តើ​និស្សិត​គួរតែ​សរសេរ​និក្ខេបបទ​ស្ដីពី​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​កម្ពុជា​ឬទេ?

Wednesday, 09 May 2012 16:03
ស៊ុន ណារិន

ចាប់តាំងពីប្រទេសងើបផុតពីភ្នក់ភ្លើងសង្រ្គាមមក យុវវ័យយើងទើបតែបានឃើញ និងដឹងអំពីផ្សារមូលបត្រកម្ពុជានាពេលថ្មីៗនេះទេ។ ក្នុងនាមជាយុវជនកម្ពុជាម្នាក់ ខ្ញុំធ្លាប់តែឮផ្សារហ៊ុន តាមរយៈកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ និងភាពយន្ដចិនហុងកុង ឬសិង្ហបុរីប៉ុណ្ណោះ។ ជួនកាល ខ្ញុំបានឃើញពីរូបភាពអត្ដឃាត ដោយសារតែបរាជ័យក្នុងការជួញដូរ។ ថ្មីៗនេះ អ្វីដែលខ្ញុំធ្លាប់មើលឃើញក្នុងទូរទស្សន៍ បានមកដល់ប្រទេសយើងហើយ។ ផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា កំពុងតែបើកដំណើរការដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរីកចម្រើននូវ សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសផងដែរ។ ការវិវត្ដចំពោះវិស័យពាណិជ្ជកម្មមួយនេះ តើវាអាចប៉ះពាល់ដល់យុវជនខ្មែរ ដែលស្ថិតក្នុងវ័យសិក្សា និងមានបទពិសោធក្មេងខ្ចីចង់ប្រឡូកក្នុងជំនួញផ្សារហ៊ុននេះដែរ ឬទេ?

ក្រៅពីការផ្សព្វផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ វិទ្យុ កាសែត ឬក៏ផ្ទាំងប៉ាណូផ្សេងៗដែលបានបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ នូវការវិនិយោគជំនួញថ្មីនេះ ខ្ញុំបែរមើលឃើញនូវការរឹតបន្ដឹងលើការស្រាវជ្រាវពីប្រធានបទ ផ្សារមូលបត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញទៅវិញ ។

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១២កន្លងទៅថ្មីៗ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច បានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងដាក់កំហិតលើការសរសេរនិក្ខេបបទ (សារណា) ទាក់ទងនឹងប្រធានបទក្តៅៗមួយចំនួននៅកម្ពុជាចំពោះនិស្សិត ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រនីតិសាស្ត្រ និងរដ្ឋបាលសាធារណៈឆ្នាំទី៤ (២០១១-២០១២) ដែលរួមទាំងប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រ និងប្រធានបទដទៃទៀត ដូចជា បញ្ហាគ្រឿងញៀនក្នុងសង្គម ការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តនៃកាកបាទក្រហមកម្ពុជា គោលការណ៍ និងនីតិវិធីដោះស្រាយវិវាទដីធ្លី ផលប្រយោជន៍នៃផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា មជ្ឈត្តការពាណិជ្ជកម្ម និងមជ្ឈត្តការវិវាទការងារ មូលបត្រទីផ្សារនិយ័តករ ការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រដល់មហាជន ដំណើរការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រជាសាធារណៈរបស់សហគ្រាសសាធារណៈ ការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រកម្មសិទ្ធិជាសាធារណៈជាលើកដំបូង និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានជះឥទ្ធិពលលើផ្សារមូលបត្រ ជាដើម។

ក្នុងចំណោមប្រធានបទដែលត្រូវបានហាមចំពោះនិក្ខេបបទទាំងនោះរួម បញ្ចូលប្រធានបទធំៗចំនួន៤ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រ ដូចជា ផលប្រយោជន៍ផ្សារមូលបត្រនៅកម្ពុជានិយ័តករទីផ្សារមូលបត្រ ដំណើរការបោះផ្សាយលក់មូលបត្រជាសាធារណៈរបស់សហគ្រាសសាធារណៈនៅ កម្ពុជា និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលមានឥទ្ធិពលលើទីផ្សារមូលបត្រ។ បម្រាមលើប្រធានបទរសើបផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយទាំងនេះត្រូវបានបញ្ញវន្ដមួយចំនួន ចាត់ទុកជាការបិទសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងជាសារមួយផ្ញើដល់អ្នកវិភាគសង្គមឲ្យចៀសឆ្ងាយពីបញ្ហាក្ដៅ ទាំងនេះ។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបម្រាមខាងលើនេះយោងតាមការបកស្រាយរបស់លោក ច្រឹង ហៃ ជាប្រធានការិយាយស្រាវជ្រាវនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈវិទ្យុអូស្រ្តាលីអេប៊ីស៊ី បានបដិសេធចំពោះការលើកឡើងរបស់បញ្ញវន្ដ ដោយបានអះអាងថា ប្រធានបទដែលសាកលវិទ្យាល័យមិនអនុញ្ញាតឲ្យសរសេរនិក្ខេបបទគឺមិនចង់ ឲ្យនិស្សិតប្រើប្រធានជាន់គ្នាដដែលៗ ឬក៏លួចចម្លងពីនិក្ខេបបទមុនៗតែប៉ុណ្ណោះ។

យ៉ាងណាមិញ វាគ្រាន់ជាមូលហេតុមួយប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះយើងប្រាកដជាបានដឹងហើយថា ការស្រាវជ្រាវពិតជាមានអត្ថន័យទូលំទូលាយណាស់។ និស្សិតគ្រប់រូបអាចបំបែកប្រធានបទធំទាំងនេះទៅជាមុំតូចៗ ដែលពួកគេអាចសិក្សាយោងតាមរបត់ថ្មីៗក្នុងសង្គម។ ប្រសិនបើមានករណីនេះកើតឡើងមែន និស្សិតរូបនោះប្រាកដជាត្រូវធ្លាក់។ គ្មានហេតុផលណា ដែលមាននិស្សិតអាចសរសេរប្រធានបទនេះដល់ទៅបួន ខណៈផ្សារមូលបត្រទើបបើកដំណើរការនោះទេ? ដើម្បីឲ្យអស់ចម្ងល់សង្ស័យ ខ្ញុំបានសាកសួរនិស្សិតច្បាប់មួយចំនួនដែលសិក្សានៅសាកល វិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច ដោយពួកគេបាននិយាយថា នេះមកពីសាលាមិនចង់ឲ្យសរសេរពីប្រធានបទទាំងអស់នោះ ដែលជាគោលការណ៍របស់ក្រសួង ពីព្រោះវាមានផលប៉ះពាល់ដល់សង្គម។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកស្រី ម៉ក់ ណាង ជាអនុប្រធាននាយកដ្ឋានឧត្តមសិក្សាបានឲ្យដឹងថា វាមិនមែនជាគោលការណ៍របស់ក្រសួងទេ វាគ្រាន់តែជាសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់សាកលវិទ្យាល័យមួយតែ ប៉ុណ្ណោះ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា ការរឹតបន្ដឹងចំពោះការស្រាវជ្រាវប្រធានបទខាងលើ ហាក់ដូចជាការបិទសិទ្ធិសេរីភាពចំពោះចំណេះដឹងស្ដីពីផ្សារមូលបត្រ របស់និស្សិតកម្ពុជា។ គួរឲ្យឆ្ងល់ណាស់ថា តើបញ្ញវន្ដមិនត្រូវបានលើកទឹកចិត្ដឲ្យជួញដូរមូលបត្រ ឬក៏ពួកគេអាចរកឃើញចំណុចអវិជ្ជមានដែលអាចប៉ះពាល់នឹងផ្សារមូលបត្រ នេះ? ប៉ុន្ដែមិនគួរដូច្នោះទេ ពីព្រោះផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា បានបើកទ្វារស្វាគមន៍ចំពោះមនុស្សគ្រប់រូប គ្រប់វ័យ ហើយយុវជនក៏មានឱកាសជួញដូរហ៊ុនទាំងឡាយ។

