ការ​ថ្លែង​ពី​មរណភាព​របស់​លោក ​ហ៊ុន សែន​ បង្ហាញ​ពីសារ​សំខាន់​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ​តែ​ជា​សារ​គំរាម​មួយ​

ដោយ ស៊ុន ណារិន

ថ្លែង​​ភ្ជាប់​​នឹង​​អាកាស​​ធាតុ​​មិន​​ប្រក្រតី ​លោក​នាយក​​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាន​​លើក​​ពីក្តី​​បារម្ភ​​របស់​លោក​​ក្នុង​​ការ​​ធ្វើ​ដំណើរ​​តាម​ ឧទ្ធម្ភាគ​ចក្រ ​ទៅតាម​បណ្តា​​ខេត្ត​មួយ​​ចំនួន។ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី ​មាន​​​ប្រសាសន៍​​ថា មនុស្ស​តែង​តែខ្លាច​ស្លាប់​ តែ​ស្លាប់​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​មួយ វា​មិន​ធម្មតា​ទេ ៖ “នេះ​មិនមែន​ស្រួល​ទេ អារឿង​ងាប់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋធម្ម​នុញ្ញ​របស់​​​កម្ពុជា ចែង​​ច្បាស់​ណាស់​អា​កន្លែង​​ហ្នឹង​ នៅ​ពេល​ដែល​តំណែង​នាយក​​រដ្ឋ​មន្ត្រីនៅ​ទំនេរ​ជា​ស្ថា​ពរ ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រីមួយ​ត្រូវ​រៀប​ចំ​ឡើង​វិញ​តែ​​ម្តង​ អញ្ចឹង​បាន​សេច​ក្តី​​ថា ​ខ្ញុំ​ងាប់​ភ្លាម​ អស់​លោក​ទាំង​អស់ អស់​ទៅ​ជា​​ឧប​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ទេស​រដ្ឋ​មន្ត្រី រដ្ឋ​មន្ត្រី​អស់​រលីង អញ្ចឹង​ងាប់​ខ្ញុំ​មួយ​មិន​មែន​ស្រួល​ទេ អញ្ចឹង​អារឿង​ហ្នឹង​ត្រូវ​ប្រុង​ប្រ​យ័ត្ន​ ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ដែរ ​តិច​ថា​ហេ​ម៉េចក៏​ខ្លាច​ម្ល៉េះ មិន​ហ៊ាន​ហោះ បញ្ហា​​បើ​ខ្ញុំ​ងាប់​តែ​ម្នាក់​ឯង អាហ្នឹង​យីអាណា​មិន​ខ្លាច​ងាប់​វី និយាយ​ឲ្យ​ត្រង់​ៗ​ទៀត​​ ប៉ុន្តែ​ងាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺ​ប្លែក​ពី​ការ​ងាប់​របស់​អ្នក​នេះ​អ្នក​នោះ ពិបាក​ជាង​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​សោយទីវង្គត់​ទៅ​ទៀត”។

ការ​ថ្លែង​បែប​នេះ ​ធ្វើឲ្យ​អ្នក​តាម​ដាន​សង្គម ​នឹក​​ឃើញ​ដល់​ការ​ស្លាប់​​របស់​អតីត​​​អគ្គ​ស្នង​​ការ​​​នគរ​​​បាល​​ជាតិ​​ លោក ហុក ឡង់ឌី ដែល​​បាន​​​បាត់​​បង់​​ជីវិត​​​នៅ​​​យប់​​ថ្ងៃ​ទី​០​៩ ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ២០០៨​ ​ដោយ​សារ​គ្រោះ​ថ្នាក់​​​ធ្លាក់​​​ឩទ្ធម្ភាគ​ចក្រ​​ អំឡុង​​ពេល​​លោក​​ធ្វើ​ដំណើរ​​ទៅកាន់​​​ខេត្ត​​ស្វាយ​រៀង ព្រោះ​អាកាសធាតុ​មិន​ល្អ។ អ្នក​វិភាគ​យល់​ឃើញ​​ថា ​លោកនាយក​​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន​ ថ្លែង​​​ពី​​មរណភាព​​របស់​លោក ​អាច​បង្កភាព​​វឹកវរ ​ជាសារ​គំរាមមួយ​។

អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជាន់ខ្ពស់ លោក កែម ឡី​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ នេះ​ជា​សារ​​គំរាម​​ដល់​​ប្រជា​ជន ​និង​​​ម​ន្រ្តី​​ដែល​​មាន​​តំណែង​​នយោបាយ ​មុន​​ពេល​​បោះ​ឆ្នោត​​ឆ្នាំ​២០១៣ ខាង​មុខ ៖ “ជា​រួម​ប្រជា​ជន​ដែល​មាន​ការ​សិក្សា​ទាប មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច គេ​ហៅ​ថា ​ភាព​បាក់​ស្មាត​នៅ​ក្នុង​សង្គ្រាម​រ៉ាំរ៉ៃ កន្លង​​មក ភាសា​នេះ គាត់​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច គាត់​ត្រូវ​តែ​គាំ​ទ្រ​ភាសា​ហ្នឹង ពី​ព្រោះ​គាត់​អត់​ចង់​មាន​សង្គ្រាម​ទៀត​ទេ ចំណុច​ទីមួយ។ ចំណុច​ទីពីរ អ្នក​ខាង​ក្រោម​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​អញ្ចឹង កាល​ណា​មាន​សារ​អញ្ចឹង​មក ក៏​រាង​​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ដែរ កាល​ណា​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ក្នុង​ប្រការ​​ណា​មួយ គាត់​ក៏​បាត់​បង់​តំណែង​ហ្នឹង​ដែរ ជា​អូតូម៉ាទិច ប្រសិន​បើ​យើង​​មិន​រៀប​ចំយន្ត​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរអំណាច​​​ តែ​អ្នក​នយោ​បាយ”។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​​បន្ថែម​ថា​ ប្រសិន​បើ​ប្រព័ន្ធ​​ប្រជាធិប​​តេយ្យ​​មួយ​​ត្រូវ​​បាន​​រៀប​ចំ​បាន​​ល្អ​​​ បើ​​ទោះ​​ជានាយក​​រដ្ឋ​មន្រ្តី​មួយ ​លា​លែង​​ពី​តំណែង ​ឫទទួល​​មរណភាព​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​​តំណែង​​​មិន​​មែន​​​បញ្ហា​​នោះ​ទេ។​ តែលោក​បារម្ភ​ពីការ​កាន់​​អំណាច ​គ្មាន​អាណត្តិ​មួយ​​ច្បាស់​​លាស់​​នៅ​កម្ពុជា​​ ៖ “អាការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​តំណែង​ឲ្យ​ទៅ​ជា​​ធម្ម​តា គេហៅថា Normalization វា​មិន​អាច​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ទេ ក៏​ប៉ុន្តែ​​ប្រទេស​យើងកាល​ណា​​យើង​កាន់​យូរ​មែន​ មាន​បញ្ហា​ហើយ កាល​ណា​ផ្លាស់​ប្តូរ”។

​អ្នក​​​​វិភាគ​​​​​នយោបាយ​ លោក​​​​ស្រី​ ជា វណ្ណាត មាន​​ប្រសាសន៍​​ថា ការ​លើក​ឡើង​របស់​​​លោក​​នាយក​​រដ្ឋ​​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន បែប​នេះ ​បង្ហាញ​​ថា គណបក្ស​ប្រជាជន​​​នៅ​​មិន​​ទាន់​​បាន​​រៀប​ចំ ​ថា​​អ្ន​ក​​ណា​នឹ​ងត្រូវ​​ទទួល​តំណែង​​នាយក​​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​នៅ​​ឡើយ​​ទេ ៖ “ឃើញ​ថា​ សព្វ​ថ្ងៃ​​ហ្នឹង​ដូចជា​មិន​ទាន់​មាន​ការ​រៀប​ចំ​ឲ្យ​មានបេក្ខ​ជន សម្រាប់​ស្នង​កិច្ច​ការនាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ្នឹង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ នៅ​ឡើយ​ទេ​​ មិន​ទាន់​មាន​បេក្ខ​ជន ឬក៏​​បេក្ខ​នារីនៅ​ក្នុង​រង្វង់​គណបក្ស​ប្រជា​ជន​ហ្នឹង​ សម្រាប់​ស្នង​នៅ​ឡើយ”។

