វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍ច្រើន

ដោយ ស៊ុន ណារិន ទស្សនាវដ្ដីសេដ្ឋកិច្ចខ្មែរ

វិស័យហោះហើរនៅកម្ពុជាមានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងច្រើនពីសំណាក់បណ្តាប្រទេសខាងក្រៅ ស្របពេល

ដែលវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍កម្ពុជាមានការរីកចម្រើនគួរអោយកត់សម្គាល់ ទាំងផ្នែកទេសចរណ៍

ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ ជាពិសេសប្រាង្គប្រាសាទនានា។

ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីៗនេះបាននឹងកំពុងអនុញ្ញាតិអោយមានជើងហោះហើរដំបូងពីទីក្រុងម៉ានីលរបស់

ប្រទេសហ្វីលីពិន មកខេត្តសៀមរាប ដែលនឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃ២៥ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១២នេះ។ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាននៃអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះផងដែរ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីកំពុងតែពិចារណាទៅលើជើងហោះហើរពីកោះបាលី មកខេត្តសៀមរាប និងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងឱកាសដែលលោក Soehardjono Sastrominhardjo ឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូនេស៊ី បានជួបជាមួយឯកឧត្តម សុខ អាន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា កាលពីដើមខែកុម្ភៈនេះដើម្បីស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការហោះហើរនេះ ។

គោលនយោបាយជំហរជើងមេឃរបស់ប្រទេសកម្ពុជាបានបើកទូលំទូលាយដែលជាភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការវិវត្ត និងការអភិវឌ្ឍន៍នៃវិស័យទេសចរណ៍និងសម្រាប់វិយោគិនមកពីក្រៅប្រទេស ខណៈពេលដែល

ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងជាប្រទេសមានសក្តានុពលនៃការវិយោគ។

ឯកឧត្តម សយ សុខាន់ អនុរដ្ឋលេខាធិការអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលបានអោយដឹងថា មានប្រទេសជាច្រើនកំពុង

តែគ្រោង និងមានផែនការត្រៀមចុះហត្ថលេខាជាមួយនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដំណើរការជើងហោះហើរមក

កម្ពុជា ដូចជាប្រទេសអារ៉ាប់ គុយវ៉ែត អូស្រ្តាលី និងប្រទេសអង់គ្លេសជាដើម ចំនែកឯប្រទេសក្នុងអាស៊ាន

វិញ នៅសល់តែប្រទេសពីរទៀតទេ គឺប្រទេសប្រ៊ុយណេ និងឥណ្ឌូនេស៊ីដែលកំពុងតែពិចារណាទៅលើការ

ហោះហើរមកកម្ពុជាផងដែរ។

បើយោងតាមឯកឧត្តម សយ សុខាន់ បានអោយដឹងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមាន១៩ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិ ដែលកំពុងតែប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានក្រុមអាកាសចរណ៍ក្នុងស្រុកចំនួន៤ផងដែរ ដូចជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរអង្គរអ៊ែរឡាញ ស្កាយវីងអេស៊ាអ៊ែរឡាញជាដើម។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«កំនើនការហោះហើរនេះ អាចជួយដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។ កាលណាមានជើងយន្តហោះ យើងមានភ្ញៀវផ្លូវការ អ្នកដំណើរជាលក្ខណៈអ្នកជំនួញ និងទេសចរណ៍ជាដើមដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចយើងមានការរីកចម្រើន»។ឯកឧត្តមបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាអាកាសចរស៊ីវិល បានរៀបចំ និងបំពេញផ្នែកសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខដើម្បីពង្រឹងកិច្ច

ការនៃការហោះហើរនេះ ហើយក៏បានពង្រឹងបន្ថែមនូវការគ្រប់គ្រង រៀបចំបទដ្ឋានគតិយុត្តិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដើម្បីធានាអោយមានសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខ។លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ឥឡូវលេខាធិការដ្ឋាន កំពុងតែធ្វើការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៅលើអាកាសយានចំនួន៣ដូចជា អាកាសយានភ្នំពេញ អាកាសយានដ្ឋានសៀមរាប និងអាកាសយានដ្ឋានខេត្តព្រះសីហនុ អោយស្របទៅតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស និងស្តង់ដា។

ក្រុមហ៊ុន ស៊ីប៊ូ ប៉ាស៊ីហ្វិក អ៊ែរ របស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ដែលគ្រោងនឹងហោះមកកម្ពុជានៅចុងខែមីនានេះ នឹងហោះហើរដោយត្រង់មកខេត្តសៀមរាប ចំនួន ៤ជើង ក្នុង១សប្ដាហ៍ គឺនៅថ្ងៃអង្គារ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ថ្ងៃសៅរ៍ និងថ្ងៃអាទិត្យ នេះបើយោងទៅតាមមន្រ្តីអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល។

លោកហូ វណ្ឌី សហប្រធានក្រុមការងារទេសចរណ៍ទទួលបន្ទុកផ្នែកទេសចរណ៍ឯកជន បានបង្ហាញពីសុទិដ្ឋិ

និយមថា ការរីកចម្រើននៃជើងហោះហើរនេះ គឺជាសញ្ញាណមួយដែលល្អ ដែលនាំអោយមានការវិយោគទុន

ជាច្រើនបន្តបន្ទាប់មកកម្ពុជា ដែលនាំអោយសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការលូតលាស់ហើយនឹងនាំអោយមានការ

បង្កើតការងារដល់ប្រជាជន និងឈានទៅរកការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅក្នុងប្រទេស។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមិនត្រឹមតែជិះយន្តហោះមកកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងស្នាក់នៅ កំសាន្ត

ដើរលេងនៅតំបន់ទេសចរណ៍ និងអាចនាំអោយពួកគេវិនិយោគទៅលើសណ្ឋាគារ និងតំបន់កែច្នៃផ្សេងៗ»។

លោកបានបញ្ជាក់ថា៖«វាមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ការហោះហើរនៅក្នុងស្រុកទេព្រោះការហោះក្នុងស្រុក

យើងមានតិចតួច តែវាអាចមានផលប៉ះពាល់តិចតួចនៅពេលដែលមានការប្រកួតប្រជែងទៅលើតម្លៃ និង

សេវាកម្មទៅថ្ងៃអនាគត»។

លោកបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ត្រូវតែមានការពង្រឹងគុណភាពសេវាកម្មទំាងអស់ ទាក់ទងនឹងច្បាប់

ទម្លាប់ ការផ្សព្វផ្សាយខ្នាតគំរូសណ្ឋាគារ ឫសេវាកម្ម ធ្វើអោយតំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌ ធម្មជាតិ និងកែច្នៃ

ទាំងអស់ អោយស្អាត មានសុវត្ថិភាព មានលក្ខណៈអាស៊ាន និងពង្រីកតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍ផ្សេងៗ។

ទិន្នន័យដែលផ្តល់ដោយក្រសួងទេសចរណ៍បានអោយដឹងថា ចំនួនទេសចរបរទេសដែលបានមកទស្សនា

កម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ មានជិតទៅដល់២,៩លាននាក់ បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ២០១០ មានការកើនឡើង ឡើងជិត១៥ភាគរយ គឹភ្ញៀវបរទេសមានចំនួនប្រហែលជា២,៥លាននាក់។នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១កំនើនទេស

ចរអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសតំបន់ប្រាសាទអង្គរវត្តខេត្តសៀមរាបមានការកើនឡើងដល់