យោងតាមមន្រ្តីរបស់ទីផ្សារមូលបត្រ Phnom Penh Securities (PPS) បានប្រាប់ថា ការជួញដូរហ៊ុន ត្រូវបានបើកទូលាយសម្រាប់សាធារណជនទំាងអស់ ទាំងជនជាតិខ្មែរចាប់ពីអាយុ១៨ឆ្នាំ និងជនបរទេសផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ខ្ញុំយល់ឃើញថា យុវជនអាចប្រឈមនឹងបញ្ហាក្ស័យធន ពីព្រោះពួកគេពុំទាន់យល់ដឹងជ្រៅជ្រះ និងមានបទពិសោធគ្រប់គ្រាន់អាចប្រឡូកក្នុងវិស័យជំនួញថ្មីថ្មោង នេះទេ។ ប្រសិនបើប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនឹងផ្សារមូលបត្រនេះ ត្រូវបានហាមក្នុងការស្រាវជ្រាវ បញ្ញវន្ដកម្ពុជាអាចនឹងខាតប្រយោជន៍នៅពេលដែលពួកគេឈានជើងចូល ប្រឡូកក្នុងផ្សារហ៊ុននេះ។

យោងទៅតាមឯកសាររៀបរាប់ពីគុណវិបត្តិ និងគុណសម្បត្តិនៃទីផ្សារមូលបត្រ របស់លោក អ៊ឹង អ៊ូ ដែលត្រូវបានបង្ហោះនៅលើគេហទំព័រគណៈកម្មការមូលបត្រកម្ពុជាបាន បង្ហាញថា  ទីផ្សារមូលបត្រអាចជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ប៉ុន្ដែវាអាចប្រឈមនឹងគុណវិបត្តិផងដែរ ជាពិសេស បណ្តាប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធច្បាប់ទន់ខ្សោយ។ គុណវិបតិ្ដទាំងនោះ  មានដូចជា ទីមួយការឆក់ឱកាសកេងចំណេញក្នុងការទិញឬលក់។ ទីពីរការជួញដូរក្លែងក្លាយនិងប្រើឧបាយកលផ្សេងៗ។ ទីបីសេចក្តីថ្លែង ឬក៏ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងបន្លំ ដែលនាំឲ្យហ៊ុនឡើងចុះមិនប្រក្រតី។ ក្រុមហ៊ុនដែលបោះផ្សាយមូលបត្រតម្រូវឲ្យមានបញ្ជីគណនេយ្យច្បាស់ លាស់ មានតម្លាភាព និងអភិបាលកិច្ចសាជីវកម្មល្អ ដែលទាំងអស់នេះជាបន្ទុកមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហាយុវជនវិញ មន្រ្តីរបស់គណៈកម្មការផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានថ្លែងថា ប្រសិនបើយុវជនចង់វិនិយោគភាគហ៊ុន ពួកគេត្រូវយល់ដឹងពីផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចឲ្យបានជ្រៅជ្រះ ហើយត្រូវវិភាគល្អិតល្អន់ កុំឆាប់ជឿគេ ហើយលោកសំណូមពរកុំឲ្យលេងងប់ងុល ដូចល្បែងស៊ីសង។

សរុបមកវិញ ការផ្សព្វផ្សាយ និងការយល់ដឹងពីផ្សារមូលបត្រ គួរតែមានភាពទូលំទូលាយទៅលើយុវជន ដោយសារតែពួកគេគឺជាអ្នកបន្ដវេនដែលត្រូវតែដឹងពីបញ្ហាទាំងអស់ នោះ។ វិធានការមួយចំនួនគួរតែត្រូវបានរៀបចំជាស្រេចទៅលើការ វិនិយោគរបស់យុវជន ដើម្បីកុំឲ្យមានផលអាក្រក់អាចកើតឡើងជាយថាហេតុ ដូចជា ទង្វើប្រឆាំងនឹងច្បាប់ ឬអត្ដឃាតជាដើម ដែលយើងបានឃើញក្នុងភាពយន្ដ៕

Scholarship Entrance Exam at IFL Under Fire

It really surprises students and they say “Are you kidding?” when they see the announcement of scholarship students who want to study at IFL without entrance exam. Now, it has been under fire from the students in public.

This announcement has been issued by the Ministry of Education. It is strange from other previous years that Institute of Foreign Languages followed that the students who want to get scholarship to study English at IFL has to take entrance examination to compete with other students across the country.

If we look at the number of scholarship students for IFL is 110 for this year which is higher than other previous years, holding 80 students only.

This has become under fire in term of quality of the students and the corruption during the selection for the scholarship. However, I think this has pros and cons. I agree in term of quality. But I am thinking of the chance for poor students who really want to study there though they dont have higher English capacity. You may ask why dont they try since they are at school? but I think u know the cleavage between the education in the province and city or between the rich and poor.

I know that competition will make good selection of students and they are really qualified which makes IFL famous…But it is only the language and I think the Ministry values all the subjects that the students are good at, so when they get good grade from grade 12, they can study at IFL.

At IFL, if students do not have chance to get scholarship, but they want to study English over there by fee, they have to take the the entrance exam. A lot of students apply every year, but only some of them are selected for study.
As far as I know the fee is around 450 dollars per year.
If we look into the economic status of poor students, they cannot pay for that though they want to study over there. Therefore, in this case, it is good idea that the Ministry can keep some places for poor students who are from the province are able to learn over there. One more thing, what do you think about the students who try hard from grade 12 but their English is not good at all, but they want to study English and they do not have chance cos of only the exam of English that they cannot compete with others.
However, in my opinion, I believe that most of the students who are good at English get good grade from high school already and it will be the same.
According to Mak Nang, the deputy director of Higher Education Department, the Ministry has studied in detailed of this since 2002 on all the subjects from grade 12 to choose students for the scholarship and at that time there was no score record for English subject yet, but now the Ministry has reformed the system at high school since there is score record for English. Therefore, the ministry does not want the university to spend time on selecting students for this scholarship.
“The ministry will select the students according to their total grade and the grade on English itself ,” she said.

អំពើ​ហិង្សា និង​ស្នេហា​ខុស​ប្រពៃណី ពេញ​និយម​ណាស់​ចំពោះ​វីដេអូ​ចម្រៀង​ខារ៉ាអូខេ?

Wednesday, 02 May 2012 15:05 ស៊ុន ណារិន និង ស្រេង ភារុណ

«មិនអាចទ្រាំមើលបងឈឺ» ជាបទចម្រៀងដ៏ពិរោះរបស់ផលិតកម្មក្នុងស្រុកមួយ ដែលបានផ្តើមឃ្លាដំបូងថា ផ្តើមស្គាល់គ្នាដំបូង រាប់អានជាមិត្តធម្មតា មិនដែលគិតនឹក នឹកប៉ងប្រាថ្នាលើសពីនេះឡើយ។ នៅពេលដែលឃើញចំណងជើងបទចម្រៀងនេះ អ្នកប្រាកដជានឹកឃើញនូវសកម្មភាពនៃការសម្តែងរបស់តួអង្គជាសិស្ស សាលា (ស្ទាវៗ) មួយចំនួនដែលបានប្រើអំពើហិង្សាវាយតប់គ្នាដណ្តើមសង្សារ ការវាយគ្នាជាមួយមនុស្សស្រីរហូតដល់មានឈាមហូរ និងការប្រើពាក្យសម្តីមួយចំនួនទៀត ដូចជា «អាណា (នរណា)ឲ្យអ្ហេង (ឯង) ញ៉ែសង្សារអញ អាណាវ៉ៃគ្នាអញម្សិលមិញ» នៅក្នុងបរិវេណសាលា និងបន្ទប់រៀន។

ពិតជាគួរឲ្យស្ងើចសរសើរណាស់ ដែលតារាខ្មែររបស់យើងមានទេពកោសល្យក្នុងការសម្ដែង ហើយវាពិតជាស័ក្ដិសមមែនទែន។ ប៉ុន្ដែចំពោះរូបភាពសម្ដែងទាំងនេះ តើវាជារបត់ថ្មីដ៏ពេញនិយមរបស់យុវវ័យសម័យបច្ចុប្បន្នឬ? គួរឲ្យកត់សម្គាល់ដែរថា ការពេញនិយមថ្មីនេះ អាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់យុវជន ឬក្មេងជំនាន់ក្រោយដែលព្យាយាមអនុវត្ដតាមទង្វើអសីលធម៌ទាំងនោះ។ ជាក់ស្តែង នៅពេលមើលបទចម្រៀងនេះរួច ក្មួយតូចៗអាយុជាង១០ឆ្នាំរបស់ខ្ញុំ បាននិយាយថា គេវ៉ៃគ្នាសាហាវម្ល៉េះ។

វាគ្រាន់តែជាបទចម្រៀងមួយបទក្នុងចំណោមចម្រៀងជាច្រើនទៀត ដែលស្ទើរតែគ្រប់ផលិតកម្មទាំងអស់បានផលិតនូវកាយវិការវាយ តប់គ្នាតាមផ្លូវ បាញ់បោះបង្ហូរឈាម ឬក៏ប្រើពាក្យសម្តីអសីលធម៌ជាដើម។ នេះប្រហែលជាអ្នកដឹកនាំព្យាយាមស្វែងរកអ្វីដែលថ្មី ហើយប្រសិនបើគ្មានការសម្តែងបែបនេះទេ ប្រហែលជាគ្មានអ្នកទស្សនាទេមើលទៅ?

ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបញ្ហានេះ យើងបានសាកសួរលោក មាស សុខរតនៈ ប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅ នៃផលិតកម្មថោន បានឲ្យដឹងថា ការដឹកនាំសម្តែង គឺឲ្យស៊ីទៅនឹងទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែង ហើយត្រូវដឹងថា តើសិល្បៈខ្មែរដល់ណាហើយ? ដោយលោកបានបន្ថែមថា ផលិតកម្មថោន គឺផលិតបទចម្រៀងបែបសម័យ មិនមែនបែបបុរាណនោះទេ។ លោកបានបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «សិល្បៈជាអាវុធមុខពីរ យើងតែងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍនូវបទចម្រៀង ប៉ុន្តែយើងក៏មិនភ្លេចនូវការអភិរក្សនោះទេ»។ លោកបានបន្តទៀត ថា៖ «ការវាយគ្នា បាញ់គ្នាមិនមែនចង់ឲ្យពួកគាត់មើលហើយធ្វើតាមទេ ប៉ុន្តែយើងចង់បង្ហាញថា វាជាអំពើមួយដែលខុសច្បាប់ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងការសម្តែង ដែលអ្នកធ្វើខុសបានទទួលផលកម្ម ដូចជាការជាប់គុក ឬស្លាប់ជាដើម»។

ប៉ុន្ដែក្នុងនាមខ្ញុំជាយុវជនមួយរូប ខ្ញុំតែងតែគិតថា ការបង្ហាញរូបភាពនៃអំពើហិង្សាស្រស់ៗបែបនេះ វាបែរធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់យុវជន ជាពិសេស ក្មេង   តូចៗ ដែលបានទស្សនាទៅវិញទេ។ យោងតាមការសិក្សាលើផលប៉ះពាល់ផ្នែកចិត្តសាស្រ្តរបស់ប្រព័ន្ធ ផ្សព្វផ្សាយបែបហឹង្សា ចំពោះកុមារដែលបានចុះផ្សាយនៅចុងឆ្នាំ២០០៣ របស់ Aimee Tompkins  បានបង្ហាញថា មានការកើនឡើង១២ភាគរយទៅលើអាកប្បកិរិយាគឃ្លើនកោងកាចបន្ទាប់ពី ទស្សនារូបភាពនៃអំពើហិង្សាលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ហើយការលេងវីដេអូហ្គេមស្ដីពីអំពើហិង្សា ក៏អាចបណ្តាលឲ្យកើតមានបញ្ហាចំពោះអាកប្បកិរិយាព្រៃផ្សៃផងដែរ ។

ក្រៅពីការសម្ដែងអំពើហិង្សា បទចម្រៀងខារ៉ាអូខេជាច្រើន បានបង្ហាញពីកាយវិការមិនគួរគប្បីដែលប្រាសចាកពីវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីខ្មែរ ដូចជាការស្លៀកពាក់សិចស៊ី លេចលើលេចក្រោមជ្រុលហួសហេតុ ស្នេហារំលងប្រពៃណីដែលអាចអូសទាញទាំងការត្រាប់តាមរបស់យុវវ័យមួយ ចំនួនឲ្យភ្លើតភ្លើន។ ខ្ញុំសូមលើកយកបទចម្រៀងជាក់ស្តែងមួយចំនួនទៀត ដូចជាបទ «ហួសពេលដែលបងប្រើពាក្យថាស្តាយក្រោយ» និងបទ «ស្រឡាញ់គ្នាម្តងទៀតបានទេ?» របស់ផលិតកម្មក្នុងស្រុកមួយដែលបានបង្ហាញពីដំណើរជីវិតស្នេហា របស់យុវវ័យមួយគូបាននាំគ្នារត់ចេញពីផ្ទះ។ គួរឲ្យស្ញប់ស្ញែងទៀតនោះ ក្រោយពីបានរួមរស់អត់ខាន់ស្លាជាមួយគ្នា ភាគីខាងប្រុស ជាក្មេងទំនើង រៀងរាល់ថ្ងៃ តែងតែយកលុយទៅលេងល្បែងស្នុកឃ័រជាមួយបងធំបងតូចដទៃទៀត រហូតដល់ថ្ងៃមួយមានជម្លោះ កើតជាការវាយតប់គ្នា។ អ្វីដែលគួររំជើបរំជួលបំផុតនោះ គឺនៅពេលដែលក្រុមបងធំទាំងនោះមកសងសឹកជាមួយតួឯកប្រុសវិញតួ អង្គ ស្រីក៏សម្រេចចិត្ដប្រគល់ខ្លួនប្រាណឲ្យក្រុមបងធំជាថ្នូរដើម្បី ដោះលែងសង្សារ របស់ខ្លួន។

ជាការពិត បើយើងគិតឲ្យដល់ទៅ តួអង្គស្រីពិតជាមានភក្ដីភាពចំពោះសង្សារមែនទែន។ ចំពោះសកម្មភាព ផលិតករពិតជាចង់បង្ហាញដល់យុវជនកុំឲ្យយកតម្រាប់តាម ប៉ុន្ដែវាក៏បានបង្ហាញនូវទង្វើមិនល្អសម្រាប់អ្នកទស្សនាផងដែរ។

«ឈឺយ៉ាងនេះហេតុអ្វីមិនស្លាប់?» ដែលតួអង្គស្រីឈឺចាប់ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់នៅក្នុងពិភពមួយដ៏ ខ្ពើមរអើម ក្រោយពេលតាមទាន់នឹងភ្នែកដែលគូសង្សារ យកស្រីម្នាក់ទៀតមកដេកក្នុងបន្ទប់របស់ខ្លួន។ បើយើងក្រឡេកមកមើលទិដ្ឋភាពក្នុងសង្គមវិញ វាមិនទាន់ដល់ថ្នាក់ថា អ្នកណាក៏សុទ្ធតែនាំគ្នារួមរស់ជាមួយគ្នាទាំងមិនទាន់ក្រាប ក្បាលដល់កន្ទេលនោះទេ។

ទាក់ទិនទៅនឹងបញ្ហាទាំងនេះ កញ្ញា សួស គន្ធា ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃវិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ថា៖ «ចម្រៀងខ្មែរឥឡូវ ភាគតិចណាស់ដែលមានរូបភាពកាយវិការល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើតាមការកត់សម្គាល់របស់ខ្ញុំ ភាគច្រើនគឺជារូបភាពបង្ហាញពីការរស់នៅតែពីរនាក់ខុសប្រពៃណី សកម្មភាពអាសអាភាស បងធំបងតូច និងការខូចចិត្តផឹកស្រាឥតប្រយោជន៍ជាដើម»។ កញ្ញា បានបន្ថែមទៀតថា ការសម្តែងក្នុងបទចម្រៀងដែលកញ្ញាបានឃើញញឹកញាប់ជាងគេនោះ គឺការផឹកស្រាខូចចិត្ដក្រោយពេលបែកបាក់ស្នេហា។ កញ្ញាបានសំណូមពរឲ្យផលិតករខារ៉ាអូខេបង្វែរការផឹកស្រាមកធ្វើអ្វី ផ្សេង ដូចជា ការលេងកីឡាជាដើមវិញ។