ចំណែក​ ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌលសិ​ទ្ធិ​​មនុស្ស​កម្ពុជា​ លោក អ៊ូ វីរៈ លើក​ឡើង​​ថា ​ប្រសិន​បើ​​នាយក​​រដ្ឋ​​មន្រ្តី ​ស្ម័គ្រចិ​ត្ត​ក្នុង​ការ​​ប្រគល់​អំណាច ​វា​នឹង​មិន​មាន​​បញ្ហា​អ្វីកើត​ឡើង​ទេ ​តែ​លោក​បារម្ភ​​ពីការ​​គ្រប់​គ្រង​អំណាច​ទាំង​អស់ ​នៅ​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​បុគ្គល​​ជា​​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​តែម្នាក់​។ លោកបន្ថែមថា​ ប្រសិន​បើការ​ដឹក​នាំ​បែប​​លទ្ធិ​ប្រជាធិប​តេយ្យ​ ដូច​នៅ​​ប្រទេស​​ផ្សេងៗ​ នឹង​មិន​​មាន​បញ្ហា​ទេ ​តែបើ​ដឹក​នាំ​បែប​ផ្តាច់​ការ ​ការ​ផ្លាស់​​ប្តូរ​​នោះ​អាច​​​បង្ក​​ជា​បញ្ហា។ ​លោក អ៊ូ វីរៈ ក៏​​បាន​​​លើក​​ឡើង​​ថា ​នេះ​ជា​សារ​ភ័យ​​ខ្លាច​​មួយ​​សម្រាប់​​ប្រជា​ជន​ និង​ថ្នាក់​ដឹក​​នាំ​​គណបក្ស​​ប្រជា​ជន ៖ “ភាសា​មួយ​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ផង ភាសា​មួយ​ដល់​មន្ត្រី​ដទៃ​ផង​ ព្រោះ​អី​គាត់​ចង់​ផ្ញើ​សារ​ដល់​មន្ត្រី​ដទៃ​ថា​កុំ​ឲ្យ​ដណ្តើម​អំណាច​គាត់​ ជា​ពិសេស​គឺ​ភាសា​សម្រាប់​មន្ត្រី​គណបក្ស​គាត់​តែ​ម្តង”។

បណ្ឌិត​វិទ្យាសាស្រ្ត​​នយោបាយ លោក សុខ ទូច លើក​ឡើងថា​ នេះ​​ជា​សារ​​ថា ​មិន​​អាច​​អត់​​​លោក​​នាយក​រដ្ឋ​​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានទេ ៖ “គឺ​បង្ហាញ​ពី​សារសំខាន់​របស់​បុគ្គល​​ បុគ្គល​សាធារណៈ​ម្នាក់​ហ្នឹង ថា​មាន​តម្លៃ​ធំធេង​ណាស់ ​នៅ​ពេល​រហូត​ដល់​បោះ​ឆ្នោត​​ឆ្នាំ​​២០១៣”។

​មាត្រា ១២៤នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា ​បញ្ញត្តិ​​ថា ​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​អាច​​រំលែក​​អំណាច​​​របស់​​ខ្លួន​​ ឲ្យ​ទៅឧ​ប​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ឫ​​សមាជិក​​ណាមួយ​​នៃ​រដ្ឋា​ភិបាល​បាន។​​ ចំណែក​មាត្រា​​១២៥​ ចែង​ថា បើ​តំណែង​​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​នៅ​ទំនេរ​​ជាស្ថាពរ​នោះ ត្រូវ​តែង​​តាំង​​​គណៈ​​រ​ដ្ឋមន្រ្តី​​​មួយ​ជា​ថ្មី ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​​មាន​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋ​​ធម្ម​នុញ្ញ។ បើការ​ទំនេរ​​នេះ ​ជា​ការ​ទំនេរ​​​មួយ​កាល​មួ​យ​គ្រា​​ទេ ត្រូវ​​ចាត់​តាំង​នាយ​ករដ្ឋ​មន្រ្តី​ស្តី​ទី ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន។

​លោក​នាយក​​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន កាន់​អំណាច​ជា​នាយ​ក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​​តាំង​ពីឆ្នាំ១៩៨៥​។ លោក​ត្រូវ​​បាន​​រិះគន់​ថា ការ​គ្រប់គ្រង​អំណាច ​ស្ថិត​​នៅលើ​កណ្តាប់ដៃ​លោក​តែម្នាក់​ឯង៕ ​

អ្នក​វិភាគ​ថា​​ប្រជា​​​​ប្រិយ​​ភាព​របស់​​សម្តេច​​​សីហនុ ​​នៅ​​តែ​​មាន ​​

By AFP

អ្នក​វិភាគ និង​ប្រវត្តិ​វិទូ អះអាង​ថា ការ​ចូល​រួម​ដង្ហែព្រះបរម​សព​របស់​ព្រះករុណាសម្តេច សីហនុ កាល​ពី​ថ្ងៃពុធ​ម្សិល​មិញ បង្ហាញ​​ថា ប្រជា​ប្រិយ​ភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ ក៏​ដូច​ជា​រាជា​និយម នៅ​តែ​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។

អ្នក​វិភាគ​សង្គម លោក​បណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ បាន​លើក​ឡើង​ថា ការ​ចូល​រួម​របស់​ប្រជាជន​នៅរាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ តាម​ដង​ផ្លូវ​ពី​ព្រលាន​យន្ត​ហោះ​ពោធិ៍​ចិន​តុង មក​ដល់​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង សបញ្ជាក់​ថា ប្រជាជន​នៅ​តែ​​ចង​ចាំ​របស់​ព្រះ​អង្គ និង​រាជា​និយមក្នុង​ចិត្ត ៖ខ្ញុំ​ដូចជា​រាជា​និយម​នៅ​ជា​ការ​ដក់​​ ចិត្តក្នុង​អារម្មណ៍​​​រ​បស់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ហើយ​​ប្រហែល​ជា​ពិបាក​​ញែក ឬ​ក៏​បំបាត់​រាជ​និយម​នេះ​ណាស់​​​​”​។​​

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា រាជានិយម​ក្នុង​រយៈពេល​ចុង​ក្រោយ​នេះមាន​ការ​ចុះខ្សោយ ដោយ​សារ​អវត្ត​មាន​របស់​ព្រះ​ករុណា នរោត្តម​ ​សីហនុ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ការ​ដាក់​រាជ្យ​របស់​ព្រះ​អង្គ និង​ភាព​នៅ​មាន​កម្រិត​នៃ​សកម្ម​ភាព​របស់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ព្រះបាទ ​​នរោត្តម​ សីហ​មុនី។ លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា ស្នាដៃរបស់​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ​ នរោត្តម​ សីហនុ គឺ​ជាគំរូ​មួយ​សម្រាប់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ប្រទេស ៖ខ្ញុំ​ថា អានេះ​គួរ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​គួរ​គិត​ពិចារណា​ដែរ​ត្រង់​ហ្នឹង។​​ ហើយ​ក៏​ប្រហែល​​ជា​​ដក​ហូត​មេរៀន ហើយ​រៀន​តាម​សម្ដេច​ឪ​ ឲ្យ​​បាន​ច្រើន​ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ​។ ហើយ​ហ្នឹង​ក៏​ដាក់​ខ្លួន​ដាក់​ប្រាណ​ ដើម្បី​​ធ្វើ​ពលិកម្ម​សម្រាប់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ប្រជា​ជាតិ​ទាំងមូល​ មិន​មែន​សម្រាប់​ក្រុម​ណាៗ បក្ស​ខ្លួន ឬ​ពួក​ផ្ទាល់​ខ្លួន​”​។

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ម្សិល​មិញ ប្រជា​ជន​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ ទាំង​ចាស់ ទាំង​ក្មេង ប្រមាណ​ជាង​១លាន​នាក់ បាន​ចូល​រួម​ដង្ហែ​ព្រះ​បរម​សព​របស់​សម្តេច​សីហនុ ពី​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ ប្រទេស​ចិនមក​កម្ពុជា។ ចំនួន​នៃអ្នក​ចូល​រួម​នេះ លើស​ពី​ការ​នឹក​ស្មាន​របស់​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិ​បាល ដែល​អះ​អាង​ថា ប្រហែល​ជា​មា​ន​ប្រជា​ជន​ជាង​១០​ម៉ឺន​នាក់ ចូល​រួម​ក្នុង​ក្បួន​ដង្ហែ​នេះ។