ទៅជិត១លាននាក់ ហើយកំនើននេះនឹងអាចកើនឡើងដល់២លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំនេះ។ បើយោងតាម

ទិន្នន័យដែលបង្ហាញដោយអជ្ញាធរអប្សរាបានអោយដឹងថា ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិបានចូលមក

ទស្សនាតំបន់អង្គរមានជិត២០៦០០០ កើនជាង២៩ភាគរយ បើប្រៀបធៀបនឹងខែមករាឆ្នាំ២០១១ ដែល

មាន១៥៩០០០នាក់។

ប្រទេសកម្ពុជាដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមថា ជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ បានក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមាន

សក្តានុពលទេសចរណ៍ទាំងផ្នែកវប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ដូចជាប្រាសាទអង្គរវត្តដែលបានបញ្ចូលជាបេតិភណ្ឌ

ពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ប្រាសាទព្រះវិហារដែលបានបញ្ចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ

២០០៨ ក៏ដូចជាតំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលថ្មីៗនេះត្រូវបានបញ្ចូលជាឆ្នេរសមុទ្រមួយក្នុង

ចំណោមឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្អាតពិភពលោក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេសកម្ពុជា ក៏មានតំបន់ទេសចរណ៍ជាលក្ខណៈធម្មជាតិដូចជាជួរភ្នំ ទីកជ្រោះជាដើម ដែលស្ថិតនៅមណ្ឌលគីរី និងរតនគីរីជាដើម ហើយការធ្វើចរាចរណ៍ក៏មានភាពងាយស្រួលដើម្បីសម្រួលដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។

លោកគង់ សុភារក្ស ប្រធាននាយកដ្ឋានស្ថិតិ និងព័ត៌មានទេសចរណ៍នៃក្រសួងទេសចរណ៍ បានអោយដឹងថា ការរីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា គឺដោយសារប្រទេសមានសន្តិភាព ស្ថេរភាពនយោបាយ ការរក្សាសន្តិសុខ សុវត្ថិភាពនៃតំបន់ទេសចរណ៍ ការតភ្ជាប់គ្នានៅក្នុងតំបន់ ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការពង្រីកជើងហោះហើរនៅកម្ពុជា។

កាលពីខែមករាកន្លងទៅនេះ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ាន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាស៊ាន

បានអនុម័តអោយមានយុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារទេសចរណ៍អាស៊ានឆ្នាំ២០១២- ២០១៥ ក្នុងគោលបំណងដើម្បី

អភិវឌ្ឍអាស៊ានទៅជាតំបន់ប្រកួតប្រជែងផ្នែកទេសចរណ៍ ដែលផ្តោតទៅលើប្រភពទេសចរណ៍មកពីប្រទេស

ចិន និងឥណ្ឌា ក៏ដូចជាអ្នកទេសចរណ៍ជុំវិញអាស៊ានផងដែរ។ ឯកឧត្តមថោង ខុនរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំទេសចរណ៍អាស៊ានថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ ប្រទេសអាស៊ានបានទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិរហូតដល់៧៩លាននាក់ ដែលមានការកើនឡើងចំនួន៧,៤ភាគរយ ដែលក្នុងនោះ មានភ្ញៀវមកពីចិន ជប៉ុន កូរ៉េ ឥណ្ឌា និងមកពីប្រទេសជុំវិញអាស៊ាន ហើយអាស៊ាននឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងដល់១០៧លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។

លោក សុភារក្ស បានមានប្រសាសន៍ថា ស្របពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែមានសក្តានុពលទេសចរណ៍

និងទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំអាស៊ាន និងការពង្រីកជើងហោះហើរជាច្រើន លោកសង្ឃឹមថា ចំនួនទេស

ចរណ៍នឹងមានការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយនឹងរំពឹងនូវការកើនឡើងទៅដល់៤,៥

លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥។

 

ទង្វើ​អសីលធម៌​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​អាប់ឱន​ដល់​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​ក្នុង​សង្គម

ស្រេង ភារុណ និង ស៊ុន ណារិន, Phnom Penh Post

«ភ្នំពេញជារាជធានីដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយ»នេះជាបដារបស់សាលារាជធានីដែលត្រូវបានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈនៅ ក្បែរវិមានឯករាជ្យ។ យើងអាចប្រទះឃើញមានបដា និងពាក្យស្លោកជាច្រើនទៀតនៅតាមទីសាធារណៈដទៃ ហើយវាសបញ្ជាក់ថា ភ្នំពេញជារាជធានីមួយដ៏ស្រស់ស្អាត និងកំពុងតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្ដែអ្វីដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយនោះ គឺអាកប្បកិរិយា និងសកម្មភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន បានបន្ថោកតម្លៃពាក្យស្លោកដ៏ល្អទាំងនោះ។ អ្នកខ្លះយល់ឃើញថា ការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល គឺជារឿងធម្មតា តែពួកគេមិនបានគិតថាទីក្រុងស្អាត គឺផ្ដើមចេញពីយើងទាំងអស់គ្នា។  តើហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនខ្មែរមិនអាចធ្វើដូចប្រជាជនសិង្ហបុរីដែល ជាប្រទេសស្អាតបំផុតមួយទៅ?

អាកប្បកិរិយាព្រងើយកន្ដើយក្នុងការចូលរួមសម្អាតទីក្រុងរបស់ ប្រជាជនភាគច្រើន កើតចេញពីការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ និងភាពខ្ជិលច្រអូស។ តើទម្លាប់រក្សាទុកសំរាមក្នុងហោប៉ៅខោអាវនៅពេលដែលគ្មានធុង សំរាមក្បែរខ្លួន អាចធ្វើទៅរួចដែរទេ? តើវាធ្វើឲ្យអាប់ឱនណាស់មែនទេ? ទម្លាប់ល្អបន្ដិចបន្ដួចរបស់បុគ្គលម្នាក់ អាចជួយឲ្យបរិស្ថានក្នុងទីក្រុងស្អាត ស្រស់ត្រកាល និងមានភាពទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ យើងសង្កេតឃើញទង្វើអសីលធម៌មួយចំនួនទៀតនៅពេលដែលពួកគេធ្វើដំណើរ តាមដងផ្លូវដែលមានមនុស្សម្នាយ៉ាងកកកុញ ពួកគេបែរជាបើកកញ្ចក់រថយន្ដចោលសំរាម ឬកាកសំណល់ផ្សេងៗ សូម្បីតែសម្បកដូងយ៉ាងព្រងើយ ហាក់ដូចជាមិនខ្វល់ពីអ្នកដំណើរលើចំណែកផ្លូវនោះទាល់តែសោះ។ វាប្រហែលជាសំរាមទាំងនោះធ្វើឲ្យរថយន្ដដ៏ស្អាតរបស់ពួកគេធ្ងន់ ឬក៏អត់សោភណភាពហើយមើលទៅ នៅពេលដែលរក្សាទុកវានៅទីនោះ។ ទង្វើដ៏អាក្រក់បែបនេះ យើងមិនសូវប្រទះឃើញនៅក្នុងទីក្រុងនោះទេ ច្រើនតែកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវទៅកាន់បណ្តាខេត្តនានា។ ការចោលកាកសំណល់រឹង ដូចជាសម្បកដូង និងកំប៉ុងចេញពីរថយន្ដទៅលើទ្រូងផ្លូវ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកដំណើរដទៃ។ តើអ្នកអាចរក្សាទុកសំរាមទាំងអស់នោះនៅក្នុងរថយន្តមួយកន្លែង សិនបានទេ រួចសឹមយកទៅចោលក្នុងធុងសំរាម?