ដោយឡែក អ្នកស្រី ស៊ុន នី អាយុ៤២ឆ្នាំ ជាអាជីវករមួយរូបនៅក្រុងភ្នំពេញ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនសូវពេញចិត្តនូវបទចម្រៀងបច្ចុប្បន្នសោះ ទាំងអត្ថន័យ និងការសម្តែងកាយវិការ ដោយភាគច្រើន និយាយតែពីការខូចចិត្ត ស្នេហារញ៉េរញ៉ៃ ហើយនឹងគ្មានតម្លៃអប់រំដល់អ្នកមើលដែលអាចផ្តល់រូបភាពមិនល្អ ដល់យុវវ័យទៀតផង»។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយពេលទស្សនាការសម្តែងខារ៉ាអូខេទាំងនេះរួច តើយុវវ័យនឹងគិតយ៉ាងណា? ខ្ញុំក៏សូមកោតសរសើរដល់ផលិតកម្មមួយចំនួនដែលបានព្យាយាម បង្ហាញនូវរូបភាពអប់រំ ដល់យុវវ័យផងដែរ។

ទាក់ទិនទៅនឹងបញ្ហានេះ លោក សោម សុគន្ធ រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានមានយោបល់ថា ក្រសួងតែងតែណែនាំដល់ផលិតករទាំងអស់មិនឲ្យថតពីសកម្មភាពសម្តែង ទាំងឡាយណាដែលមិនសមរម្យ ដូចជា ការផឹកស្រាគរដូចភ្នំ យកអំពើហិង្សាជាវិធីដោះស្រាយ និងលេងល្បែងស្នេហាខុសក្បួនតម្រា ដែលអាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់អ្នកទស្សនា។ លោក សោម សុគន្ធ ក៏បានបន្ថែមទៀតដែរថា ជាទូទៅ ការណែនាំ តែងតែត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពេលដែលគ្រប់ផលិតកម្មទាំងអស់សុំឈ្មោះថត ចម្រៀងខារ៉ាអូខេរបស់ខ្លួន ប៉ុន្ដែក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេមិនបានមកសុំការណែនាំពីក្រសួងនោះទេ៕

The karaoke video for “Min Arch Tram Merl Bong Chir” or, in English, “I cannot bear to see you suffer”, may start with tender lyrics about love and a soulful young relationship.

But as the video goes on, it takes a turn into graphic violence – replete with blood, fighting and profane expressions spilt over heartache.

Karaoke videos these days seem to centre on violence, sex, gambling and drinking in a new trend taking Cambodia by storm.

And the more racy the video, the more popular it is among young Cambodians.

How will these videos affect youth mindset? Will they, too, become violent in their every-day interactions?

Fighting in school and bullying is on this rise. Gangs on the street, shootings and verbal abuse have gone rampant. Are these phenomena tied in with the streak of violence rising in our pop-culture?

Directors behind these music videos will say that if they don’t keep the material racy, then they won’t have a good audience – and won’t be able to make a good profit.

But what’s the real price?

According to Aimee Tompkins’ study of the psychological effects of violent media on children in 2003, she found that those children who played violent videogames had a greater chance of developing aggressive tendencies and behavioural problems in the future.

Retrospect studies have also demonstrated a 12 per cent increase in aggressive behaviour after watching violence on television.

“Most performances in karaoke videos are bad and aren’t in line with our cultural heritage,” said Sous Kunthea, a third-year student majoring in Economics. “There’s obscenity, gangsters, suffering and drinking. It affects the audience, especially youth, because almost every time someone in the video binge drinks after a relationship issue.”

Sun Ny, a 42-year-old vendor in Phnom Penh, said, “I am not satisfied with the performances in these videos, because the songs have no educational value.”

Other songs including “It is late to say regret” and “Can we love again?” depict young lovers living under the same roof before a committed relationship – something the Kingdom hasn’t seen much of in the media. On top of this, in the latter song, the boy is addicted to gambling and joins a violent gang.

Then, the girl decides to sleep with another gang member so that they stop fighting.

Is that too much for one video?

If you still don’t think so, the girl commits suicide at the end to find redemption for the actions that transpired.

Meas Sok Ratanak, managing director of Town Production, said that when he directs actors for a karaoke video, he keeps modern problems and trends in mind over traditional performance art.

“Art is a double-edged sword,” Ratanak said. “People always blame the actors. We’re developing our videos with the times.”

He added, “When there are violent things like beatings and guns, we’re not recommending [violent behaviour] to the audience. We’re showing the negative repercussions of doing something wrong or against the law, as it ends badly for the characters.”

This week’s advice for Constructive Cambodian comes from Som Sokun, the Secretary of State for the Ministry of Culture and Fine Art. He advises karaoke producers to avoid shooting inappropriate content, including binge drinking and violence – which can affect a young audience.

However, Som Sokun added that the Ministry cannot advise film companies if they aren’t registered. He therefore encourages film and karaoke companies to formally register with the Ministry.

អំពើហិង្សា និងស្នេហាខុសប្រពៃណី ពេញនិយមណាស់ចំពោះវីដេអូចម្រៀងខារ៉ាអូខេ?

វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍ច្រើន

ដោយ ស៊ុន ណារិន ទស្សនាវដ្ដីសេដ្ឋកិច្ចខ្មែរ

វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងច្រើនពីសំណាក់បណ្តាប្រទេសខាងក្រៅ ស្របពេល

ដែលវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍កម្ពុជាមានការរីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ទាំងផ្នែកទេសចរណ៍

ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ ជាពិសេសប្រាង្គប្រាសាទនានា។

ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីៗនេះបាននឹងកំពុងអនុញ្ញាតិអោយមានជើងហោះហើរដំបូងពីទីក្រុងម៉ានីលរបស់

ប្រទេសហ្វីលីពិន មកខេត្តសៀមរាប ដែលនឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២នេះ។ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាននៃអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីកំពុងតែពិចារណាទៅលើជើងហោះហើរពីកោះបាលី មកខេត្តសៀមរាប និងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងឱកាសដែលលោក Soehardjono Sastrominhardjo ឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូនេស៊ី បានជួបជាមួយឯកឧត្តម សុខ អាន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា កាលពីដើមខែកុម្ភៈនេះដើម្បីស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការហោះហើរនេះ ។

គោលនយោបាយជំហរជើងមេឃរបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានបើកទូលំទូលាយដែលជាភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការវិវត្ត និងការអភិវឌ្ឍន៍នៃវិស័យទេសចរណ៍និងសម្រាប់វិយោគិនមកពីក្រៅប្រទេស ខណៈពេលដែល

ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងជាប្រទេសមានសក្តានុពលនៃការវិយោគ។

ឯកឧត្តម សយ សុខាន់ អនុរដ្ឋលេខាធិការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលបានអោយដឹងថា មានប្រទេសជាច្រើនកំពុង

តែគ្រោង និងមានផែនការត្រៀមចុះហត្ថលេខាជាមួយនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដំណើរការជើងហោះហើរមក

កម្ពុជា ដូចជាប្រទេសអារ៉ាប់ គុយវ៉ែត អូស្រ្តាលី និងប្រទេសអង់គ្លេសជាដើម ចំនែកឯប្រទេសក្នុងអាស៊ាន

វិញ នៅសល់តែប្រទេសពីរទៀតទេ គឺប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងឥណ្ឌូនេស៊ីដែលកំពុងតែពិចារណាទៅលើការ

ហោះហើរមកកម្ពុជាផងដែរ។

បើយោងតាមឯកឧត្តម សយ សុខាន់ បានអោយដឹងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមាន១៩ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិ ដែលកំពុងតែប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានក្រុមអាកាសចរណ៍ក្នុងស្រុកចំនួន៤ផងដែរ ដូចជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរអង្គរអ៊ែរឡាញ ស្កាយវីងអេស៊ាអ៊ែរឡាញជាដើម។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«កំនើនការហោះហើរនេះ អាចជួយដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។ កាលណាមានជើងយន្តហោះ យើងមានភ្ញៀវផ្លូវការ អ្នកដំណើរជាលក្ខណៈអ្នកជំនួញ និងទេសចរណ៍ជាដើមដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចយើងមានការរីកចម្រើន»។ឯកឧត្តមបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាអាកាសចរស៊ីវិល បានរៀបចំ និងបំពេញផ្នែកសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខដើម្បីពង្រឹងកិច្ច