អ្នក​​ស្រាវ​​ជ្រា​វ​​ជាន់​​ខ្ពស់ និង​​អ្នក​​វិភាគ​​សង្គម លោក កែម ឡី មាន​​ប្រសាសន៍​​ថា ស្ថាប័ន​​ព្រះ​​មហា​​ក្សត្រ នៅ​តែ​​ជា​​ស្នូល​​ដ៏​​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​​កិច្ច​ការ​រដ្ឋាភិ​​បាល បើ​ទោះបី​​ជា​កន្លង​​មក​​​​ មាន​​ការ​​វាយ​​​ប្រហារ​​ទៅ​លើ​អ្នក​​នយោ​បាយ​រាជានិយម​មួយ​​ចំនួន​​ក៏​ដោយ ៖”​រាជ​​រដ្ឋា​ភិបាល​​ជា​ពិសេស​​អ្នក​​នយោបាយ​​បាន​​វាយ​ប្រហារ​ទៅ​ដល់​ ខ្សែ​រាជ​វង្ស ប៉ុន្តែ​វាយ​ប្រហារ​តែ​​​​ខ្សែ​រាជ​វង្ស​ណា​​ដែល​​ធ្វើ​​នយោ​បាយ​​ខុស​​ឆ្គង ​ទេ ក៏​ប៉ុន្តែ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​រឹង​មាំ​​ក៏​ដោយ​សារ​តែ​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​របស់​​ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដែរ ជា​ពិសេស​គឺ​ស្ថាប័ន​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​​ ជា​សរសរ​គ្រឹះ​ធំ​ណាស់​សម្រាប់​​​ មាន​លំនឹង​ខាង​ផ្អែក​នយោបាយ​​​ជា​ពិសេស​ ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ​​ប្រទេស​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ហ្នឹង​​។ រដ្ឋា​ភិបាល​​គាត់​យល់​កាល​ណា​​មិន​គាំ​ទ្រ មិន​ធ្វើ​អ្វី​ៗ​​សម្រាប់​ស្ថាប័ន​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ទេ គឺ​មិន​អាច​ស្ថិត​ស្ថេរ​បាន​ទេ​” ។

លោក​​​បន្ថែម​ថា​ ព្រះ​អង្គ​​ប្រហែល​ជា​​បាន​​​រៀប​ចំ​​ទុក​​រួច​​ជា​​ស្រេច​​​នូវ​​ការ​​ កិច្ច​​ការ​​នានា​ សម្រាប់​​រាជ​​វង្ស​​ស្តេច​​ក្នុង​​ការ​​ជួយ​​ដឹក​​នាំ​​ប្រ​ទេស​​​មុន​​ពេល ​​ដែល​​ព្រះ​​អង្គ​​សោយ​​ទិវង្គត​​។

ចំណែក​​​អ្នក​​ប្រវត្តិ​​​សាស្រ្ត ​និង​​​សាស្រ្តា​​ចារ្យ​​នៅ​​សាកល​​វិទ្យា​​ល័យ​​ភូមិន្ទ​​ភ្នំ​ពេញ ​លោក​ សំបូរ​ ម៉ាណ្ណារ៉ា ​បាន​​លើក​​ឡើង​​ថា​ ការ​​ឲ្យ​តម្លៃ​​ទៅ​​លើ​​រាជា​​និយម​​សម្រាប់​​សម័យ​​បច្ចុប្បន្ន​ នៅ​​មាន​​កម្រិត​​នៅ​​ឡើយ​ ដោយ​​សារ​​ការ​​ខ្វះ​​ខាត​​នូវ​​ការ​​យល់​​ដឹង​៖”​ខ្ញុំ​សូម​និយាយ​ការ​ ថយ​ទាំង​អស់​នោះ​គឺ​មក​ពី​ស្ថាន​ភាពជាក់​ស្ដែង​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​។ ពិសេស​បំផុត​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧០​ មក​ទល់​ឆ្នាំ​១៩៧៥។ ១៩៧៥​មក​ទល់​ឆ្នាំ​១៩៧៩​។ ហើយ​ក៏​មា​ន​បញ្ហា​ពី ឆ្នាំ​១៩៧៩​មក​ទល់​ឆ្នាំ​១៩៨៩​ផង​ដែរ។ ការ​អប់​រំ​ដែល​ទាក់​ទង​ការ​ឲ្យ​តម្លៃ​រាជា​និយម​​​ចាប់​ពី​ចុង​ទសវត្សរ៍​៧០ ​មក​ទល់​ចុងទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០​​ ប្រមាណ​ជា​២០​​ប្លាយ​ឆ្នាំ​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​ខ្មែរ​​ច្រើន​បាន​ងាក​ចេញ​ និង​ឲ្យ​​តម្លៃ​លើ​​រាជា​ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​​នៃ​​ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​” ។

ស្នាដៃធំ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​ប្រជា​ជន​​មិន​​អាច​​បំភ្លេច​​បាន​ មាន​​ដូច​ជា​ ស្នាដៃ​កិច្ច​​ការ​​សង្គម​​​សមាជ​​​ជាមួយ​​ប្រជា​​ជន ​ការ​​ទទួល​​យក​យោបល់​​ប្រជាជន ​​ការ​​ទាម​ទារ​ឯក​រាជ្យ​​ពី​​ប្រទេស​​បារាំង ​ការ​ងារ​​ការ​​ពារ​​ជាតិ ​ដូច​ជា​​ការ​​ទាម​​ទារ​​ប្រាសាទ​​ព្រះ​​វិហារ​​ពី​​ប្រទេស​​ថៃ​ ការ​​អភិ​វឌ្ឍ​​សង្គម​ និង​កិច្ច​ការ​​សន្តិ​​ភាព​​ជា​ដើម​។

ព្រះបាទ​ ​នរោត្តម​ ​សីហនុ ​បាន​សោយ​ទិ​វង្គត​​​កាល​​ពី​​ថ្ងៃ​​ច័ន្ទ​ ទី​​១៥ ​ខែ​​តុលា​ ឆ្នាំ​​២០១២​ វេលា​​ម៉ោង​​១និង​​២០​នាទី​​អធ្រាត្រ​ ដោយ​រោគា​​ពាធ​៕

Cambodian King Left Mixed Legacy

By Patrick Barta, Wall Street Journal in Bangkok with the contribution from Sun Narin in Cambodia

Image

By AP

Norodom Sihanouk, a two-time king who helped guide the small Southeast Asian nation of Cambodia through its first years of independence but ultimately failed to prevent it from descending into genocide at the end of the Vietnam War, died early Monday of natural causes in Beijing. He was 89 years old.

According to state-run Xinhua news agency, Chinese Vice President Xi Jinping, Chinese State Councilor Dai Bingguo, Director of the General Office of the CPC Central Committee Li Zhanshu and Foreign Minister Yang Jiechi visited Cambodia’s former Queen Norodom Monineath Sihanouk on Monday morning to express their condolences and sympathy. “We are greatly shocked and grieved to learn that His Majesty former King Sihanouk died this morning in Beijing,” Mr. Xi said after a silent tribute in front of a portrait of Mr. Sihanouk.

Mr. Xi spoke highly of Mr. Sihanouk as an old friend of the Chinese people, who he said would live in the hearts of Chinese and Cambodian people forever. Mr. Xi said that he believed that the friendship between the two nations would continue and develop, according to Xinhua.

The energetic, mercurial leader was considered a major figure in 20th century Asian politics, and his years in power are remembered fondly by many Cambodians, many of whom viewed him as semidivine and credited him with securing Cambodia’s freedom from France in the 1950s. His skillful diplomacy in the 1960s helped ensure that Cambodia wasn’t swept into the mushrooming conflict in neighboring Vietnam, though he was eventually pushed from power as the conflict there escalated.

The legacy of Mr. Sihanouk’s operatic life is tainted by his complex and controversial association with the Khmer Rouge, a radical left-wing insurgency that controlled Cambodia from 1975 to 1979 and launched one of the worst genocides of the 20th century, leaving more than a million Cambodians dead. Although historians say Mr. Sihanouk didn’t actively participate in Khmer Rouge policy making and deplored its tactics, he at times aligned himself with the group in hopes of regaining his power, and some critics say his affiliation with the group helped its cause.

In a 2005 memoir, Mr. Sihanouk said he “dared to struggle in alliance with the Red Khmers, against U.S. imperialism” but ultimately “condemned the despotic and bloody regime” of the Khmer Rouge, which he said “elevated lying, deception and intellectual dishonesty to the rank of a state institution.”

Mr. Sihanouk still has many defenders, including some Cambodian historians who argue he wanted what he thought was best for his country, including peace, independence and recognition on the world stage. But he also was criticized widely for vanity and a domineering style, and for treating Cambodians as if they were children who couldn’t decide their fates without his supreme guidance.

Image

By AFP

It isn’t fair to blame Mr. Sihanouk directly for the atrocities of the Khmer Rouge, but his refusal to nurture a more mature democracy and bring other voices into government while he was in power “opened the way” for more-radical leftists to take over, said Milton Osborne, a former Australian diplomat in Cambodia and visiting fellow at the Lowy Institute for International Policy in Sydney.

“I think he can be faulted fundamentally for his inability to share responsibility with anyone in the Cambodian state and his belief that he, and he alone, knew what was best for Cambodia,” said Mr. Osborne.

