ស្ថាន​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​ សម្រាប់​ការ​ដំឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​ដល់​កម្មករ​កាត់​ដេរ​

ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃពុធ ទី23 មករា ឆ្នាំ2013

cam111

រាជ ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ បានឯ​ក​ភាព​ជា​គោលការណ៍​ក្នុង​ការ​ដំឡើង​ប្រាក់​​ឈ្នួល​អប្បបរមា​​​ដល់​​ កម្ម​ករ​ ដោយ​ស្នើឲ្យ​សហជីព​ទាំង​អស់​​ជួប​​ពិភាក្សា​​គ្នា​ លើក​​សំណើ​​ដំឡើង​​ប្រាក់ឈ្នួល​តែមួយ។ ​

នៅថ្ងៃទី២៦ ខែកម្ភៈ​ ឆ្នាំ២០១៣​ ក្រុម​ការងារ​ទំនាក់​ទំនង​វិជ្ជាជីវៈ ​នឹង​រៀបចំ​កិច្ចប្រជុំ ​ដែល​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​គ្រប់​ភាគី​ទាំងអស់ ​ដើម្បី​​ពិនិត្យ ​និងសម្រេច​លើសំណើ ​ដែល​បាន​ការ​ឯក​ភាពរ​វាង​​តំណាង​សហជីព​ទាំងអស់។ ​តើស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា​ គួ​រ​តែ​ដំឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​ដល់ប៉ុន្មាន? ​តើការ​ដំឡើង​ប្រាក់ឈ្នួល ​អាច​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វីខ្លះ​ដល់​សេដ្ឋ​កិច្ច​កម្ពុជា? ​

ចំនួនប្រាក់ឈ្នួល​គោល​របស់​កម្មករ​នៅ​ប​ណ្តាប្រទេស​អាស៊ាន ដូ​ចជា​នៅប្រទេសថៃ ​ប្រាក់​ឈ្នួល​កម្មករ​ ២៦៣ដុល្លារ ​ប្រទេស​ហ្វីលី​ពីន ២​១២​​ដុល្លា​រ​​ ប្រទេស​​ឥណ្ឌូ​នេស៊ី​ ១៨២​ដុល្លារ​ ប្រទេស​​វៀត​​ណាម​ ១៧២​ដុល្លារ​ ដោយ​​ឡែក​​ប្រទេស​​កម្ពុជា​ ប្រាក់​ឈ្នួល​សម្រាប់​​កម្មករ​ គឺ​ទទួល​បា​ន​ចំនួន ​៦១​​ដុល្លារ​ ក្នុង​​មួយ​​ខែ​តែ​​ប៉ុណ្ណោះ។ ​ចំណែក​ប្រាក់​ឈ្នួលគោ​ល​របស់​កម្មករ ​ក្នុង​វិស័យ​កាត់​ដេរ​នៅ​កម្ពុជា ​មានចំនួន ៦១​ដុល្លារ។​ សហជីព​ និង​កម្មករ​​កម្ពុជា​ ទាម​ទារ​ឲ្យ​ដំឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​គោល​ដល់​កម្មករ​ចំនួន ១៥០ដុល្លារ ​​ដើម្បី​​ធ្វើឲ្យ​ជីវភា​ពរបស់​ពួក​គេកាន់​តែល្អ​ប្រសើរ​។​

អ្នកវិភាគ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ឯក​រាជ្យ ​លោក កង​ ច័ន្ទ​តារា​រ័ត្ន ​សង្កេត​​ឃើញថា ​ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុងតែខ្វះ​កម្លាំ​ងពលកម្ម​ ទាំ​ង​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​ និង​ឧស្សាហ​កម្ម​ ដែល​ជាបញ្ហា​ប្រឈម​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជានៅថ្ងៃ​ខាង​មុខ។​ លោក​ថា ​ការ​ដំឡើង​ប្រា​ក់​ខែ​​ឈ្នួល​​សមរម្យ​​​ជា​ឱកាស​មួយ​សម្រា​ប់​ទាញ​យក​ កម្លាំ​ង​​ពល​កម្ម​ក្នុង​ស្រុក ​និង​កាត់បន្ថ​យក​ម្លាំង​ពលកម្ម​​ចំណាក​ស្រុក។​ លោក​បន្ថែម​ថា ​ការ​​ដំឡើង​​ប្រាក់​​ឈ្នួល ​គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម​ស្រប​ទៅតាម​លទ្ធភាព​នៃកា​រ​រ​ក​បាន​របស់​កម្មករ​ក្នុង​ វិស័យក​សិកម្ម ៖ “អន់ណាស់យើង​ត្រូវ​ឲ្យ​ប្រាក់ខែ​ស្មើ ឬ​ក៏ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា ឬ​ក៏​លើស​តិច​តួច​​ទៅ​នឹង​វិស័យ​កសិកម្ម ឈ្នួល​គេ ដូច​​ខ្ញុំ​តាម​អង្កេតអញ្ចឹង​ មួយ​ថ្ងៃ​អី​ប្រហែល​​ ៤​ដុល្លារ អញ្ចឹង​បើ​សិន​ជា​យើង​គិត​ជា​ខែ​ទៅ វា​ខ្ទង់ ១២០​ហ្នឹង​ហើយ”។