ការនៃការហោះហើរនេះ ហើយក៏បានពង្រឹងបន្ថែមនូវការគ្រប់គ្រង រៀបចំបទដ្ឋានគតិយុត្តិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីធានាអោយមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ។លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ឥឡូវលេខាធិការដ្ឋាន កំពុងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៅលើអាកាសយានចំនួន៣ដូចជា អាកាសយានភ្នំពេញ អាកាសយានដ្ឋានសៀមរាប និងអាកាសយានដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ អោយស្របទៅតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងស្តង់ដា។

ក្រុមហ៊ុន ស៊ីប៊ូ ប៉ាស៊ីហ្វិក អ៊ែរ របស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលគ្រោងនឹងហោះមកកម្ពុជានៅចុងខែមីនានេះ នឹងហោះហើរដោយត្រង់មកខេត្តសៀមរាប ចំនួន ៤ជើង ក្នុង១សប្ដាហ៍ គឺនៅថ្ងៃអង្គារ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ និងថ្ងៃអាទិត្យ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល។

លោកហូ វណ្ឌី សហប្រធានក្រុមការងារទេសចរណ៍ទទួលបន្ទុកផ្នែកទេសចរណ៍ឯកជន បានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិ

និយមថា ការរីកចម្រើននៃជើងហោះហើរនេះ គឺជាសញ្ញាណមួយដែលល្អ ដែលនាំអោយមានការវិយោគទុន

ជាច្រើនបន្តបន្ទាប់មកកម្ពុជា ដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការលូតលាស់ហើយនឹងនាំអោយមានការ

បង្កើតការងារដល់ប្រជាជន និងឈានទៅរកការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅក្នុងប្រទេស។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមិនត្រឹមតែជិះយន្តហោះមកកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងស្នាក់នៅ កំសាន្ត

ដើរលេងនៅតំបន់ទេសចរណ៍ និងអាចនាំអោយពួកគេវិនិយោគទៅលើសណ្ឋាគារ និងតំបន់កែច្នៃផ្សេងៗ»។

លោកបានបញ្ជាក់ថា៖«វាមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ការហោះហើរនៅក្នុងស្រុកទេព្រោះការហោះក្នុងស្រុក

យើងមានតិចតួច តែវាអាចមានផលប៉ះពាល់តិចតួចនៅពេលដែលមានការប្រកួតប្រជែងទៅលើតម្លៃ និង

សេវាកម្មទៅថ្ងៃអនាគត»។

លោកបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ត្រូវតែមានការពង្រឹងគុណភាពសេវាកម្មទំាងអស់ ទាក់ទងនឹងច្បាប់

ទម្លាប់ ការផ្សព្វផ្សាយខ្នាតគំរូសណ្ឋាគារ ឫសេវាកម្ម ធ្វើអោយតំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ ធម្មជាតិ និងកែច្នៃ

ទាំងអស់ អោយស្អាត មានសុវត្ថិភាព មានលក្ខណៈអាស៊ាន និងពង្រីកតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍ផ្សេងៗ។

ទិន្នន័យដែលផ្តល់ដោយក្រសួងទេសចរណ៍បានអោយដឹងថា ចំនួនទេសចរបរទេសដែលបានមកទស្សនា

កម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ មានជិតទៅដល់២,៩លាននាក់ បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ២០១០ មានការកើនឡើង ឡើងជិត១៥ភាគរយ គឹភ្ញៀវបរទេសមានចំនួនប្រហែលជា២,៥លាននាក់។នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១កំនើនទេស

ចរអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសតំបន់ប្រាសាទអង្គរវត្តខេត្តសៀមរាបមានការកើនឡើងដល់

ទៅជិត១លាននាក់ ហើយកំនើននេះនឹងអាចកើនឡើងដល់២លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំនេះ។ បើយោងតាម

ទិន្នន័យដែលបង្ហាញដោយអជ្ញាធរអប្សរាបានអោយដឹងថា ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិបានចូលមក

ទស្សនាតំបន់អង្គរមានជិត២០៦០០០ កើនជាង២៩ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងខែមករាឆ្នាំ២០១១ ដែល

មាន១៥៩០០០នាក់។

ប្រទេសកម្ពុជាដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមថា ជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ បានក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមាន

សក្តានុពលទេសចរណ៍ទាំងផ្នែកវប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ដូចជាប្រាសាទអង្គរវត្តដែលបានបញ្ចូលជាបេតិភណ្ឌ

ពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ប្រាសាទព្រះវិហារដែលបានបញ្ចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ

២០០៨ ក៏ដូចជាតំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលថ្មីៗនេះត្រូវបានបញ្ចូលជាឆ្នេរសមុទ្រមួយក្នុង

ចំណោមឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្អាតពិភពលោក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានតំបន់ទេសចរណ៍ជាលក្ខណៈធម្មជាតិដូចជាជួរភ្នំ ទីកជ្រោះជាដើម ដែលស្ថិតនៅមណ្ឌលគីរី និងរតនគីរីជាដើម ហើយការធ្វើចរាចរណ៍ក៏មានភាពងាយស្រួលដើម្បីសម្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

លោកគង់ សុភារក្ស ប្រធាននាយកដ្ឋានស្ថិតិ និងព័ត៌មានទេសចរណ៍នៃក្រសួងទេសចរណ៍ បានអោយដឹងថា ការរីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា គឺដោយសារប្រទេសមានសន្តិភាព ស្ថេរភាពនយោបាយ ការរក្សាសន្តិសុខ សុវត្ថិភាពនៃតំបន់ទេសចរណ៍ ការតភ្ជាប់គ្នានៅក្នុងតំបន់ ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការពង្រីកជើងហោះហើរនៅកម្ពុជា។

កាលពីខែមករាកន្លងទៅនេះ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ាន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាស៊ាន

បានអនុម័តអោយមានយុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារទេសចរណ៍អាស៊ានឆ្នាំ២០១២- ២០១៥ ក្នុងគោលបំណងដើម្បី

អភិវឌ្ឍអាស៊ានទៅជាតំបន់ប្រកួតប្រជែងផ្នែកទេសចរណ៍ ដែលផ្តោតទៅលើប្រភពទេសចរណ៍មកពីប្រទេស

ចិន និងឥណ្ឌា ក៏ដូចជាអ្នកទេសចរណ៍ជុំវិញអាស៊ានផងដែរ។ ឯកឧត្តមថោង ខុនរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ានថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប្រទេសអាស៊ានបានទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិរហូតដល់៧៩លាននាក់ ដែលមានការកើនឡើងចំនួន៧,៤ភាគរយ ដែលក្នុងនោះ មានភ្ញៀវមកពីចិន ជប៉ុន កូរ៉េ ឥណ្ឌា និងមកពីប្រទេសជុំវិញអាស៊ាន ហើយអាស៊ាននឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងដល់១០៧លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។

លោក សុភារក្ស បានមានប្រសាសន៍ថា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែមានសក្តានុពលទេសចរណ៍

និងទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន និងការពង្រីកជើងហោះហើរជាច្រើន លោកសង្ឃឹមថា ចំនួនទេស

ចរណ៍នឹងមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយនឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងទៅដល់៤,៥

លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។

 

ទង្វើ​អសីលធម៌​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​អាប់ឱន​ដល់​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​ក្នុង​សង្គម

ស្រេង ភារុណ និង ស៊ុន ណារិន, Phnom Penh Post

«ភ្នំពេញជារាជធានីដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយ»នេះជាបដារបស់សាលារាជធានីដែលត្រូវបានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈនៅ ក្បែរវិមានឯករាជ្យ។ យើងអាចប្រទះឃើញមានបដា និងពាក្យស្លោកជាច្រើនទៀតនៅតាមទីសាធារណៈដទៃ ហើយវាសបញ្ជាក់ថា ភ្នំពេញជារាជធានីមួយដ៏ស្រស់ស្អាត និងកំពុងតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្ដែអ្វីដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយនោះ គឺអាកប្បកិរិយា និងសកម្មភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន បានបន្ថោកតម្លៃពាក្យស្លោកដ៏ល្អទាំងនោះ។ អ្នកខ្លះយល់ឃើញថា ការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល គឺជារឿងធម្មតា តែពួកគេមិនបានគិតថាទីក្រុងស្អាត គឺផ្ដើមចេញពីយើងទាំងអស់គ្នា។  តើហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនខ្មែរមិនអាចធ្វើដូចប្រជាជនសិង្ហបុរីដែល ជាប្រទេសស្អាតបំផុតមួយទៅ?