Mr. Sihanouk was a survivor, though, and in his later years Cambodians and international diplomats turned to him again as one of the few figures capable of unifying the war-torn country. He became king again in 1993, a post he held until 2004. In many ways the decision was an affirmation of Mr. Sihanouk’s exceptional political skill, which he used to play superpowers off each other while scrambling to maintain a role for himself at home. With his health woes mounting, he abdicated in 2004, allowing the throne to pass to his son, former ballet dancer Norodom Sihamoni. His son is still on the throne in the largely ceremonial position.

Mr. Sihanouk was known as a hard worker who distrusted strict ideologies and foreign intervention, though he labored to charm foreign leaders with a legendary attention to detail when it served his interests. Diplomats recalled that he made sure British royalty were treated to British toilet paper during a visit before the Vietnam War.

He was something of a bon vivant, producing his own films, heading up a jazz band, and playing saxophone at late-night parties. He often boasted of his amorous adventures, and fathered 14 children from at least five marriages.

Mr. Sihanouk was born in 1922 in Phnom Penh. Over the years, the royal family’s powers had been chipped away as France expanded its influence in Cambodia in the 19th and early 20th centuries. French officials chose then-Prince Sihanouk for the throne in 1941 because they thought he would be weak and compliant, serving as a figurehead while French authorities administered the state.

But King Sihanouk proved hard to manage. He rallied public support for independence, and secured it in 1953 as France sought to rein in its colonial adventures. A year later, Mr. Sihanouk abdicated to remake himself as a mass politician, serving as prime minister and in other roles that enabled him to effectively dominate Cambodian politics until 1970.

As Cambodia’s main leader in that period, he took many steps to improve the country, including spending heavily on education. But the economy struggled at times after he nationalized key industries as part of a program he termed “Buddhist Socialism,” and he became increasingly autocratic, cracking down on dissidents whom he saw as a threat to public order.

He steered a neutral course when tensions rose in Vietnam, though doing so became harder as the conflict escalated. Facing pressure from North Vietnam, he broke off diplomatic ties with the U.S. in the mid-1960s, and later retreated more into filmmaking, which critics said detached him from policy making and the realities of his country’s poverty. At a 1969 international film festival stage-managed by the royal household, one of his films was awarded a solid gold statue made from ingots donated by Cambodia’s national bank.

A year later, Mr. Sihanouk was overthrown by a pro-U.S. government, and the U.S. military expanded bombing campaigns in the country to flush out communists taking refuge there. In exile in Beijing, Mr. Sihanouk allied himself with China’s communists and the Khmer Rouge, who were trying to oust Cambodia’s new leader, Lon Nol. When the Khmer Rouge succeeded, taking over Phnom Penh in 1975, Mr. Sihanouk was installed, temporarily, as the Khmer Rouge’s puppet head of state.

Upon his return to Phnom Penh, Mr. Sihanouk became a prisoner of the new regime, led by dictator Pol Pot, which wanted to make Cambodia into a Maoist utopia by abolishing private property and currency and setting up agricultural collectives around the country. The movement forced nearly all Phnom Penh residents into the countryside and massacred perceived enemies of the state, including some of Mr. Sihanouk’s relatives, on a mass scale.

Vietnamese invaders toppled the Khmer Rouge in 1979, ushering in further instability. Mr. Sihanouk kept residences in China and North Korea but maintained links with Cambodia’s main political players—including Khmer Rouge holdouts—until he was able to re-emerge in 1993, in his early 70s, as king again.

His second kingship was largely a symbolic post, and his ambitions were frequently thwarted by other leaders such as Hun Sen, a former Khmer Rouge cadre who defected from the group before becoming Cambodia’s prime minister. Feeling marginalized, Mr. Sihanouk looked for other outlets to express himself, including regular bulletins and blog posts for diplomats and journalists filled with recipes, musings on Cambodian politics and graphic details about his various ailments, from diabetes to cancer.

 

តើ​និស្សិត​គួរតែ​សរសេរ​និក្ខេបបទ​ស្ដីពី​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​កម្ពុជា​ឬទេ?

Wednesday, 09 May 2012 16:03
ស៊ុន ណារិន

ចាប់តាំងពីប្រទេសងើបផុតពីភ្នក់ភ្លើងសង្រ្គាមមក យុវវ័យយើងទើបតែបានឃើញ និងដឹងអំពីផ្សារមូលបត្រកម្ពុជានាពេលថ្មីៗនេះទេ។ ក្នុងនាមជាយុវជនកម្ពុជាម្នាក់ ខ្ញុំធ្លាប់តែឮផ្សារហ៊ុន តាមរយៈកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ និងភាពយន្ដចិនហុងកុង ឬសិង្ហបុរីប៉ុណ្ណោះ។ ជួនកាល ខ្ញុំបានឃើញពីរូបភាពអត្ដឃាត ដោយសារតែបរាជ័យក្នុងការជួញដូរ។ ថ្មីៗនេះ អ្វីដែលខ្ញុំធ្លាប់មើលឃើញក្នុងទូរទស្សន៍ បានមកដល់ប្រទេសយើងហើយ។ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា កំពុងតែបើកដំណើរការដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរីកចម្រើននូវ សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសផងដែរ។ ការវិវត្ដចំពោះវិស័យពាណិជ្ជកម្មមួយនេះ តើវាអាចប៉ះពាល់ដល់យុវជនខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងវ័យសិក្សា និងមានបទពិសោធក្មេងខ្ចីចង់ប្រឡូកក្នុងជំនួញផ្សារហ៊ុននេះដែរ ឬទេ?

ក្រៅពីការផ្សព្វផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ វិទ្យុ កាសែត ឬក៏ផ្ទាំងប៉ាណូផ្សេងៗដែលបានបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ នូវការវិនិយោគជំនួញថ្មីនេះ ខ្ញុំបែរមើលឃើញនូវការរឹតបន្ដឹងលើការស្រាវជ្រាវពីប្រធានបទ ផ្សារមូលបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញទៅវិញ ។

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១២កន្លងទៅថ្មីៗ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងដាក់កំហិតលើការសរសេរនិក្ខេបបទ (សារណា) ទាក់ទងនឹងប្រធានបទក្តៅៗមួយចំនួននៅកម្ពុជាចំពោះនិស្សិត ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនីតិសាស្ត្រ និងរដ្ឋបាលសាធារណៈឆ្នាំទី៤ (២០១១-២០១២) ដែលរួមទាំងប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រ និងប្រធានបទដទៃទៀត ដូចជា បញ្ហាគ្រឿងញៀនក្នុងសង្គម ការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តនៃកាកបាទក្រហមកម្ពុជា គោលការណ៍ និងនីតិវិធីដោះស្រាយវិវាទដីធ្លី ផលប្រយោជន៍នៃផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា មជ្ឈត្តការពាណិជ្ជកម្ម និងមជ្ឈត្តការវិវាទការងារ មូលបត្រទីផ្សារនិយ័តករ ការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រដល់មហាជន ដំណើរការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រជាសាធារណៈរបស់សហគ្រាសសាធារណៈ ការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រកម្មសិទ្ធិជាសាធារណៈជាលើកដំបូង និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានជះឥទ្ធិពលលើផ្សារមូលបត្រ ជាដើម។

ក្នុងចំណោមប្រធានបទដែលត្រូវបានហាមចំពោះនិក្ខេបបទទាំងនោះរួម បញ្ចូលប្រធានបទធំៗចំនួន៤ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រ ដូចជា ផលប្រយោជន៍ផ្សារមូលបត្រនៅកម្ពុជានិយ័តករទីផ្សារមូលបត្រ ដំណើរការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រជាសាធារណៈរបស់សហគ្រាសសាធារណៈនៅ កម្ពុជា និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលមានឥទ្ធិពលលើទីផ្សារមូលបត្រ។ បម្រាមលើប្រធានបទរសើបផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយទាំងនេះត្រូវបានបញ្ញវន្ដមួយចំនួន ចាត់ទុកជាការបិទសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងជាសារមួយផ្ញើដល់អ្នកវិភាគសង្គមឲ្យចៀសឆ្ងាយពីបញ្ហាក្ដៅ ទាំងនេះ។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបម្រាមខាងលើនេះយោងតាមការបកស្រាយរបស់លោក ច្រឹង ហៃ ជាប្រធានការិយាយស្រាវជ្រាវនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈវិទ្យុអូស្រ្តាលីអេប៊ីស៊ី បានបដិសេធចំពោះការលើកឡើងរបស់បញ្ញវន្ដ ដោយបានអះអាងថា ប្រធានបទដែលសាកលវិទ្យាល័យមិនអនុញ្ញាតឲ្យសរសេរនិក្ខេបបទគឺមិនចង់ ឲ្យនិស្សិតប្រើប្រធានជាន់គ្នាដដែលៗ ឬក៏លួចចម្លងពីនិក្ខេបបទមុនៗតែប៉ុណ្ណោះ។