យ៉ាងណាមិញ យើងរមែងឃើញ និងពេលខ្លះជួបប្រទះខ្លួនឯងតែម្ដង នៅពេលធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវក្នុងទីក្រុង ត្រូវទទួលរងនូវសំបោរ ឬក៏កំហាកទឹកមាត់ដែលស្ដោះចេញពីអ្នកដំណើរដ៏គ្មានសុជីវធម៌របស់ យើង មកខ្ទាតប្រឡាក់ខ្លួន ជើងឬសូម្បីតែមុខ។

ទង្វើមិនគួរគប្បីមួយទៀត គឺការចោលកន្ទុយបារីនៅតាមដងផ្លូវដដែលសឹងតែក្លាយជាទម្លាប់ របស់អ្នកញៀនបារីមួយចំនួន ដោយមិនខ្វល់ពីបរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរនៅជិតខ្លួនអ្វីឡើយ។ ពេលជក់អស់ភ្លាម ពួកគាត់បង្ហោះកន្ទុយបារីភ្លាម ដោយមិនបានពន្លត់ និងមិនខ្វល់ប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃទេ។ ក្នុងករណីនេះ បើសិនជាវាចំពោះពេលមានយានជំនិះកំពុងកកកុញ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នឹងអាចកើតឡើងជាមិនខានដោយសារតែអ្នកធ្វើ ដំណើរពីក្រោយខំគេចពីភ្លើងកន្ទុយបារីមួយដើមនោះ។

ទង្វើអសីលធម៌ទាំងអស់នេះ កំពុងតែកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយបានប្រែក្លាយទៅជាគំរូដ៏អាក្រក់នៅក្នុងសង្គមដែលអាច ធ្វើឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរដទៃធ្វើត្រាប់តាម។ ជួនកាល អ្នកខ្លះមើលឃើញអ្នកដទៃធ្វើបែបនោះ រមែងរអ៊ូរទាំ និងខឹងសម្បាជាខ្លាំង ប៉ុន្ដែអ្នកខ្លះភ្លេចគិតខ្លួនឯង បែរជាប្រព្រឹត្ដអសីលធម៌ដូចគ្នានោះដែរ។

យើងសម្គាល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយទាក់ទងនឹងបញ្ហានៃការចោលសំរាម និងខាកស្ដោះនៅតាមបណ្ដាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ មានចំនួនតិចតួចណាស់ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ ដូច្នេះយើងសូមឲ្យបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយ និងអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានយល់ដឹងកាន់តែច្រើនថែមទៀត។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ សាលារាជធានី បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងផាកពិន័យចំពោះអ្នកដែលចោលសំរាមតាម ទីសាធារណៈ ប៉ុន្ដែយើងសង្កេតឃើញថា សារាចរនេះពុំត្រូវបានអនុវត្ដឲ្យបានតឹងរ៉ឹងនោះទេ។ យើងក៏សំណូមពរសាលារាជធានីរៀបចំនូវធុងសំរាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងការដាក់សំរាមសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ ឬប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងទីក្រុងផង។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះដែរ លោកមី ប៉ូលីវណ្ណ អាយុ២១ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ សុខាភិបាល បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់បានឃើញគេខាកស្តោះ និងចោលកន្ទុយបារី ឬសំរាម នៅពេលខ្ញុំធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ ហើយខ្ញុំពិតជាមិនពេញចិត្តនូវទង្វើនេះសោះ ពីព្រោះវាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ខ្ញុំម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរក្បែរនោះផងដែរ»។ លោកបានបន្ថែមថា ទង្វើខ្វះការពិចារណាទាំងនោះ បានធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត និងខ្លាចរអាមិនហ៊ានមកកម្សាន្ដនៅកម្ពុជាលើកក្រោយទៀតឡើយ។

លោក អ៊ុក វ៉ន អាយុ២៧ឆ្នាំ ជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប បាននិយាយថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំរត់ឌុប ខ្ញុំឧស្សាហ៍ឃើញអ្នកដំណើរដទៃខាកស្តោះ បោះកន្ទុយបារី និងបោះក្រដាសជូតមាត់ ឬសំរាមណាស់។ ជួនកាល វាសឹងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង ដោយសារតែភ្លាមៗនោះស្រាប់តែបានឃើញកន្ទុយបារីមិនទាន់ពន្លត់ហោះ សំដៅមករកខ្ញុំ គេចសឹងមិនទាន់»។

ដើម្បីឲ្យបរិស្ថានស្អាត និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដំណើរទាំងអស់គ្នា អ្នកទាំងអស់គ្នាគួរគប្បីមានក្រមសីលធម៌ ចេះគោរពនិងយល់អធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ចោលសំរាម ឬក៏ខាកស្ដោះឲ្យខាងតែបាន អ្នកត្រូវស្វែងរកធុងសំរាម និងបញ្ឈប់យានជំនិះនៅទីកន្លែងសមគួរមួយភ្លែត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលកំពុងបើកបរ យើងមិនគួរពិសាបារីឡើយ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យសាមីខ្លួនផ្ទាល់មានគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំងអាចគ្រោះថ្នាក់ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកឯទៀតផងដែរ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ នៅក្នុងពិធីបញ្ចប់នូវគម្រោងបំពាក់លូដែលឧបត្ថម្ភដោយប្រទេសជប៉ុន លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវសាធារណជនកុំឲ្យបោះចោលសំរាមនៅតាមដងផ្លូវ ដោយសារវាអាចបង្កការកកស្ទះក្នុងប្រព័ន្ធលូ និងទឹកជំនន់នៅពេលភ្លៀង។

សូមចាប់ផ្ដើមអនុវត្ដទម្លាប់ល្អៗបែបនេះទាំងអស់គ្នា ដើម្បីធ្វើឲ្យជីវិតរបស់យើងកាន់តែស្រស់បំព្រង ព្រមទាំងជួយលើកសម្រស់ទីក្រុង និងប្រទេសយើងទាំងមូលឲ្យស័ក្ដិសមនឹងពាក្យស្លោកថា «កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយ»៕

If you happen to travel around the Independence Monument, you will notice a big sign stating that “Phnom Penh is a charming city”, reinforcing the capital’s attractiveness to foreign tourists.

What I notice, however, is that some Cambodians devalue the slogan by making a mess of the city.

You may think that throwing rubbish on the road is common in Cambodia, but you should know that a nice city is dependent on each individual. 

One of the most noticeable behaviour patterns of some Cambodian people is that they don’t have the habit of putting their rubbish in the bin.

Do you ever have the idea of keeping your rubbish in your pocket whenever you cannot find the bin? I guess there is not a lot, but it is a good example-setting activity which can beautify our city.

Throwing rubbish from car windows or from other transport is another immoral activity that I notice. It does not happen a lot in the city, but it does along the way to the other provinces, and some people even drop heavy objects like coconuts.

In the worst cases, this can lead to serious traffic accidents.

People should resolve to keep their rubbish in their car until they find a bin.

Another example is the throwing of cigarettes onto the road.

People get in this habit because they don’t think about its effect on the environment and the potential to cause fires or traffic accidents.

Another problem is the widespread habit of spitting on the road. Some people spit and blow their nose anywhere they like without thinking about the surrounding people.

These are both bad habits which may cause people visiting the city to take notice. I don’t think any of us want our city to have this kind of reputation.