អាកប្បកិរិយាព្រងើយកន្ដើយក្នុងការចូលរួមសម្អាតទីក្រុងរបស់ ប្រជាជនភាគច្រើន កើតចេញពីការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ និងភាពខ្ជិលច្រអូស។ តើទម្លាប់រក្សាទុកសំរាមក្នុងហោប៉ៅខោអាវនៅពេលដែលគ្មានធុង សំរាមក្បែរខ្លួន អាចធ្វើទៅរួចដែរទេ? តើវាធ្វើឲ្យអាប់ឱនណាស់មែនទេ? ទម្លាប់ល្អបន្ដិចបន្ដួចរបស់បុគ្គលម្នាក់ អាចជួយឲ្យបរិស្ថានក្នុងទីក្រុងស្អាត ស្រស់ត្រកាល និងមានភាពទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ យើងសង្កេតឃើញទង្វើអសីលធម៌មួយចំនួនទៀតនៅពេលដែលពួកគេធ្វើដំណើរ តាមដងផ្លូវដែលមានមនុស្សម្នាយ៉ាងកកកុញ ពួកគេបែរជាបើកកញ្ចក់រថយន្ដចោលសំរាម ឬកាកសំណល់ផ្សេងៗ សូម្បីតែសម្បកដូងយ៉ាងព្រងើយ ហាក់ដូចជាមិនខ្វល់ពីអ្នកដំណើរលើចំណែកផ្លូវនោះទាល់តែសោះ។ វាប្រហែលជាសំរាមទាំងនោះធ្វើឲ្យរថយន្ដដ៏ស្អាតរបស់ពួកគេធ្ងន់ ឬក៏អត់សោភណភាពហើយមើលទៅ នៅពេលដែលរក្សាទុកវានៅទីនោះ។ ទង្វើដ៏អាក្រក់បែបនេះ យើងមិនសូវប្រទះឃើញនៅក្នុងទីក្រុងនោះទេ ច្រើនតែកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវទៅកាន់បណ្តាខេត្តនានា។ ការចោលកាកសំណល់រឹង ដូចជាសម្បកដូង និងកំប៉ុងចេញពីរថយន្ដទៅលើទ្រូងផ្លូវ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកដំណើរដទៃ។ តើអ្នកអាចរក្សាទុកសំរាមទាំងអស់នោះនៅក្នុងរថយន្តមួយកន្លែង សិនបានទេ រួចសឹមយកទៅចោលក្នុងធុងសំរាម?

យ៉ាងណាមិញ យើងរមែងឃើញ និងពេលខ្លះជួបប្រទះខ្លួនឯងតែម្ដង នៅពេលធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវក្នុងទីក្រុង ត្រូវទទួលរងនូវសំបោរ ឬក៏កំហាកទឹកមាត់ដែលស្ដោះចេញពីអ្នកដំណើរដ៏គ្មានសុជីវធម៌របស់ យើង មកខ្ទាតប្រឡាក់ខ្លួន ជើងឬសូម្បីតែមុខ។

ទង្វើមិនគួរគប្បីមួយទៀត គឺការចោលកន្ទុយបារីនៅតាមដងផ្លូវដដែលសឹងតែក្លាយជាទម្លាប់ របស់អ្នកញៀនបារីមួយចំនួន ដោយមិនខ្វល់ពីបរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរនៅជិតខ្លួនអ្វីឡើយ។ ពេលជក់អស់ភ្លាម ពួកគាត់បង្ហោះកន្ទុយបារីភ្លាម ដោយមិនបានពន្លត់ និងមិនខ្វល់ប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃទេ។ ក្នុងករណីនេះ បើសិនជាវាចំពោះពេលមានយានជំនិះកំពុងកកកុញ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នឹងអាចកើតឡើងជាមិនខានដោយសារតែអ្នកធ្វើ ដំណើរពីក្រោយខំគេចពីភ្លើងកន្ទុយបារីមួយដើមនោះ។

ទង្វើអសីលធម៌ទាំងអស់នេះ កំពុងតែកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយបានប្រែក្លាយទៅជាគំរូដ៏អាក្រក់នៅក្នុងសង្គមដែលអាច ធ្វើឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរដទៃធ្វើត្រាប់តាម។ ជួនកាល អ្នកខ្លះមើលឃើញអ្នកដទៃធ្វើបែបនោះ រមែងរអ៊ូរទាំ និងខឹងសម្បាជាខ្លាំង ប៉ុន្ដែអ្នកខ្លះភ្លេចគិតខ្លួនឯង បែរជាប្រព្រឹត្ដអសីលធម៌ដូចគ្នានោះដែរ។

យើងសម្គាល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយទាក់ទងនឹងបញ្ហានៃការចោលសំរាម និងខាកស្ដោះនៅតាមបណ្ដាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ មានចំនួនតិចតួចណាស់ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ ដូច្នេះយើងសូមឲ្យបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយ និងអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានយល់ដឹងកាន់តែច្រើនថែមទៀត។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ សាលារាជធានី បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងផាកពិន័យចំពោះអ្នកដែលចោលសំរាមតាម ទីសាធារណៈ ប៉ុន្ដែយើងសង្កេតឃើញថា សារាចរនេះពុំត្រូវបានអនុវត្ដឲ្យបានតឹងរ៉ឹងនោះទេ។ យើងក៏សំណូមពរសាលារាជធានីរៀបចំនូវធុងសំរាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងការដាក់សំរាមសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ ឬប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងទីក្រុងផង។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះដែរ លោកមី ប៉ូលីវណ្ណ អាយុ២១ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ សុខាភិបាល បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់បានឃើញគេខាកស្តោះ និងចោលកន្ទុយបារី ឬសំរាម នៅពេលខ្ញុំធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ ហើយខ្ញុំពិតជាមិនពេញចិត្តនូវទង្វើនេះសោះ ពីព្រោះវាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ខ្ញុំម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរក្បែរនោះផងដែរ»។ លោកបានបន្ថែមថា ទង្វើខ្វះការពិចារណាទាំងនោះ បានធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត និងខ្លាចរអាមិនហ៊ានមកកម្សាន្ដនៅកម្ពុជាលើកក្រោយទៀតឡើយ។

លោក អ៊ុក វ៉ន អាយុ២៧ឆ្នាំ ជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប បាននិយាយថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំរត់ឌុប ខ្ញុំឧស្សាហ៍ឃើញអ្នកដំណើរដទៃខាកស្តោះ បោះកន្ទុយបារី និងបោះក្រដាសជូតមាត់ ឬសំរាមណាស់។ ជួនកាល វាសឹងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង ដោយសារតែភ្លាមៗនោះស្រាប់តែបានឃើញកន្ទុយបារីមិនទាន់ពន្លត់ហោះ សំដៅមករកខ្ញុំ គេចសឹងមិនទាន់»។

ដើម្បីឲ្យបរិស្ថានស្អាត និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដំណើរទាំងអស់គ្នា អ្នកទាំងអស់គ្នាគួរគប្បីមានក្រមសីលធម៌ ចេះគោរពនិងយល់អធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ចោលសំរាម ឬក៏ខាកស្ដោះឲ្យខាងតែបាន អ្នកត្រូវស្វែងរកធុងសំរាម និងបញ្ឈប់យានជំនិះនៅទីកន្លែងសមគួរមួយភ្លែត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលកំពុងបើកបរ យើងមិនគួរពិសាបារីឡើយ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យសាមីខ្លួនផ្ទាល់មានគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំងអាចគ្រោះថ្នាក់ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកឯទៀតផងដែរ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ នៅក្នុងពិធីបញ្ចប់នូវគម្រោងបំពាក់លូដែលឧបត្ថម្ភដោយប្រទេសជប៉ុន លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវសាធារណជនកុំឲ្យបោះចោលសំរាមនៅតាមដងផ្លូវ ដោយសារវាអាចបង្កការកកស្ទះក្នុងប្រព័ន្ធលូ និងទឹកជំនន់នៅពេលភ្លៀង។

សូមចាប់ផ្ដើមអនុវត្ដទម្លាប់ល្អៗបែបនេះទាំងអស់គ្នា ដើម្បីធ្វើឲ្យជីវិតរបស់យើងកាន់តែស្រស់បំព្រង ព្រមទាំងជួយលើកសម្រស់ទីក្រុង និងប្រទេសយើងទាំងមូលឲ្យស័ក្ដិសមនឹងពាក្យស្លោកថា «កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយ»៕

If you happen to travel around the Independence Monument, you will notice a big sign stating that “Phnom Penh is a charming city”, reinforcing the capital’s attractiveness to foreign tourists.