យ៉ាងណាមិញ វាគ្រាន់ជាមូលហេតុមួយប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះយើងប្រាកដជាបានដឹងហើយថា ការស្រាវជ្រាវពិតជាមានអត្ថន័យទូលំទូលាយណាស់។ និស្សិតគ្រប់រូបអាចបំបែកប្រធានបទធំទាំងនេះទៅជាមុំតូចៗ ដែលពួកគេអាចសិក្សាយោងតាមរបត់ថ្មីៗក្នុងសង្គម។ ប្រសិនបើមានករណីនេះកើតឡើងមែន និស្សិតរូបនោះប្រាកដជាត្រូវធ្លាក់។ គ្មានហេតុផលណា ដែលមាននិស្សិតអាចសរសេរប្រធានបទនេះដល់ទៅបួន ខណៈផ្សារមូលបត្រទើបបើកដំណើរការនោះទេ? ដើម្បីឲ្យអស់ចម្ងល់សង្ស័យ ខ្ញុំបានសាកសួរនិស្សិតច្បាប់មួយចំនួនដែលសិក្សានៅសាកល វិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ដោយពួកគេបាននិយាយថា នេះមកពីសាលាមិនចង់ឲ្យសរសេរពីប្រធានបទទាំងអស់នោះ ដែលជាគោលការណ៍របស់ក្រសួង ពីព្រោះវាមានផលប៉ះពាល់ដល់សង្គម។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកស្រី ម៉ក់ ណាង ជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋានឧត្តមសិក្សាបានឲ្យដឹងថា វាមិនមែនជាគោលការណ៍របស់ក្រសួងទេ វាគ្រាន់តែជាសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់សាកលវិទ្យាល័យមួយតែ ប៉ុណ្ណោះ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា ការរឹតបន្ដឹងចំពោះការស្រាវជ្រាវប្រធានបទខាងលើ ហាក់ដូចជាការបិទសិទ្ធិសេរីភាពចំពោះចំណេះដឹងស្ដីពីផ្សារមូលបត្រ របស់និស្សិតកម្ពុជា។ គួរឲ្យឆ្ងល់ណាស់ថា តើបញ្ញវន្ដមិនត្រូវបានលើកទឹកចិត្ដឲ្យជួញដូរមូលបត្រ ឬក៏ពួកគេអាចរកឃើញចំណុចអវិជ្ជមានដែលអាចប៉ះពាល់នឹងផ្សារមូលបត្រ នេះ? ប៉ុន្ដែមិនគួរដូច្នោះទេ ពីព្រោះផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា បានបើកទ្វារស្វាគមន៍ចំពោះមនុស្សគ្រប់រូប គ្រប់វ័យ ហើយយុវជនក៏មានឱកាសជួញដូរហ៊ុនទាំងឡាយ។

យោងតាមមន្រ្តីរបស់ទីផ្សារមូលបត្រ Phnom Penh Securities (PPS) បានប្រាប់ថា ការជួញដូរហ៊ុន ត្រូវបានបើកទូលាយសម្រាប់សាធារណជនទំាងអស់ ទាំងជនជាតិខ្មែរចាប់ពីអាយុ១៨ឆ្នាំ និងជនបរទេសផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ខ្ញុំយល់ឃើញថា យុវជនអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាក្ស័យធន ពីព្រោះពួកគេពុំទាន់យល់ដឹងជ្រៅជ្រះ និងមានបទពិសោធគ្រប់គ្រាន់អាចប្រឡូកក្នុងវិស័យជំនួញថ្មីថ្មោង នេះទេ។ ប្រសិនបើប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រនេះ ត្រូវបានហាមក្នុងការស្រាវជ្រាវ បញ្ញវន្ដកម្ពុជាអាចនឹងខាតប្រយោជន៍នៅពេលដែលពួកគេឈានជើងចូល ប្រឡូកក្នុងផ្សារហ៊ុននេះ។

យោងទៅតាមឯកសាររៀបរាប់ពីគុណវិបត្តិ និងគុណសម្បត្តិនៃទីផ្សារមូលបត្រ របស់លោក អ៊ឹង អ៊ូ ដែលត្រូវបានបង្ហោះនៅលើគេហទំព័រគណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជាបាន បង្ហាញថា  ទីផ្សារមូលបត្រអាចជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ប៉ុន្ដែវាអាចប្រឈមនឹងគុណវិបត្តិផងដែរ ជាពិសេស បណ្តាប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធច្បាប់ទន់ខ្សោយ។ គុណវិបតិ្ដទាំងនោះ  មានដូចជា ទីមួយការឆក់ឱកាសកេងចំណេញក្នុងការទិញឬលក់។ ទីពីរការជួញដូរក្លែងក្លាយនិងប្រើឧបាយកលផ្សេងៗ។ ទីបីសេចក្តីថ្លែង ឬក៏ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងបន្លំ ដែលនាំឲ្យហ៊ុនឡើងចុះមិនប្រក្រតី។ ក្រុមហ៊ុនដែលបោះផ្សាយមូលបត្រតម្រូវឲ្យមានបញ្ជីគណនេយ្យច្បាស់ លាស់ មានតម្លាភាព និងអភិបាលកិច្ចសាជីវកម្មល្អ ដែលទាំងអស់នេះជាបន្ទុកមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហាយុវជនវិញ មន្រ្តីរបស់គណៈកម្មការផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានថ្លែងថា ប្រសិនបើយុវជនចង់វិនិយោគភាគហ៊ុន ពួកគេត្រូវយល់ដឹងពីផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចឲ្យបានជ្រៅជ្រះ ហើយត្រូវវិភាគល្អិតល្អន់ កុំឆាប់ជឿគេ ហើយលោកសំណូមពរកុំឲ្យលេងងប់ងុល ដូចល្បែងស៊ីសង។

សរុបមកវិញ ការផ្សព្វផ្សាយ និងការយល់ដឹងពីផ្សារមូលបត្រ គួរតែមានភាពទូលំទូលាយទៅលើយុវជន ដោយសារតែពួកគេគឺជាអ្នកបន្ដវេនដែលត្រូវតែដឹងពីបញ្ហាទាំងអស់ នោះ។ វិធានការមួយចំនួនគួរតែត្រូវបានរៀបចំជាស្រេចទៅលើការ វិនិយោគរបស់យុវជន ដើម្បីកុំឲ្យមានផលអាក្រក់អាចកើតឡើងជាយថាហេតុ ដូចជា ទង្វើប្រឆាំងនឹងច្បាប់ ឬអត្ដឃាតជាដើម ដែលយើងបានឃើញក្នុងភាពយន្ដ៕

Scholarship Entrance Exam at IFL Under Fire

It really surprises students and they say “Are you kidding?” when they see the announcement of scholarship students who want to study at IFL without entrance exam. Now, it has been under fire from the students in public.

This announcement has been issued by the Ministry of Education. It is strange from other previous years that Institute of Foreign Languages followed that the students who want to get scholarship to study English at IFL has to take entrance examination to compete with other students across the country.

If we look at the number of scholarship students for IFL is 110 for this year which is higher than other previous years, holding 80 students only.

This has become under fire in term of quality of the students and the corruption during the selection for the scholarship. However, I think this has pros and cons. I agree in term of quality. But I am thinking of the chance for poor students who really want to study there though they dont have higher English capacity. You may ask why dont they try since they are at school? but I think u know the cleavage between the education in the province and city or between the rich and poor.

I know that competition will make good selection of students and they are really qualified which makes IFL famous…But it is only the language and I think the Ministry values all the subjects that the students are good at, so when they get good grade from grade 12, they can study at IFL.

At IFL, if students do not have chance to get scholarship, but they want to study English over there by fee, they have to take the the entrance exam. A lot of students apply every year, but only some of them are selected for study.
As far as I know the fee is around 450 dollars per year.
If we look into the economic status of poor students, they cannot pay for that though they want to study over there. Therefore, in this case, it is good idea that the Ministry can keep some places for poor students who are from the province are able to learn over there. One more thing, what do you think about the students who try hard from grade 12 but their English is not good at all, but they want to study English and they do not have chance cos of only the exam of English that they cannot compete with others.
However, in my opinion, I believe that most of the students who are good at English get good grade from high school already and it will be the same.
According to Mak Nang, the deputy director of Higher Education Department, the Ministry has studied in detailed of this since 2002 on all the subjects from grade 12 to choose students for the scholarship and at that time there was no score record for English subject yet, but now the Ministry has reformed the system at high school since there is score record for English. Therefore, the ministry does not want the university to spend time on selecting students for this scholarship.
“The ministry will select the students according to their total grade and the grade on English itself ,” she said.