I notice that the current awareness campaigns in the media directed at littering, cigarette throwing and spitting are not effective at all. There should be more useful awareness raising to wean people off these bad activities.

In May 2010, the Phnom Penh Municipality began issuing fines for those who throw rubbish in public places, but I notice that there is no enforcement at all. I also recommend that the municipality organises and puts bins everywhere they are needed to make it easy for people to dispose of their rubbish.

In September 2010, Prime Minister Hun Sen appealed to both tourists and the general public to stop discarding rubbish in the streets due to the fact that it could contribute to the clogging of drains and cause floods after heavy rains.

He issued his call during a ceremony in the capital marking the completion of the second phase of a US$30 million flood prevention and drainage improvement project funded by Japan.

“If people put their rubbish in plastic bags and put them in rubbish bins, the benefit will go to them, not to [Phnom Penh Governor] Kep Chuktema, as they will keep their city clean,” he said at the time.

Regarding this issue, Mi Bolyvann, 21, a third year student of the University of Health Science, said, “I see the spitting and throwing of rubbish on the street, and I’m not happy with this activity because it does not only affect me, but other locals, foreign travelers and environment,” adding that some international tourists are wary of visiting Cambodia and it will damage the country’s prestige.

ទង្វើ​អសីលធម៌​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​អាប់ឱន​ដល់​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​ក្នុង​សង្គម

ស្រេង ភារុណ និង ស៊ុន ណារិន, Phnom Penh Post

«ភ្នំពេញជារាជធានីដ៏ស្រស់ប្រិមប្រិយ»នេះជាបដារបស់សាលារាជធានីដែលត្រូវបានដាក់បង្ហាញជាសាធារណៈនៅ ក្បែរវិមានឯករាជ្យ។ យើងអាចប្រទះឃើញមានបដា និងពាក្យស្លោកជាច្រើនទៀតនៅតាមទីសាធារណៈដទៃ ហើយវាសបញ្ជាក់ថា ភ្នំពេញជារាជធានីមួយដ៏ស្រស់ស្អាត និងកំពុងតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្ដែអ្វីដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយនោះ គឺអាកប្បកិរិយា និងសកម្មភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន បានបន្ថោកតម្លៃពាក្យស្លោកដ៏ល្អទាំងនោះ។ អ្នកខ្លះយល់ឃើញថា ការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល គឺជារឿងធម្មតា តែពួកគេមិនបានគិតថាទីក្រុងស្អាត គឺផ្ដើមចេញពីយើងទាំងអស់គ្នា។  តើហេតុអ្វីបានជាប្រជាជនខ្មែរមិនអាចធ្វើដូចប្រជាជនសិង្ហបុរីដែល ជាប្រទេសស្អាតបំផុតមួយទៅ?

អាកប្បកិរិយាព្រងើយកន្ដើយក្នុងការចូលរួមសម្អាតទីក្រុងរបស់ ប្រជាជនភាគច្រើន កើតចេញពីការមិនយកចិត្ដទុកដាក់ និងភាពខ្ជិលច្រអូស។ តើទម្លាប់រក្សាទុកសំរាមក្នុងហោប៉ៅខោអាវនៅពេលដែលគ្មានធុង សំរាមក្បែរខ្លួន អាចធ្វើទៅរួចដែរទេ? តើវាធ្វើឲ្យអាប់ឱនណាស់មែនទេ? ទម្លាប់ល្អបន្ដិចបន្ដួចរបស់បុគ្គលម្នាក់ អាចជួយឲ្យបរិស្ថានក្នុងទីក្រុងស្អាត ស្រស់ត្រកាល និងមានភាពទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ យើងសង្កេតឃើញទង្វើអសីលធម៌មួយចំនួនទៀតនៅពេលដែលពួកគេធ្វើដំណើរ តាមដងផ្លូវដែលមានមនុស្សម្នាយ៉ាងកកកុញ ពួកគេបែរជាបើកកញ្ចក់រថយន្ដចោលសំរាម ឬកាកសំណល់ផ្សេងៗ សូម្បីតែសម្បកដូងយ៉ាងព្រងើយ ហាក់ដូចជាមិនខ្វល់ពីអ្នកដំណើរលើចំណែកផ្លូវនោះទាល់តែសោះ។ វាប្រហែលជាសំរាមទាំងនោះធ្វើឲ្យរថយន្ដដ៏ស្អាតរបស់ពួកគេធ្ងន់ ឬក៏អត់សោភណភាពហើយមើលទៅ នៅពេលដែលរក្សាទុកវានៅទីនោះ។ ទង្វើដ៏អាក្រក់បែបនេះ យើងមិនសូវប្រទះឃើញនៅក្នុងទីក្រុងនោះទេ ច្រើនតែកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវទៅកាន់បណ្តាខេត្តនានា។ ការចោលកាកសំណល់រឹង ដូចជាសម្បកដូង និងកំប៉ុងចេញពីរថយន្ដទៅលើទ្រូងផ្លូវ អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកដំណើរដទៃ។ តើអ្នកអាចរក្សាទុកសំរាមទាំងអស់នោះនៅក្នុងរថយន្តមួយកន្លែង សិនបានទេ រួចសឹមយកទៅចោលក្នុងធុងសំរាម?

យ៉ាងណាមិញ យើងរមែងឃើញ និងពេលខ្លះជួបប្រទះខ្លួនឯងតែម្ដង នៅពេលធ្វើដំណើរតាមដងផ្លូវក្នុងទីក្រុង ត្រូវទទួលរងនូវសំបោរ ឬក៏កំហាកទឹកមាត់ដែលស្ដោះចេញពីអ្នកដំណើរដ៏គ្មានសុជីវធម៌របស់ យើង មកខ្ទាតប្រឡាក់ខ្លួន ជើងឬសូម្បីតែមុខ។

ទង្វើមិនគួរគប្បីមួយទៀត គឺការចោលកន្ទុយបារីនៅតាមដងផ្លូវដដែលសឹងតែក្លាយជាទម្លាប់ របស់អ្នកញៀនបារីមួយចំនួន ដោយមិនខ្វល់ពីបរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរនៅជិតខ្លួនអ្វីឡើយ។ ពេលជក់អស់ភ្លាម ពួកគាត់បង្ហោះកន្ទុយបារីភ្លាម ដោយមិនបានពន្លត់ និងមិនខ្វល់ប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃទេ។ ក្នុងករណីនេះ បើសិនជាវាចំពោះពេលមានយានជំនិះកំពុងកកកុញ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នឹងអាចកើតឡើងជាមិនខានដោយសារតែអ្នកធ្វើ ដំណើរពីក្រោយខំគេចពីភ្លើងកន្ទុយបារីមួយដើមនោះ។

ទង្វើអសីលធម៌ទាំងអស់នេះ កំពុងតែកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយបានប្រែក្លាយទៅជាគំរូដ៏អាក្រក់នៅក្នុងសង្គមដែលអាច ធ្វើឲ្យអ្នកធ្វើដំណើរដទៃធ្វើត្រាប់តាម។ ជួនកាល អ្នកខ្លះមើលឃើញអ្នកដទៃធ្វើបែបនោះ រមែងរអ៊ូរទាំ និងខឹងសម្បាជាខ្លាំង ប៉ុន្ដែអ្នកខ្លះភ្លេចគិតខ្លួនឯង បែរជាប្រព្រឹត្ដអសីលធម៌ដូចគ្នានោះដែរ។