What I notice, however, is that some Cambodians devalue the slogan by making a mess of the city.

You may think that throwing rubbish on the road is common in Cambodia, but you should know that a nice city is dependent on each individual. 

One of the most noticeable behaviour patterns of some Cambodian people is that they don’t have the habit of putting their rubbish in the bin.

Do you ever have the idea of keeping your rubbish in your pocket whenever you cannot find the bin? I guess there is not a lot, but it is a good example-setting activity which can beautify our city.

Throwing rubbish from car windows or from other transport is another immoral activity that I notice. It does not happen a lot in the city, but it does along the way to the other provinces, and some people even drop heavy objects like coconuts.

In the worst cases, this can lead to serious traffic accidents.

People should resolve to keep their rubbish in their car until they find a bin.

Another example is the throwing of cigarettes onto the road.

People get in this habit because they don’t think about its effect on the environment and the potential to cause fires or traffic accidents.

Another problem is the widespread habit of spitting on the road. Some people spit and blow their nose anywhere they like without thinking about the surrounding people.

These are both bad habits which may cause people visiting the city to take notice. I don’t think any of us want our city to have this kind of reputation.

I notice that the current awareness campaigns in the media directed at littering, cigarette throwing and spitting are not effective at all. There should be more useful awareness raising to wean people off these bad activities.

In May 2010, the Phnom Penh Municipality began issuing fines for those who throw rubbish in public places, but I notice that there is no enforcement at all. I also recommend that the municipality organises and puts bins everywhere they are needed to make it easy for people to dispose of their rubbish.

In September 2010, Prime Minister Hun Sen appealed to both tourists and the general public to stop discarding rubbish in the streets due to the fact that it could contribute to the clogging of drains and cause floods after heavy rains.

He issued his call during a ceremony in the capital marking the completion of the second phase of a US$30 million flood prevention and drainage improvement project funded by Japan.

“If people put their rubbish in plastic bags and put them in rubbish bins, the benefit will go to them, not to [Phnom Penh Governor] Kep Chuktema, as they will keep their city clean,” he said at the time.

Regarding this issue, Mi Bolyvann, 21, a third year student of the University of Health Science, said, “I see the spitting and throwing of rubbish on the street, and I’m not happy with this activity because it does not only affect me, but other locals, foreign travelers and environment,” adding that some international tourists are wary of visiting Cambodia and it will damage the country’s prestige.

ទង្វើ​អសីលធម៌​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​អាប់ឱន​ដល់​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​ក្នុង​សង្គម

ស្រេង ភារុណ និង ស៊ុន ណារិន, Phnom Penh Post

«ភ្នំពេញជារាជធានីដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយ»នេះជាបដារបស់សាលារាជធានីដែលត្រូវបានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈនៅ ក្បែរវិមានឯករាជ្យ។ យើងអាចប្រទះឃើញមានបដា និងពាក្យស្លោកជាច្រើនទៀតនៅតាមទីសាធារណៈដទៃ ហើយវាសបញ្ជាក់ថា ភ្នំពេញជារាជធានីមួយដ៏ស្រស់ស្អាត និងកំពុងតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្ដែអ្វីដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយនោះ គឺអាកប្បកិរិយា និងសកម្មភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន បានបន្ថោកតម្លៃពាក្យស្លោកដ៏ល្អទាំងនោះ។ អ្នកខ្លះយល់ឃើញថា ការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល គឺជារឿងធម្មតា តែពួកគេមិនបានគិតថាទីក្រុងស្អាត គឺផ្ដើមចេញពីយើងទាំងអស់គ្នា។  តើហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនខ្មែរមិនអាចធ្វើដូចប្រជាជនសិង្ហបុរីដែល ជាប្រទេសស្អាតបំផុតមួយទៅ?

អាកប្បកិរិយាព្រងើយកន្ដើយក្នុងការចូលរួមសម្អាតទីក្រុងរបស់ ប្រជាជនភាគច្រើន កើតចេញពីការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ និងភាពខ្ជិលច្រអូស។ តើទម្លាប់រក្សាទុកសំរាមក្នុងហោប៉ៅខោអាវនៅពេលដែលគ្មានធុង សំរាមក្បែរខ្លួន អាចធ្វើទៅរួចដែរទេ? តើវាធ្វើឲ្យអាប់ឱនណាស់មែនទេ? ទម្លាប់ល្អបន្ដិចបន្ដួចរបស់បុគ្គលម្នាក់ អាចជួយឲ្យបរិស្ថានក្នុងទីក្រុងស្អាត ស្រស់ត្រកាល និងមានភាពទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ យើងសង្កេតឃើញទង្វើអសីលធម៌មួយចំនួនទៀតនៅពេលដែលពួកគេធ្វើដំណើរ តាមដងផ្លូវដែលមានមនុស្សម្នាយ៉ាងកកកុញ ពួកគេបែរជាបើកកញ្ចក់រថយន្ដចោលសំរាម ឬកាកសំណល់ផ្សេងៗ សូម្បីតែសម្បកដូងយ៉ាងព្រងើយ ហាក់ដូចជាមិនខ្វល់ពីអ្នកដំណើរលើចំណែកផ្លូវនោះទាល់តែសោះ។ វាប្រហែលជាសំរាមទាំងនោះធ្វើឲ្យរថយន្ដដ៏ស្អាតរបស់ពួកគេធ្ងន់ ឬក៏អត់សោភណភាពហើយមើលទៅ នៅពេលដែលរក្សាទុកវានៅទីនោះ។ ទង្វើដ៏អាក្រក់បែបនេះ យើងមិនសូវប្រទះឃើញនៅក្នុងទីក្រុងនោះទេ ច្រើនតែកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវទៅកាន់បណ្តាខេត្តនានា។ ការចោលកាកសំណល់រឹង ដូចជាសម្បកដូង និងកំប៉ុងចេញពីរថយន្ដទៅលើទ្រូងផ្លូវ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកដំណើរដទៃ។ តើអ្នកអាចរក្សាទុកសំរាមទាំងអស់នោះនៅក្នុងរថយន្តមួយកន្លែង សិនបានទេ រួចសឹមយកទៅចោលក្នុងធុងសំរាម?