អំពើ​ហិង្សា និង​ស្នេហា​ខុស​ប្រពៃណី ពេញ​និយម​ណាស់​ចំពោះ​វីដេអូ​ចម្រៀង​ខារ៉ាអូខេ?

Wednesday, 02 May 2012 15:05 ស៊ុន ណារិន និង ស្រេង ភារុណ

«មិនអាចទ្រាំមើលបងឈឺ» ជាបទចម្រៀងដ៏ពិរោះរបស់ផលិតកម្មក្នុងស្រុកមួយ ដែលបានផ្តើមឃ្លាដំបូងថា ផ្តើមស្គាល់គ្នាដំបូង រាប់អានជាមិត្តធម្មតា មិនដែលគិតនឹក នឹកប៉ងប្រាថ្នាលើសពីនេះឡើយ។ នៅពេលដែលឃើញចំណងជើងបទចម្រៀងនេះ អ្នកប្រាកដជានឹកឃើញនូវសកម្មភាពនៃការសម្តែងរបស់តួអង្គជាសិស្ស សាលា (ស្ទាវៗ) មួយចំនួនដែលបានប្រើអំពើហិង្សាវាយតប់គ្នាដណ្តើមសង្សារ ការវាយគ្នាជាមួយមនុស្សស្រីរហូតដល់មានឈាមហូរ និងការប្រើពាក្យសម្តីមួយចំនួនទៀត ដូចជា «អាណា (នរណា)ឲ្យអ្ហេង (ឯង) ញ៉ែសង្សារអញ អាណាវ៉ៃគ្នាអញម្សិលមិញ» នៅក្នុងបរិវេណសាលា និងបន្ទប់រៀន។

ពិតជាគួរឲ្យស្ងើចសរសើរណាស់ ដែលតារាខ្មែររបស់យើងមានទេពកោសល្យក្នុងការសម្ដែង ហើយវាពិតជាស័ក្ដិសមមែនទែន។ ប៉ុន្ដែចំពោះរូបភាពសម្ដែងទាំងនេះ តើវាជារបត់ថ្មីដ៏ពេញនិយមរបស់យុវវ័យសម័យបច្ចុប្បន្នឬ? គួរឲ្យកត់សម្គាល់ដែរថា ការពេញនិយមថ្មីនេះ អាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់យុវជន ឬក្មេងជំនាន់ក្រោយដែលព្យាយាមអនុវត្ដតាមទង្វើអសីលធម៌ទាំងនោះ។ ជាក់ស្តែង នៅពេលមើលបទចម្រៀងនេះរួច ក្មួយតូចៗអាយុជាង១០ឆ្នាំរបស់ខ្ញុំ បាននិយាយថា គេវ៉ៃគ្នាសាហាវម្ល៉េះ។

វាគ្រាន់តែជាបទចម្រៀងមួយបទក្នុងចំណោមចម្រៀងជាច្រើនទៀត ដែលស្ទើរតែគ្រប់ផលិតកម្មទាំងអស់បានផលិតនូវកាយវិការវាយ តប់គ្នាតាមផ្លូវ បាញ់បោះបង្ហូរឈាម ឬក៏ប្រើពាក្យសម្តីអសីលធម៌ជាដើម។ នេះប្រហែលជាអ្នកដឹកនាំព្យាយាមស្វែងរកអ្វីដែលថ្មី ហើយប្រសិនបើគ្មានការសម្តែងបែបនេះទេ ប្រហែលជាគ្មានអ្នកទស្សនាទេមើលទៅ?

ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបញ្ហានេះ យើងបានសាកសួរលោក មាស សុខរតនៈ ប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅ នៃផលិតកម្មថោន បានឲ្យដឹងថា ការដឹកនាំសម្តែង គឺឲ្យស៊ីទៅនឹងទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង ហើយត្រូវដឹងថា តើសិល្បៈខ្មែរដល់ណាហើយ? ដោយលោកបានបន្ថែមថា ផលិតកម្មថោន គឺផលិតបទចម្រៀងបែបសម័យ មិនមែនបែបបុរាណនោះទេ។ លោកបានបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «សិល្បៈជាអាវុធមុខពីរ យើងតែងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍនូវបទចម្រៀង ប៉ុន្តែយើងក៏មិនភ្លេចនូវការអភិរក្សនោះទេ»។ លោកបានបន្តទៀត ថា៖ «ការវាយគ្នា បាញ់គ្នាមិនមែនចង់ឲ្យពួកគាត់មើលហើយធ្វើតាមទេ ប៉ុន្តែយើងចង់បង្ហាញថា វាជាអំពើមួយដែលខុសច្បាប់ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងការសម្តែង ដែលអ្នកធ្វើខុសបានទទួលផលកម្ម ដូចជាការជាប់គុក ឬស្លាប់ជាដើម»។

ប៉ុន្ដែក្នុងនាមខ្ញុំជាយុវជនមួយរូប ខ្ញុំតែងតែគិតថា ការបង្ហាញរូបភាពនៃអំពើហិង្សាស្រស់ៗបែបនេះ វាបែរធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់យុវជន ជាពិសេស ក្មេង   តូចៗ ដែលបានទស្សនាទៅវិញទេ។ យោងតាមការសិក្សាលើផលប៉ះពាល់ផ្នែកចិត្តសាស្រ្តរបស់ប្រព័ន្ធ ផ្សព្វផ្សាយបែបហឹង្សា ចំពោះកុមារដែលបានចុះផ្សាយនៅចុងឆ្នាំ២០០៣ របស់ Aimee Tompkins  បានបង្ហាញថា មានការកើនឡើង១២ភាគរយទៅលើអាកប្បកិរិយាគឃ្លើនកោងកាចបន្ទាប់ពី ទស្សនារូបភាពនៃអំពើហិង្សាលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ហើយការលេងវីដេអូហ្គេមស្ដីពីអំពើហិង្សា ក៏អាចបណ្តាលឲ្យកើតមានបញ្ហាចំពោះអាកប្បកិរិយាព្រៃផ្សៃផងដែរ ។

ក្រៅពីការសម្ដែងអំពើហិង្សា បទចម្រៀងខារ៉ាអូខេជាច្រើន បានបង្ហាញពីកាយវិការមិនគួរគប្បីដែលប្រាសចាកពីវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីខ្មែរ ដូចជាការស្លៀកពាក់សិចស៊ី លេចលើលេចក្រោមជ្រុលហួសហេតុ ស្នេហារំលងប្រពៃណីដែលអាចអូសទាញទាំងការត្រាប់តាមរបស់យុវវ័យមួយ ចំនួនឲ្យភ្លើតភ្លើន។ ខ្ញុំសូមលើកយកបទចម្រៀងជាក់ស្តែងមួយចំនួនទៀត ដូចជាបទ «ហួសពេលដែលបងប្រើពាក្យថាស្តាយក្រោយ» និងបទ «ស្រឡាញ់គ្នាម្តងទៀតបានទេ?» របស់ផលិតកម្មក្នុងស្រុកមួយដែលបានបង្ហាញពីដំណើរជីវិតស្នេហា របស់យុវវ័យមួយគូបាននាំគ្នារត់ចេញពីផ្ទះ។ គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែងទៀតនោះ ក្រោយពីបានរួមរស់អត់ខាន់ស្លាជាមួយគ្នា ភាគីខាងប្រុស ជាក្មេងទំនើង រៀងរាល់ថ្ងៃ តែងតែយកលុយទៅលេងល្បែងស្នុកឃ័រជាមួយបងធំបងតូចដទៃទៀត រហូតដល់ថ្ងៃមួយមានជម្លោះ កើតជាការវាយតប់គ្នា។ អ្វីដែលគួររំជើបរំជួលបំផុតនោះ គឺនៅពេលដែលក្រុមបងធំទាំងនោះមកសងសឹកជាមួយតួឯកប្រុសវិញតួ អង្គ ស្រីក៏សម្រេចចិត្ដប្រគល់ខ្លួនប្រាណឲ្យក្រុមបងធំជាថ្នូរដើម្បី ដោះលែងសង្សារ របស់ខ្លួន។

ជាការពិត បើយើងគិតឲ្យដល់ទៅ តួអង្គស្រីពិតជាមានភក្ដីភាពចំពោះសង្សារមែនទែន។ ចំពោះសកម្មភាព ផលិតករពិតជាចង់បង្ហាញដល់យុវជនកុំឲ្យយកតម្រាប់តាម ប៉ុន្ដែវាក៏បានបង្ហាញនូវទង្វើមិនល្អសម្រាប់អ្នកទស្សនាផងដែរ។