យើងសម្គាល់ឃើញថា ការផ្សព្វផ្សាយទាក់ទងនឹងបញ្ហានៃការចោលសំរាម និងខាកស្ដោះនៅតាមបណ្ដាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ មានចំនួនតិចតួចណាស់ និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ ដូច្នេះយើងសូមឲ្យបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយ និងអប់រំប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានយល់ដឹងកាន់តែច្រើនថែមទៀត។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១០ សាលារាជធានី បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹងផាកពិន័យចំពោះអ្នកដែលចោលសំរាមតាម ទីសាធារណៈ ប៉ុន្ដែយើងសង្កេតឃើញថា សារាចរនេះពុំត្រូវបានអនុវត្ដឲ្យបានតឹងរ៉ឹងនោះទេ។ យើងក៏សំណូមពរសាលារាជធានីរៀបចំនូវធុងសំរាមឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងការដាក់សំរាមសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ ឬប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងទីក្រុងផង។

ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះដែរ លោកមី ប៉ូលីវណ្ណ អាយុ២១ឆ្នាំជានិស្សិតឆ្នាំទី៣នៃសាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ សុខាភិបាល បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់បានឃើញគេខាកស្តោះ និងចោលកន្ទុយបារី ឬសំរាម នៅពេលខ្ញុំធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ ហើយខ្ញុំពិតជាមិនពេញចិត្តនូវទង្វើនេះសោះ ពីព្រោះវាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ខ្ញុំម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងអ្នកធ្វើដំណើរក្បែរនោះផងដែរ»។ លោកបានបន្ថែមថា ទង្វើខ្វះការពិចារណាទាំងនោះ បានធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត និងខ្លាចរអាមិនហ៊ានមកកម្សាន្ដនៅកម្ពុជាលើកក្រោយទៀតឡើយ។

លោក អ៊ុក វ៉ន អាយុ២៧ឆ្នាំ ជាអ្នករត់ម៉ូតូឌុប បាននិយាយថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំរត់ឌុប ខ្ញុំឧស្សាហ៍ឃើញអ្នកដំណើរដទៃខាកស្តោះ បោះកន្ទុយបារី និងបោះក្រដាសជូតមាត់ ឬសំរាមណាស់។ ជួនកាល វាសឹងតែធ្វើឲ្យខ្ញុំគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង ដោយសារតែភ្លាមៗនោះស្រាប់តែបានឃើញកន្ទុយបារីមិនទាន់ពន្លត់ហោះ សំដៅមករកខ្ញុំ គេចសឹងមិនទាន់»។

ដើម្បីឲ្យបរិស្ថានស្អាត និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដំណើរទាំងអស់គ្នា អ្នកទាំងអស់គ្នាគួរគប្បីមានក្រមសីលធម៌ ចេះគោរពនិងយល់អធ្យាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ចោលសំរាម ឬក៏ខាកស្ដោះឲ្យខាងតែបាន អ្នកត្រូវស្វែងរកធុងសំរាម និងបញ្ឈប់យានជំនិះនៅទីកន្លែងសមគួរមួយភ្លែត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលកំពុងបើកបរ យើងមិនគួរពិសាបារីឡើយ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យសាមីខ្លួនផ្ទាល់មានគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំងអាចគ្រោះថ្នាក់ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកឯទៀតផងដែរ។

គួរឲ្យកត់សម្គាល់ថា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ នៅក្នុងពិធីបញ្ចប់នូវគម្រោងបំពាក់លូដែលឧបត្ថម្ភដោយប្រទេសជប៉ុន លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវសាធារណជនកុំឲ្យបោះចោលសំរាមនៅតាមដងផ្លូវ ដោយសារវាអាចបង្កការកកស្ទះក្នុងប្រព័ន្ធលូ និងទឹកជំនន់នៅពេលភ្លៀង។

សូមចាប់ផ្ដើមអនុវត្ដទម្លាប់ល្អៗបែបនេះទាំងអស់គ្នា ដើម្បីធ្វើឲ្យជីវិតរបស់យើងកាន់តែស្រស់បំព្រង ព្រមទាំងជួយលើកសម្រស់ទីក្រុង និងប្រទេសយើងទាំងមូលឲ្យស័ក្ដិសមនឹងពាក្យស្លោកថា «កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយ»៕

If you happen to travel around the Independence Monument, you will notice a big sign stating that “Phnom Penh is a charming city”, reinforcing the capital’s attractiveness to foreign tourists.

What I notice, however, is that some Cambodians devalue the slogan by making a mess of the city.

You may think that throwing rubbish on the road is common in Cambodia, but you should know that a nice city is dependent on each individual. 

One of the most noticeable behaviour patterns of some Cambodian people is that they don’t have the habit of putting their rubbish in the bin.

Do you ever have the idea of keeping your rubbish in your pocket whenever you cannot find the bin? I guess there is not a lot, but it is a good example-setting activity which can beautify our city.

Throwing rubbish from car windows or from other transport is another immoral activity that I notice. It does not happen a lot in the city, but it does along the way to the other provinces, and some people even drop heavy objects like coconuts.

In the worst cases, this can lead to serious traffic accidents.

People should resolve to keep their rubbish in their car until they find a bin.

Another example is the throwing of cigarettes onto the road.

People get in this habit because they don’t think about its effect on the environment and the potential to cause fires or traffic accidents.

Another problem is the widespread habit of spitting on the road. Some people spit and blow their nose anywhere they like without thinking about the surrounding people.

These are both bad habits which may cause people visiting the city to take notice. I don’t think any of us want our city to have this kind of reputation.

I notice that the current awareness campaigns in the media directed at littering, cigarette throwing and spitting are not effective at all. There should be more useful awareness raising to wean people off these bad activities.

In May 2010, the Phnom Penh Municipality began issuing fines for those who throw rubbish in public places, but I notice that there is no enforcement at all. I also recommend that the municipality organises and puts bins everywhere they are needed to make it easy for people to dispose of their rubbish.

In September 2010, Prime Minister Hun Sen appealed to both tourists and the general public to stop discarding rubbish in the streets due to the fact that it could contribute to the clogging of drains and cause floods after heavy rains.

He issued his call during a ceremony in the capital marking the completion of the second phase of a US$30 million flood prevention and drainage improvement project funded by Japan.

“If people put their rubbish in plastic bags and put them in rubbish bins, the benefit will go to them, not to [Phnom Penh Governor] Kep Chuktema, as they will keep their city clean,” he said at the time.

Regarding this issue, Mi Bolyvann, 21, a third year student of the University of Health Science, said, “I see the spitting and throwing of rubbish on the street, and I’m not happy with this activity because it does not only affect me, but other locals, foreign travelers and environment,” adding that some international tourists are wary of visiting Cambodia and it will damage the country’s prestige.

Film Production “Her Stories” Impacts Women

A collection of six short documentary films produced by a group of senior students of the Department of Media and Communication was on the display on Wednesday 4th at Meta house. The collection called “Her Stories” covers some important and controversial issues in Cambodia related to women and the challenges and struggles of women in Cambodia.

During the film screening, Mr. Ung Buny, lecturer of DMC and also the supervisor on the production, said that the pieces portray the women issue in Cambodia which includes gender inequality, women leadership, domestic maids, and health issue. He added that students went to six different provinces to produce 6 different stories.

Below are the six pieces:

1. In labor: Traditional midwife in Cambodia

2. Nutrition for garment workers

3. More than a wife

4. Saving Group

5. Goodbye Malaysia

6. My boxing My life

Cambodia Bets Casinos Can Boost Tourism

By PATRICK BARTA

—Celine Fernandez, Kate O’Keeffe and Sun Narin contributed to this article.

http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304750404577317094266574870.html

Cambodian developers are betting that casinos can make the tiny Southeast Asian country a bigger draw for high-spending tourists.