យ៉ាងណាមិញ យើងរមែងឃើញ និងពេលខ្លះជួបប្រទះខ្លួនឯងតែម្ដង នៅពេលធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវក្នុងទីក្រុង ត្រូវទទួលរងនូវសំបោរ ឬក៏កំហាកទឹកមាត់ដែលស្ដោះចេញពីអ្នកដំណើរដ៏គ្មានសុជីវធម៌របស់ យើង មកខ្ទាតប្រឡាក់ខ្លួន ជើងឬសូម្បីតែមុខ។

ទង្វើមិនគួរគប្បីមួយទៀត គឺការចោលកន្ទុយបារីនៅតាមដងផ្លូវដដែលសឹងតែក្លាយជាទម្លាប់ របស់អ្នកញៀនបារីមួយចំនួន ដោយមិនខ្វល់ពីបរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរនៅជិតខ្លួនអ្វីឡើយ។ ពេលជក់អស់ភ្លាម ពួកគាត់បង្ហោះកន្ទុយបារីភ្លាម ដោយមិនបានពន្លត់ និងមិនខ្វល់ប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃទេ។ ក្នុងករណីនេះ បើសិនជាវាចំពោះពេលមានយានជំនិះកំពុងកកកុញ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នឹងអាចកើតឡើងជាមិនខានដោយសារតែអ្នកធ្វើ ដំណើរពីក្រោយខំគេចពីភ្លើងកន្ទុយបារីមួយដើមនោះ។

ទង្វើអសីលធម៌ទាំងអស់នេះ កំពុងតែកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយបានប្រែក្លាយទៅជាគំរូដ៏អាក្រក់នៅក្នុងសង្គមដែលអាច ធ្វើឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរដទៃធ្វើត្រាប់តាម។ ជួនកាល អ្នកខ្លះមើលឃើញអ្នកដទៃធ្វើបែបនោះ រមែងរអ៊ូរទាំ និងខឹងសម្បាជាខ្លាំង ប៉ុន្ដែអ្នកខ្លះភ្លេចគិតខ្លួនឯង បែរជាប្រព្រឹត្ដអសីលធម៌ដូចគ្នានោះដែរ។

យើងសម្គាល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយទាក់ទងនឹងបញ្ហានៃការចោលសំរាម និងខាកស្ដោះនៅតាមបណ្ដាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ មានចំនួនតិចតួចណាស់ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ ដូច្នេះយើងសូមឲ្យបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយ និងអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានយល់ដឹងកាន់តែច្រើនថែមទៀត។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ សាលារាជធានី បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងផាកពិន័យចំពោះអ្នកដែលចោលសំរាមតាម ទីសាធារណៈ ប៉ុន្ដែយើងសង្កេតឃើញថា សារាចរនេះពុំត្រូវបានអនុវត្ដឲ្យបានតឹងរ៉ឹងនោះទេ។ យើងក៏សំណូមពរសាលារាជធានីរៀបចំនូវធុងសំរាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងការដាក់សំរាមសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ ឬប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងទីក្រុងផង។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះដែរ លោកមី ប៉ូលីវណ្ណ អាយុ២១ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ សុខាភិបាល បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់បានឃើញគេខាកស្តោះ និងចោលកន្ទុយបារី ឬសំរាម នៅពេលខ្ញុំធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ ហើយខ្ញុំពិតជាមិនពេញចិត្តនូវទង្វើនេះសោះ ពីព្រោះវាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ខ្ញុំម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរក្បែរនោះផងដែរ»។ លោកបានបន្ថែមថា ទង្វើខ្វះការពិចារណាទាំងនោះ បានធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត និងខ្លាចរអាមិនហ៊ានមកកម្សាន្ដនៅកម្ពុជាលើកក្រោយទៀតឡើយ។

លោក អ៊ុក វ៉ន អាយុ២៧ឆ្នាំ ជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប បាននិយាយថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំរត់ឌុប ខ្ញុំឧស្សាហ៍ឃើញអ្នកដំណើរដទៃខាកស្តោះ បោះកន្ទុយបារី និងបោះក្រដាសជូតមាត់ ឬសំរាមណាស់។ ជួនកាល វាសឹងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង ដោយសារតែភ្លាមៗនោះស្រាប់តែបានឃើញកន្ទុយបារីមិនទាន់ពន្លត់ហោះ សំដៅមករកខ្ញុំ គេចសឹងមិនទាន់»។

ដើម្បីឲ្យបរិស្ថានស្អាត និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដំណើរទាំងអស់គ្នា អ្នកទាំងអស់គ្នាគួរគប្បីមានក្រមសីលធម៌ ចេះគោរពនិងយល់អធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ចោលសំរាម ឬក៏ខាកស្ដោះឲ្យខាងតែបាន អ្នកត្រូវស្វែងរកធុងសំរាម និងបញ្ឈប់យានជំនិះនៅទីកន្លែងសមគួរមួយភ្លែត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលកំពុងបើកបរ យើងមិនគួរពិសាបារីឡើយ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យសាមីខ្លួនផ្ទាល់មានគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំងអាចគ្រោះថ្នាក់ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកឯទៀតផងដែរ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ នៅក្នុងពិធីបញ្ចប់នូវគម្រោងបំពាក់លូដែលឧបត្ថម្ភដោយប្រទេសជប៉ុន លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវសាធារណជនកុំឲ្យបោះចោលសំរាមនៅតាមដងផ្លូវ ដោយសារវាអាចបង្កការកកស្ទះក្នុងប្រព័ន្ធលូ និងទឹកជំនន់នៅពេលភ្លៀង។

សូមចាប់ផ្ដើមអនុវត្ដទម្លាប់ល្អៗបែបនេះទាំងអស់គ្នា ដើម្បីធ្វើឲ្យជីវិតរបស់យើងកាន់តែស្រស់បំព្រង ព្រមទាំងជួយលើកសម្រស់ទីក្រុង និងប្រទេសយើងទាំងមូលឲ្យស័ក្ដិសមនឹងពាក្យស្លោកថា «កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយ»៕

If you happen to travel around the Independence Monument, you will notice a big sign stating that “Phnom Penh is a charming city”, reinforcing the capital’s attractiveness to foreign tourists.

What I notice, however, is that some Cambodians devalue the slogan by making a mess of the city.

You may think that throwing rubbish on the road is common in Cambodia, but you should know that a nice city is dependent on each individual. 

One of the most noticeable behaviour patterns of some Cambodian people is that they don’t have the habit of putting their rubbish in the bin.

Do you ever have the idea of keeping your rubbish in your pocket whenever you cannot find the bin? I guess there is not a lot, but it is a good example-setting activity which can beautify our city.

Throwing rubbish from car windows or from other transport is another immoral activity that I notice. It does not happen a lot in the city, but it does along the way to the other provinces, and some people even drop heavy objects like coconuts.

In the worst cases, this can lead to serious traffic accidents.

People should resolve to keep their rubbish in their car until they find a bin.

Another example is the throwing of cigarettes onto the road.

People get in this habit because they don’t think about its effect on the environment and the potential to cause fires or traffic accidents.

Another problem is the widespread habit of spitting on the road. Some people spit and blow their nose anywhere they like without thinking about the surrounding people.

These are both bad habits which may cause people visiting the city to take notice. I don’t think any of us want our city to have this kind of reputation.

I notice that the current awareness campaigns in the media directed at littering, cigarette throwing and spitting are not effective at all. There should be more useful awareness raising to wean people off these bad activities.

In May 2010, the Phnom Penh Municipality began issuing fines for those who throw rubbish in public places, but I notice that there is no enforcement at all. I also recommend that the municipality organises and puts bins everywhere they are needed to make it easy for people to dispose of their rubbish.

In September 2010, Prime Minister Hun Sen appealed to both tourists and the general public to stop discarding rubbish in the streets due to the fact that it could contribute to the clogging of drains and cause floods after heavy rains.

He issued his call during a ceremony in the capital marking the completion of the second phase of a US$30 million flood prevention and drainage improvement project funded by Japan.

“If people put their rubbish in plastic bags and put them in rubbish bins, the benefit will go to them, not to [Phnom Penh Governor] Kep Chuktema, as they will keep their city clean,” he said at the time.

Regarding this issue, Mi Bolyvann, 21, a third year student of the University of Health Science, said, “I see the spitting and throwing of rubbish on the street, and I’m not happy with this activity because it does not only affect me, but other locals, foreign travelers and environment,” adding that some international tourists are wary of visiting Cambodia and it will damage the country’s prestige.

Film Production “Her Stories” Impacts Women

A collection of six short documentary films produced by a group of senior students of the Department of Media and Communication was on the display on Wednesday 4th at Meta house. The collection called “Her Stories” covers some important and controversial issues in Cambodia related to women and the challenges and struggles of women in Cambodia.

During the film screening, Mr. Ung Buny, lecturer of DMC and also the supervisor on the production, said that the pieces portray the women issue in Cambodia which includes gender inequality, women leadership, domestic maids, and health issue. He added that students went to six different provinces to produce 6 different stories.

Below are the six pieces:

1. In labor: Traditional midwife in Cambodia

2. Nutrition for garment workers

3. More than a wife

4. Saving Group

5. Goodbye Malaysia

6. My boxing My life