«ឈឺយ៉ាងនេះហេតុអ្វីមិនស្លាប់?» ដែលតួអង្គស្រីឈឺចាប់ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់នៅក្នុងពិភពមួយដ៏ ខ្ពើមរអើម ក្រោយពេលតាមទាន់នឹងភ្នែកដែលគូសង្សារ យកស្រីម្នាក់ទៀតមកដេកក្នុងបន្ទប់របស់ខ្លួន។ បើយើងក្រឡេកមកមើលទិដ្ឋភាពក្នុងសង្គមវិញ វាមិនទាន់ដល់ថ្នាក់ថា អ្នកណាក៏សុទ្ធតែនាំគ្នារួមរស់ជាមួយគ្នាទាំងមិនទាន់ក្រាប ក្បាលដល់កន្ទេលនោះទេ។

ទាក់ទិនទៅនឹងបញ្ហាទាំងនេះ កញ្ញា សួស គន្ធា ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃវិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ថា៖ «ចម្រៀងខ្មែរឥឡូវ ភាគតិចណាស់ដែលមានរូបភាពកាយវិការល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើតាមការកត់សម្គាល់របស់ខ្ញុំ ភាគច្រើនគឺជារូបភាពបង្ហាញពីការរស់នៅតែពីរនាក់ខុសប្រពៃណី សកម្មភាពអាសអាភាស បងធំបងតូច និងការខូចចិត្តផឹកស្រាឥតប្រយោជន៍ជាដើម»។ កញ្ញា បានបន្ថែមទៀតថា ការសម្តែងក្នុងបទចម្រៀងដែលកញ្ញាបានឃើញញឹកញាប់ជាងគេនោះ គឺការផឹកស្រាខូចចិត្ដក្រោយពេលបែកបាក់ស្នេហា។ កញ្ញាបានសំណូមពរឲ្យផលិតករខារ៉ាអូខេបង្វែរការផឹកស្រាមកធ្វើអ្វី ផ្សេង ដូចជា ការលេងកីឡាជាដើមវិញ។

ដោយឡែក អ្នកស្រី ស៊ុន នី អាយុ៤២ឆ្នាំ ជាអាជីវករមួយរូបនៅក្រុងភ្នំពេញ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនសូវពេញចិត្តនូវបទចម្រៀងបច្ចុប្បន្នសោះ ទាំងអត្ថន័យ និងការសម្តែងកាយវិការ ដោយភាគច្រើន និយាយតែពីការខូចចិត្ត ស្នេហារញ៉េរញ៉ៃ ហើយនឹងគ្មានតម្លៃអប់រំដល់អ្នកមើលដែលអាចផ្តល់រូបភាពមិនល្អ ដល់យុវវ័យទៀតផង»។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយពេលទស្សនាការសម្តែងខារ៉ាអូខេទាំងនេះរួច តើយុវវ័យនឹងគិតយ៉ាងណា? ខ្ញុំក៏សូមកោតសរសើរដល់ផលិតកម្មមួយចំនួនដែលបានព្យាយាម បង្ហាញនូវរូបភាពអប់រំ ដល់យុវវ័យផងដែរ។

ទាក់ទិនទៅនឹងបញ្ហានេះ លោក សោម សុគន្ធ រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានមានយោបល់ថា ក្រសួងតែងតែណែនាំដល់ផលិតករទាំងអស់មិនឲ្យថតពីសកម្មភាពសម្តែង ទាំងឡាយណាដែលមិនសមរម្យ ដូចជា ការផឹកស្រាគរដូចភ្នំ យកអំពើហិង្សាជាវិធីដោះស្រាយ និងលេងល្បែងស្នេហាខុសក្បួនតម្រា ដែលអាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់អ្នកទស្សនា។ លោក សោម សុគន្ធ ក៏បានបន្ថែមទៀតដែរថា ជាទូទៅ ការណែនាំ តែងតែត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពេលដែលគ្រប់ផលិតកម្មទាំងអស់សុំឈ្មោះថត ចម្រៀងខារ៉ាអូខេរបស់ខ្លួន ប៉ុន្ដែក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេមិនបានមកសុំការណែនាំពីក្រសួងនោះទេ៕

The karaoke video for “Min Arch Tram Merl Bong Chir” or, in English, “I cannot bear to see you suffer”, may start with tender lyrics about love and a soulful young relationship.

But as the video goes on, it takes a turn into graphic violence – replete with blood, fighting and profane expressions spilt over heartache.

Karaoke videos these days seem to centre on violence, sex, gambling and drinking in a new trend taking Cambodia by storm.

And the more racy the video, the more popular it is among young Cambodians.

How will these videos affect youth mindset? Will they, too, become violent in their every-day interactions?

Fighting in school and bullying is on this rise. Gangs on the street, shootings and verbal abuse have gone rampant. Are these phenomena tied in with the streak of violence rising in our pop-culture?

Directors behind these music videos will say that if they don’t keep the material racy, then they won’t have a good audience – and won’t be able to make a good profit.

But what’s the real price?

According to Aimee Tompkins’ study of the psychological effects of violent media on children in 2003, she found that those children who played violent videogames had a greater chance of developing aggressive tendencies and behavioural problems in the future.

Retrospect studies have also demonstrated a 12 per cent increase in aggressive behaviour after watching violence on television.

“Most performances in karaoke videos are bad and aren’t in line with our cultural heritage,” said Sous Kunthea, a third-year student majoring in Economics. “There’s obscenity, gangsters, suffering and drinking. It affects the audience, especially youth, because almost every time someone in the video binge drinks after a relationship issue.”

Sun Ny, a 42-year-old vendor in Phnom Penh, said, “I am not satisfied with the performances in these videos, because the songs have no educational value.”

Other songs including “It is late to say regret” and “Can we love again?” depict young lovers living under the same roof before a committed relationship – something the Kingdom hasn’t seen much of in the media. On top of this, in the latter song, the boy is addicted to gambling and joins a violent gang.

Then, the girl decides to sleep with another gang member so that they stop fighting.

Is that too much for one video?

If you still don’t think so, the girl commits suicide at the end to find redemption for the actions that transpired.

Meas Sok Ratanak, managing director of Town Production, said that when he directs actors for a karaoke video, he keeps modern problems and trends in mind over traditional performance art.

“Art is a double-edged sword,” Ratanak said. “People always blame the actors. We’re developing our videos with the times.”

He added, “When there are violent things like beatings and guns, we’re not recommending [violent behaviour] to the audience. We’re showing the negative repercussions of doing something wrong or against the law, as it ends badly for the characters.”

This week’s advice for Constructive Cambodian comes from Som Sokun, the Secretary of State for the Ministry of Culture and Fine Art. He advises karaoke producers to avoid shooting inappropriate content, including binge drinking and violence – which can affect a young audience.

However, Som Sokun added that the Ministry cannot advise film companies if they aren’t registered. He therefore encourages film and karaoke companies to formally register with the Ministry.

អំពើហិង្សា និងស្នេហាខុសប្រពៃណី ពេញនិយមណាស់ចំពោះវីដេអូចម្រៀងខារ៉ាអូខេ?

វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍ច្រើន

ដោយ ស៊ុន ណារិន ទស្សនាវដ្ដីសេដ្ឋកិច្ចខ្មែរ

វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងច្រើនពីសំណាក់បណ្តាប្រទេសខាងក្រៅ ស្របពេល

ដែលវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍កម្ពុជាមានការរីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ទាំងផ្នែកទេសចរណ៍

ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ ជាពិសេសប្រាង្គប្រាសាទនានា។

ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីៗនេះបាននឹងកំពុងអនុញ្ញាតិអោយមានជើងហោះហើរដំបូងពីទីក្រុងម៉ានីលរបស់

ប្រទេសហ្វីលីពិន មកខេត្តសៀមរាប ដែលនឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២នេះ។ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាននៃអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីកំពុងតែពិចារណាទៅលើជើងហោះហើរពីកោះបាលី មកខេត្តសៀមរាប និងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងឱកាសដែលលោក Soehardjono Sastrominhardjo ឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូនេស៊ី បានជួបជាមួយឯកឧត្តម សុខ អាន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា កាលពីដើមខែកុម្ភៈនេះដើម្បីស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការហោះហើរនេះ ។

គោលនយោបាយជំហរជើងមេឃរបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានបើកទូលំទូលាយដែលជាភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការវិវត្ត និងការអភិវឌ្ឍន៍នៃវិស័យទេសចរណ៍និងសម្រាប់វិយោគិនមកពីក្រៅប្រទេស ខណៈពេលដែល

ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងជាប្រទេសមានសក្តានុពលនៃការវិយោគ។

ឯកឧត្តម សយ សុខាន់ អនុរដ្ឋលេខាធិការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលបានអោយដឹងថា មានប្រទេសជាច្រើនកំពុង