The nation of 15 million people has more than 25 casinos, but most are small affairs in rough-and-tumble border towns that cater to hard-core Thai, Chinese and Vietnamese gamblers. Now, as the country continues to stabilize after political chaos in the 1970s, ’80s and ’90s, developers are pushing ahead with more-ambitious resorts hoping to attract a broader clientele. But some skeptics say the odds of success are long.

Among the planned developments is the sprawling Thansur Bokor Highland Resort, two hours south of the Cambodian capital of Phnom Penh. The resort held a soft opening last week and is expected to open officially by midyear, with 418 rooms, a convention center, spa facilities, scenic trails and an “edutainment center” for children, with a library and board games. Developed by a unit of Sokimex Group, a Cambodian conglomerate that controls much of the country’s oil industry, the resort also is notable for its location along a cliff’s edge nearly 1,100 meters (3,600 feet) above sea level that often is covered in clouds.

Cambodia’s best-known casino, NagaWorld in Phnom Penh, is adding 220 rooms to its current total of about 500. It is adding as many as 30 new gambling tables to its total of 131 and around 275 new slot machines. Several other additions are being developed for the resort, which is operated by Hong Kong-listed NagaCorp., 3918.HK -14.53% at a cost of $369 million. The plans include a “NagaCity Walk”, a tourist park and such retailers as Cartier, Rolex and Piaget.

Developers also are looking to expand gambling in other parts of Cambodia, including near the southern beach resort of Sihanoukville and near what could be the biggest prize: Siem Reap, home to the Angkor Wat temple, Cambodia’s most-renowned tourist attraction.

Government officials have blessed the idea of adding new casinos, despite protests from advocacy groups that worry that the projects will generate crime and push some residents off their land. The government says casinos generated about $20 million in tax revenue last year, up 25% from the year before. That revenue is helping Cambodia develop in such areas as education and health, said Phay Siphan, a spokesman for Cambodia’s Council of Ministers. The casinos also will encourage tourism, he said.

The development push comes as Cambodia’s neighbors are racing to benefit from explosive gambling growth in the region. The Chinese territory of Macau raked in $33.5 billion in gambling revenue last year, more than five times the amount of the Las Vegas Strip. Singapore, which opened its first casinos in 2010, already is neck and neck with the Strip, and the Philippines aims to surpass Las Vegas, with plans to open four casino resorts in Manila.

But it remains far from clear whether Cambodia is ready to compete. The country has emerged in recent years as a popular tourist destination, attracting more than 2.5 million visitors in 2010, compared with fewer than 500,000 in 2000. Yet that is small compared with other destinations; 28 million people visited Macau last year.

Also, most of Cambodia’s gamblers are serious about wagering. Many aren’t interested in the country’s other attractions, such as ancient temples and relics from the 1970s, including the so-called Killing Fields mass graves outside Phnom Penh, where victims of Cambodia’s former Communist Khmer Rouge regime are buried.

Analysts say NagaWorld, which draws heavily from nearby Vietnam and reported a profit of more than $90 million last year, may be ripe for more traffic.

The Thansur Bokor project is an even larger wager. The five-square-kilometer (1,200-acre) site includes a former French colonial hotel, built in 1917, that became a casino before it was abandoned and gutted during Cambodia’s civil wars of the 1970s. Future phases include housing and a scenic cable car. A golf course designed by Arnold Palmer and more than a dozen dining areas also are planned.

Some gambling experts are skeptical it will succeed, in part because of Thansur Bokor’s distance from Phnom Penh. It also is unclear whether Cambodia will be able to attract the kind of family-oriented crowds that have boosted revenue at casino developments in Singapore.

“Why would you fly to Phnom Penh, do all that traveling, and then sit in the car for another 2½ hours when [NagaWorld] is right there?” said Ben Lee, a managing partner at industry consulting firm IGamiX. In Cambodia, “gambling is serious business, it’s not a holiday trip. Time on the road is time wasted.”

Backers of the project, who didn’t provide an estimate of its cost, said they were confident that it would be a success.

“We offer a perfect destination for people to entertain and rejuvenate in a pristine environment coupled with yearlong cool weather,” Thansur Bokor Chief Executive Ngin Banal said by email. Expanded airline service into nearby Sihanoukville will likely boost tourism, he said. “Our sincere service and quality facilities will inspire our guests to return again and again.”


ការរៀបការដោយពឹងលើខ្លួនឯង មិនបាច់អោយឪពុកម្តាយជួយ


ដោយ ស៊ុន ណារិន

«អត្តាហិ អត្តានោ នាថោ»  ជាពាក្យបណ្តាំរបស់ឪពុកចៅចិត្រនៅក្នុងរឿងកូលាបប៉ៃលិន ជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក ញ៉ុក ថែម នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣៦ ដែលបានផ្តាំទៅចៅចិត្រ មុននឹងគាត់ធ្វើកិរិយា។ វាបានបង្កប់នូវអត្ថន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅថា មនុស្សយើងត្រូវពឹងពាក់លើខ្លួនឯង ជាជាងការពឹងពាក់លើអ្នកដទៃ។

ពាក្យមួយឃ្លានេះបានធ្វើអោយមនុស្សនៅសម័យបច្ចុប្បន្នតែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្លួន ដោយការរស់នៅក្នុងជីវិតត្រូវពឹងពាក់លើខ្លួនឯង ព្យាយាមធ្វើអ្វីដោយខ្លួនឯង ជាជាងការអាស្រ័យផ្អែកលើអ្នកដទៃ។ អ្វីដែលយើងសង្កេតឃើញនោះ គឺយុវជនសម័យបច្ចុប្បន្ន បានកំពុងតែអនុវត្តនូវទ្រឹស្តីនៃការពឹងពាក់ខ្លួនឯងនៅក្នុងការរៀបចំអនាគតគូរស្វាមីភរិយា គឺការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នោះឯង។

កាលពី១០ឆ្នាំមុន យើងសង្កេតឃើញថាការរៀបការ គឺតែងតែមានការផ្គត់ផ្គង់ជួយពីសំណាក់ឪពុកម្តាយទាំងស្រុង តែឥឡូវនេះ យុវជនបានព្យាយាមសន្សំលុយដើម្បីរៀបការដោយខ្លួនឯង ទោះជាត្រូវខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងណាក៏ដោយ។ទោះបីជាយ៉ាងក៏ដោយ ផ្នត់គំនិតរបស់ប្រជាជនខ្មែរតែងតែគិតថា អ្នកដែលទើបតែរៀបការរួច គឺជាការចាប់ដៃគ្នាកវែកកឆ្នាំង។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ លោកសាស្រ្តាចារ្យសំបូរ ម៉ាណ្ណារ៉ា ជាអនុប្រធានដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បានអោយដឹងថាកត្តាបុគ្គល កត្តាសង្គមនិងកត្តាភូមិសាស្រ្តដែលធ្វើអោយយុវជនពិបាកក្នុងការសន្សំថវិកាដើម្បីរៀបអាពាហ៍

ពិពាហ៍ដោយមិនបាច់ពឹងលើឪពុកម្តាយក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ននេះ ដោយលោកបានបញ្ជាក់ថា កត្តាបុគ្គលត្រូវបានបែងចែកជា

ពីរគឺ កត្តាទស្សនចិត្តនិងកត្តាសមត្ថភាព។

លោកបានពន្យល់ថា៖«ទស្សនចិត្តបានន័យថាបុគ្គលបានកើតក្នុងសង្គមមួយដែលធ្លាប់មានការពឹងពាក់តាំងពីកំណើត ដូច្នេះធ្វើអោយចិត្តរបស់គេតាំងពីកំណើត គឺពឹងពាក់លើអ្នកដទៃ។

ឪពុកម្តាយរបស់គេបានអោយលុយគេចាយ និងបានគ្រប់គ្រងគេរហូត ដូច្នេះគេបានបង្កើត

នូវផ្នត់គំនិត និងចិត្តរបស់គេថា គេតែងទទួលបានពីគេជានិច្ច»។

លោកសាស្រ្តាចារ្យបានលើកពីបញ្ហាបុគ្គលមួយទៀត គឺដោយសារបុគ្គលនោះឯង មិនមាន

សមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ដោយលទ្ធភាពមនុស្សអាចធ្វើទៅបាន លុះត្រាតែសមត្ថភាពបាន

ដើរទៅជាមួយ។

លោកបានពន្យល់នូវកត្តាសង្គមថាគឺជាការរួមចំណែកមួយដែលធ្វើអោយបុគ្គលមិនអាចរក

លុយបានដែរ ដោយសារតែសង្គមមិនបានផ្តល់ឪកាសដល់យុវវ័យ ដោយគេគិតថា យុវជនចាំតែទទួលពរជ័យពីមនុស្សចាស់ ឬក៏ចាំតែទទួលនូវលាភសក្ការៈដែលមនុស្សចាស់

ផ្តល់អោយគេ ដែលជាដំណែល ជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់សន្សំទុកអោយ។

លោកបានបន្ថែមទៀតថា នៅក្នុងផ្នត់គំនិតខ្មែរ យុវជនដែលថ្មីត្រូវបានទុកចោលមិនបរ ហើយនៅពេលចាស់ ទើបចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការ។ ចំណុចមួយទៀតដែលសង្គមមិនអនុញ្ញាត្តិ

គឺទាក់ទងនឹងកត្តាភូមិសាស្រ្តដែលបណ្តាលអោយយុវវ័យមិនអាចរកលុយបាន ដោយលោកសាស្រ្តាចារ្យ បានពន្យល់ដែរថា យុវជននៅដាច់ស្រយាលដែលមិនដែលមាន

ទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្សដទៃទៀត គឺគេមិនទទួលបាននូវការផ្តល់គំរូនៃអ្នកដទៃដែលគេខិតខំក្នុងការរកលុយ។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖«កត្តាភូមិសាស្រ្តនេះ គឺជាកត្តាផ្សំ និងផ្សាំដែលបង្កើត និងបង្កអោយមាន ដែលនាំអោយយុវជនមិនខិតខំក្នុងការរកលុយ»។

ស្ថិតនៅក្នុងគ្រួសារដែលកំព្រាឪពុកម្តាយ ដូចចៅចិត្រដែរនោះ លោក តក គឹមសុង អាយុ៣០ឆ្នាំ ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោងកសិកម្ម តែងតែធ្វើការពុះពារក្នុងជីវិត ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យ ដោយមិនបាច់ពឹងពាក់លើបងប្អូនដទៃទៀត។ សូម្បីតែការរៀបការ លោកបានរៀបចំដោយខ្លួនឯង ដោយការសន្សំលុយអស់រយៈពេលជិត៣ឆ្នាំ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនៃការរៀបការនេះ។ លោកគឹមសុងដែលទើបតែបានរៀបការពីរបីខែមុននេះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖«ជីវិតខ្ញុំកើតមកគឺខ្លួនទីពឹងខ្លួន ហើយបងប្អូនក៏មិនធូរធារដែរ។ មានការលំបាកណាស់ក្នុងការសន្សំលុយ ព្រោះយើងត្រូវចំណាយច្រើន»។លោកបានបន្ថែមថា មុនពេលដែលលោកគិតពីការរៀបការ លោកតែងតែផ្ញើលុយទៅបងប្អូននៅតាមខេត្ត ហើយទុកតែល្មមដើម្បីចាយខ្លួនឯង។

អាយុ២៥ឆ្នាំ ម៉ៅ សុផានី អ្នកសម្របសម្រួលផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍នៅអង្គការយុវសន្តិភាព ដែលជាភរិយារបស់លោក តក គឹមសុង បានមានប្រសាសន៍ថា នាងមានមោទនភាពនឹងស្វាមីរបស់នាង ដោយគាត់ចេះឈរលើគោលការណ៍ខ្លួនឯង មិនបាច់ពឹងពាក់លើគេ ហើយអ្វីៗវាកើតចេញពីការព្យាយាមរបស់គាត់។

អ្នកនាងបានមានប្រសាសន៍ថា៖«ការដែលគាត់មិនពឹងពាក់លើអ្នកដទៃ បង្ហាញថា គាត់អាច

ចិញ្ចឹមប្រពន្ធបាននៅថ្ងៃអនាគត។ ការដែលគាត់ព្យាយាមរកលុយដើម្បីរៀបការ ធ្វើអោយគាត់

អោយតម្លៃទៅលើការរៀបការ ដែលនាំអោយមិនមានការបែកបាក់គ្នាងាយៗ ព្រោះទម្រាំតែមកដល់ការរៀបការ គាត់មានការលំបាកច្រើន»។ទាក់ទងនឹងបញ្ហាគ្រសាររបស់អ្នកនាង អ្នកនាងបានបញ្ជាក់ថា៖«ខ្ញុំបានប្រាប់ឪពុកម្តាយខ្ញុំថា រាល់ជំនួន គឺជាញើសឈាមនៃការធ្វើការរបស់គាត់ ដែលធ្វើអោយខ្ញុំអាចផ្ញើជីវិតបាន ហើយពួកគាត់ក៏សម្រេចចិត្តអោយខ្ញុំរៀបការ»។

លោកតក គឹមសុងបានបន្តទៀតថា បន្ទាប់ពីការហើយ លោកមានការលំបាកដែរ ដោយសារតែលោកមានថវិកាសល់តិចតួច តែដោយសារតែលោក និងគ្រួសារលោកជាអ្នកធ្វើការដូចគ្នា ដូច្នេះពួកគាត់មានការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងការធ្វើការងារស្វែងរកថវិកា។
លោកបានផ្តល់ជាយោបល់ថា អ្នកដែលមានគម្រោងរៀបការ មិនគួរខ្ជះខ្ជាយលើសម្ភារៈនិយមពេកទេ ហើយត្រូវចាយទៅលើអ្វីដែលចាំបាច់ ហើយពេលខ្លះ អាចយកលុយដែលយើងសន្សំទៅរកស៊ី ដើម្បីអោយមានការកើនឡើង ដូចជាការអោយខ្ចី និងការយកទៅដាក់នៅធនាគារជាដើម។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការសន្សំលុយត្រូវការពេលវេលាច្រើនដើម្បីអោយគ្រប់សម្រាប់