តែគ្រោង និងមានផែនការត្រៀមចុះហត្ថលេខាជាមួយនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដំណើរការជើងហោះហើរមក

កម្ពុជា ដូចជាប្រទេសអារ៉ាប់ គុយវ៉ែត អូស្រ្តាលី និងប្រទេសអង់គ្លេសជាដើម ចំនែកឯប្រទេសក្នុងអាស៊ាន

វិញ នៅសល់តែប្រទេសពីរទៀតទេ គឺប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងឥណ្ឌូនេស៊ីដែលកំពុងតែពិចារណាទៅលើការ

ហោះហើរមកកម្ពុជាផងដែរ។

បើយោងតាមឯកឧត្តម សយ សុខាន់ បានអោយដឹងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមាន១៩ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិ ដែលកំពុងតែប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានក្រុមអាកាសចរណ៍ក្នុងស្រុកចំនួន៤ផងដែរ ដូចជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរអង្គរអ៊ែរឡាញ ស្កាយវីងអេស៊ាអ៊ែរឡាញជាដើម។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«កំនើនការហោះហើរនេះ អាចជួយដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។ កាលណាមានជើងយន្តហោះ យើងមានភ្ញៀវផ្លូវការ អ្នកដំណើរជាលក្ខណៈអ្នកជំនួញ និងទេសចរណ៍ជាដើមដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចយើងមានការរីកចម្រើន»។ឯកឧត្តមបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាអាកាសចរស៊ីវិល បានរៀបចំ និងបំពេញផ្នែកសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខដើម្បីពង្រឹងកិច្ច

ការនៃការហោះហើរនេះ ហើយក៏បានពង្រឹងបន្ថែមនូវការគ្រប់គ្រង រៀបចំបទដ្ឋានគតិយុត្តិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីធានាអោយមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ។លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ឥឡូវលេខាធិការដ្ឋាន កំពុងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៅលើអាកាសយានចំនួន៣ដូចជា អាកាសយានភ្នំពេញ អាកាសយានដ្ឋានសៀមរាប និងអាកាសយានដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ អោយស្របទៅតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងស្តង់ដា។

ក្រុមហ៊ុន ស៊ីប៊ូ ប៉ាស៊ីហ្វិក អ៊ែរ របស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលគ្រោងនឹងហោះមកកម្ពុជានៅចុងខែមីនានេះ នឹងហោះហើរដោយត្រង់មកខេត្តសៀមរាប ចំនួន ៤ជើង ក្នុង១សប្ដាហ៍ គឺនៅថ្ងៃអង្គារ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ និងថ្ងៃអាទិត្យ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល។

លោកហូ វណ្ឌី សហប្រធានក្រុមការងារទេសចរណ៍ទទួលបន្ទុកផ្នែកទេសចរណ៍ឯកជន បានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិ

និយមថា ការរីកចម្រើននៃជើងហោះហើរនេះ គឺជាសញ្ញាណមួយដែលល្អ ដែលនាំអោយមានការវិយោគទុន

ជាច្រើនបន្តបន្ទាប់មកកម្ពុជា ដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការលូតលាស់ហើយនឹងនាំអោយមានការ

បង្កើតការងារដល់ប្រជាជន និងឈានទៅរកការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅក្នុងប្រទេស។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមិនត្រឹមតែជិះយន្តហោះមកកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងស្នាក់នៅ កំសាន្ត

ដើរលេងនៅតំបន់ទេសចរណ៍ និងអាចនាំអោយពួកគេវិនិយោគទៅលើសណ្ឋាគារ និងតំបន់កែច្នៃផ្សេងៗ»។

លោកបានបញ្ជាក់ថា៖«វាមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ការហោះហើរនៅក្នុងស្រុកទេព្រោះការហោះក្នុងស្រុក

យើងមានតិចតួច តែវាអាចមានផលប៉ះពាល់តិចតួចនៅពេលដែលមានការប្រកួតប្រជែងទៅលើតម្លៃ និង

សេវាកម្មទៅថ្ងៃអនាគត»។

លោកបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ត្រូវតែមានការពង្រឹងគុណភាពសេវាកម្មទំាងអស់ ទាក់ទងនឹងច្បាប់

ទម្លាប់ ការផ្សព្វផ្សាយខ្នាតគំរូសណ្ឋាគារ ឫសេវាកម្ម ធ្វើអោយតំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ ធម្មជាតិ និងកែច្នៃ

ទាំងអស់ អោយស្អាត មានសុវត្ថិភាព មានលក្ខណៈអាស៊ាន និងពង្រីកតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍ផ្សេងៗ។

ទិន្នន័យដែលផ្តល់ដោយក្រសួងទេសចរណ៍បានអោយដឹងថា ចំនួនទេសចរបរទេសដែលបានមកទស្សនា

កម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ មានជិតទៅដល់២,៩លាននាក់ បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ២០១០ មានការកើនឡើង ឡើងជិត១៥ភាគរយ គឹភ្ញៀវបរទេសមានចំនួនប្រហែលជា២,៥លាននាក់។នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១កំនើនទេស

ចរអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសតំបន់ប្រាសាទអង្គរវត្តខេត្តសៀមរាបមានការកើនឡើងដល់

ទៅជិត១លាននាក់ ហើយកំនើននេះនឹងអាចកើនឡើងដល់២លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំនេះ។ បើយោងតាម

ទិន្នន័យដែលបង្ហាញដោយអជ្ញាធរអប្សរាបានអោយដឹងថា ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិបានចូលមក

ទស្សនាតំបន់អង្គរមានជិត២០៦០០០ កើនជាង២៩ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងខែមករាឆ្នាំ២០១១ ដែល

មាន១៥៩០០០នាក់។

ប្រទេសកម្ពុជាដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមថា ជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ បានក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមាន

សក្តានុពលទេសចរណ៍ទាំងផ្នែកវប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ដូចជាប្រាសាទអង្គរវត្តដែលបានបញ្ចូលជាបេតិភណ្ឌ

ពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ប្រាសាទព្រះវិហារដែលបានបញ្ចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ

២០០៨ ក៏ដូចជាតំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលថ្មីៗនេះត្រូវបានបញ្ចូលជាឆ្នេរសមុទ្រមួយក្នុង

ចំណោមឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្អាតពិភពលោក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានតំបន់ទេសចរណ៍ជាលក្ខណៈធម្មជាតិដូចជាជួរភ្នំ ទីកជ្រោះជាដើម ដែលស្ថិតនៅមណ្ឌលគីរី និងរតនគីរីជាដើម ហើយការធ្វើចរាចរណ៍ក៏មានភាពងាយស្រួលដើម្បីសម្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

លោកគង់ សុភារក្ស ប្រធាននាយកដ្ឋានស្ថិតិ និងព័ត៌មានទេសចរណ៍នៃក្រសួងទេសចរណ៍ បានអោយដឹងថា ការរីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា គឺដោយសារប្រទេសមានសន្តិភាព ស្ថេរភាពនយោបាយ ការរក្សាសន្តិសុខ សុវត្ថិភាពនៃតំបន់ទេសចរណ៍ ការតភ្ជាប់គ្នានៅក្នុងតំបន់ ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការពង្រីកជើងហោះហើរនៅកម្ពុជា។

កាលពីខែមករាកន្លងទៅនេះ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ាន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាស៊ាន

បានអនុម័តអោយមានយុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារទេសចរណ៍អាស៊ានឆ្នាំ២០១២- ២០១៥ ក្នុងគោលបំណងដើម្បី

អភិវឌ្ឍអាស៊ានទៅជាតំបន់ប្រកួតប្រជែងផ្នែកទេសចរណ៍ ដែលផ្តោតទៅលើប្រភពទេសចរណ៍មកពីប្រទេស

ចិន និងឥណ្ឌា ក៏ដូចជាអ្នកទេសចរណ៍ជុំវិញអាស៊ានផងដែរ។ ឯកឧត្តមថោង ខុនរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ានថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប្រទេសអាស៊ានបានទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិរហូតដល់៧៩លាននាក់ ដែលមានការកើនឡើងចំនួន៧,៤ភាគរយ ដែលក្នុងនោះ មានភ្ញៀវមកពីចិន ជប៉ុន កូរ៉េ ឥណ្ឌា និងមកពីប្រទេសជុំវិញអាស៊ាន ហើយអាស៊ាននឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងដល់១០៧លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។

លោក សុភារក្ស បានមានប្រសាសន៍ថា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែមានសក្តានុពលទេសចរណ៍

និងទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន និងការពង្រីកជើងហោះហើរជាច្រើន លោកសង្ឃឹមថា ចំនួនទេស

ចរណ៍នឹងមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយនឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងទៅដល់៤,៥

លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។