ការរៀបការដូច្នេះហើយទើបមានការជួយពីសំណាក់ឪពុកម្តាយខ្លះដើម្បីអោយការរៀបការកើត

ឡើងឆាប់ៗ។ អាយុ២៧ឆ្នាំ លោកសុខគង់ ជំនួយការនៅមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍ជាតិសម្រាប់ការផ្សះផ្សារ ដែលបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍កាលពីខែ ៣ ឆ្នាំ២០១០ ដោយមានការជួយទំនុកបម្រុងពីឪពុកម្តាយខ្លះបានអោយដឹងថា  ប្រសិនបើខ្លួនយើងតែម្នាក់ឯង យើងអាចទៅរួចតែប្រើរយៈពេលយូរ។គាត់បានសន្សំលុយបានរយៈពេលជិតមួយឆ្នាំដើម្បីរៀបការនេះ។ ទាក់ទងនឹងការសន្សំលុយ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា វាពិបាកដែរ ដោយគាត់ត្រូវចំណាយទូទៅច្រើន ហើយទុកមួយផ្នែកទៀតសម្រាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ផង ហើយឪពុកម្តាយ មានការកំណត់អោយមានការសន្សំដើម្បីផ្សំជាមួយនឹងពួកគាត់។

លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖«ខ្ញុំនៅតែមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀននឹងឪពុកម្តាយដែរ ដោយមានការងារហើយ មានប្រាក់ខែហើយ គាត់ចិញ្ចឹមមើលថែយើងតាំងពីតូចហើយ នៅពេលធំឡើងរៀបចំគ្រួសារនៅតែពឹងគាត់ទៀត។ ខ្លួនឯងផ្ទាល់ក៏មានអារម្មណ៍ខ្មាសខ្លួនឯង ហើ់យក៏ខ្មាសគាត់ផងដែរ»។

ការសន្សំលុយរៀបចំអនាគតដោយខ្លួនឯង វាជាការសម្រួលនូវបន្ទុកឪពុកម្តាយ និងធ្វើអោយ

គាត់មានមោទនភាពដែលមានកូនអាចរៀបការដោយខ្លួនឯង។ អាយុ៥៣ឆ្នាំ លោកស្រីសារ៉ា លីដា ជាមេផ្ទះ រស់នៅពោធិ៍ចិនតុង ដែលមានកូនបួននាក់ស្ថិតក្នុងបន្ទុក បានមានប្រសាសន៍ថា៖«បើសិនជាអាចរកលុយបានដោយខ្លួនឯង វាល្អ ព្រោះខ្ញុំក៏មិនសូវមានដែរ ហើយប្រសិនបើវាខ្វះខាត ខ្ញុំក៏ជួយទៅតាមលទ្ធភាព ព្រោះខ្ញុំក៏មានកូនច្រើនក្នុងបន្ទុកដែរ»។

លោក សំបូរ ម៉ាណ្ណារ៉ា បានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា នៅក្នុងសម័យបុរាណ គូរស្រករស្គាល់គ្នា

តាមរយៈសង្គម គឺការណែនាំពីចាស់ទុំ ដោយលោកបានលើកឡើងថា ការផ្សំផ្គុំនោះមិនមែន

ឪពុកម្តាយជាអ្នកចេញលុយទេ គឺសង្គមទេដែលជាអ្នកចេញលុយទៅវិញទេ ដោយអ្នកភូមិមានអ្វី គឺគេយកមកចូលរួមជាមួយនឹងគូរស្រករនោះ។

ទាក់ទងនឹងការចំណាយក្នុងការសន្សំលុយដើម្បីរៀបចំគ្រួសារ លោកសាស្រ្តាចារ្យបានមាន

ប្រសាសន៍ថា៖«ការចំណាយគឺទាក់ទងនឹងតម្លៃពិតប្រាកដរបស់យុវវ័យខ្លួនឯង ត្រូវដឹងថា ខ្លួនមានលុយប៉ុណ្ណាដើម្បីចំណាយទិញអី។ អញ្ចឹងខ្លួនត្រូវដឹងថាអ្វីដែលបំពេញតម្រូវការរបស់

ខ្លួន ហើយសមាមាត្រទៅនឹងចំណូលរបស់ខ្លួន ដែលពាក្យចាស់លោកពោលថា កុំឃើញដំរីជុះ ជុះតាមដំរី»។

Self-dependent marriage without financial help from parents

By Sun Narin

“Atahi Atanoa Neathoa”, which is in Kolab Pailin of Khmer Novel written by famous Nhok Them in 19936 for high school students, is a couple words left by Chao Chit’s father before he died. It embedded the meaning of self-dependence rather than other-reliance. These words have been kept in Cambodian mind. Noticeably, current youths follow this sentence in the context of marriage. Last a decade, marriage is heavily dependent on parent’s financial support. However, they are now trying to make great efforts in saving money for their future marriage.

In Cambodian mindset, the newlyweds are the new starters in society, which is contrary to the idea that the new couples will speed their financial seeking, according to Sambo Manara, a history professor and deputy director of the History department at the Royal University of Phnom Penh. He explained 3 factors including individual, society and environment which make youths find difficulties in saving money for marriage, adding that individual factor is divided into two: thinking and competence factor.

He said that, “Thinking factor means that persons are born in the society of being dependent on others. Their parents give them money and always take care of them. Therefore, they have the mindset that they always get something from others.” He raised one more factor of individual is that youths lack competence in working and ability can only work if getting along with competence.

He explained the society factor that the society does not give opportunity to youths in making money since they think that youths always wait for the heritage from their parents.

He added that youths are left behind and when they are old, they are allowed to work. Environment is also the factor since if they are away from others and they do not get the sample of someone who is making great efforts in finding money, according to Sambo Manara. “Environment is the factor which creates and leads to the cause that youths do not try to find money,” he said.

Getting married a few month ago, Tok Kimsong, 30, agriculture project facilitator is always trying to help himself without assistance from relatives even marriage. He spent almost 3 years saving money for his marriage. “My life is self-dependent and my relative is not better off too. It is a lot difficult in saving money since we have to spend a lot too,” he said, adding that before planning for marriage, he always sent his money to his siblings in the province, and kept some for his living in the city.

Age 25, Mao Sophany, the development facilitator at Youth for Peace (YFP) who is the wife of Tok Kimsong, said that he is proud of her husband since he can stand on his own without relying on others and everything comes from his effort.

“This shows that he values on marriage which is not easy to break up because he tried a lot until there was marriage,” she said, adding that her parents agreed on her marriage too.

Tok Kimsong said that after marriage, he has some difficulties since he has little money left, so he and his wife have to work and find money for the family. He recommended that someone who is planning to marry should not waste too much money on materials and should spend on the necessary things and some time they can take their saving money to lending and keeping in the bank for the increasing interest.

It takes much time to save money for marriage. Therefore, some couples need help from parents for the marriage. Aged 27, Sok Kong the assistant of International Center for Conciliation, was helped by his parents for his marriage. He said that it really took time if I tried to save for marriage alone. He spent around one year for this marriage. He said that there is a lot of spending that he finds difficulties in saving since he has to keep some of this for marriage and parents take some to combine with their money for his marriage.

“I feel ashamed with my parents that I still depend on them for this marriage. I also feel ashamed with myself,” he said.

Saving money for marriage is the ease of burdening of parents and it is their pride that their children can manage their marriage by themselves. Aged 53, Sara Lida, the housewife who living in Pochentong and has four children in burden said that, “It is good if they can find money and marry by themselves since I do not have much money too and if they lack, I will help them with what I have.

Professor Sambo Manara said that in the old past, couples get to know each other by the society which is the introduction from their parents, adding that parents do not finance the wedding but the society itself which means that the villagers in the society contribute to the marriage by bringing what they have to the wedding.

Regarding spending money when is in plan for marriage, he said that, “spending is related to the real value of the youths themselves. They should know that how much money they have for buying something. Thus they should know what can meet their needs and is proportionate to their revenue. Old saying advises that “Don’t spend as the richer if you are not.”