លោក​ កង​ ច័ន្ទ​តារារ័ត្ន​ លើក​ឡើងថា ​ថៅកែរោ​ង​ចក្រ​កាត់​ដេរ​នៅកម្ពុជា​​​ទទួលផលចំ​ណេញ​ច្រើន​ណាស់ ​ដែល​ផល​ចំណេញ​រហូត​​ដល់​៧៥​​ភាគ​រយ​ ដូច្នេះ​​កា​រកាត់​ប្រាក់​​ចំណេញ​​ពី​ថៅកែ​​រោង​ចក្រ​ អាច​ជាផល​ប្រយោជន៍​ដល់ក​ម្មករ​ ៖ “កន្លង​មក​ ផលិត​ភាព​នៃ​កម្លាំងពលករ​ កម្លាំង​ពលកម្ម មានការ​កើន​ឡើង​ជាប្រចាំ​ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ប្រាក់​ឈ្នួល​ដែល​គ្នា​បាន ក្រោយ​ពី​ទូទាត់​នឹង​ថ្លៃ​ទៅ តម្លៃ​ឈ្នួល​ពិតដែល​គ្នា​បាន​ទទួល​ហ្នឹង​វា​ថយ​ចុះ​ទៅវិញ យើង​មើល​ស្ថាន​ភាព​ហ្នឹង​ គឺ​បើ​សល់​មួយ​រយសម្រាប់​បែង​ចែក ថៅកែ​យក​ប្រហែល​៧៥ កម្មករ​បាន​ត្រឹម​ ២៥​ហ្នឹង គឺ​ជា​រឿង​មួយ​ខុស​ពី​និន្នា​ការ​នៅ​ប្រ​ទេស​ខាង​ក្រៅ ប្រ​ទេស​ខាង​ក្រៅវា​បញ្ច្រាស់​វិញ បើ​សល់​ ១០០ សម្រាប់​បែង​ចែករវាង​កម្មករ​និង​ថៅ​កែ​ហ្នឹង​ នៅ​ប្រទេស​គេ គេ​មាននិន្នាការ ថា​ថៅ​កែ​ទទួល​៣០ កម្មករ ៧០ ឬ​ក៏ ៤០/៦០ ផ្ទុយ​ទៅវិញ ស្រុក​យើង​កម្ម​ករ​ទទួល​ ២៥ ថៅ​កែ ៧៥​”។

កន្លង​ទៅ ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ធ្លាប់ដំឡើង​​ប្រាក់​​ឈ្នួល​​ដល់​​កម្មករ​ ៦១ដុល្លារ​ ម្ត​ង​រួច​មក​ហើយ ​បន្ទាប់​​ពីមាន​​ការ​​ទាម​ទារ​​ពី​កម្មករ។​ កាល​​ពី​ចុង​​ឆ្នាំ​២០១១​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន ​បាន​ប្រកាស​បន្ថែម​នូវ​ប្រាក់​សម្រាប់​ថែ​ទាំសុ​ខភា​ព​កម្មករ​​ផ្នែក​ ឧស្សាហកម្ម​កាត់​​ដេរ​សម្លៀក​បំពាក់ ​និង​​ស្បែក​ជើង ​ចំនួន​​៥ដុល្លារ ​ក្នុង​មួយខែ​។

ស​ម្រាប់​ប្រធានសមាគម​អ្នក​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា ​និង​ជាអ្នក​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច​ឯករាជ្យ ​លោក ចាន់ ​សុផល ​លើក​ឡើងថា តម្លៃការ​ងារ​ចេះ​តែ​​កើនឡើង​ ស្រ​ប​នឹង​ការ​កើន​ឡើង​តម្លៃ​​ទំនិញ​នៅលើ​ទីផ្សារ​ ដូច្នេះ​ប្រាក់បៀវត្សរ៍​ ក៏ត្រូវ​តែកើ​ន​ឡើង​ជារៀង​រាល់ឆ្នាំ។​ លោក​បន្តថា ​ការ​ដំឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​សម​រម្យ​ដល់​កម្មករ​ក្នុង​វិស័យ​កាត់ដេរ​ អាច​ជួយបង្កើន​ការរក​ស៊ីជា​ប្រព័ន្ធ​របស់​​ប្រជាជន ​ដែលនាំ​ឲ្យ​​រីក​​ចម្រើន​​សេដ្ឋ​កិច្ច​កម្ពុជា ៖ “ពេល​ដែល​ប្រាក់​កម្រៃ​បាន​ខ្ពស់ គឺ​កម្មករ​នឹង​មានការ​ចំណាយ​ក្នុង​សេដ្ឋ​កិច្ច​ដែរ ឧទាហរណ៍​ពេល​ទៅផ្សារ ទិញ​ទំនិញ​បរិភោគ ទំនិញ​ឧបភោគ​ ប្រើ​ប្រាស់ សំលៀក​បំពាក់ ក៏​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​លក់​សំលៀក​បំពាក់ ខោ​អាវ​ហ្នឹង ក៏​ដាច់​តាម​នោះ​ដែរ ហើយ​អ្នក​លក់​គ្រឿង​បរិ​ភោគ ដ៏​ដាច់​ច្រើន​ជាង​មុន កម្ម​ករ​អាច​សល់​ប្រាក់​កាក់​ខ្លះ  គេ​ហៅ​ថា​ដើរ​លេង​”។

ធនាគារ​ពិភព​លោក ​(World Bank)​ ព្យាករ​ថា​ ​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​នឹង​កើន​ឡើងដ​ល់ ៦,៧​​ភាគរយ​ សម្រាប់​ឆ្នាំ២០១៣ ​ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤​ និង​​២០១៥​​ខាង​មុខ​ នឹង​​កើន​​ឡើង​​ដល់​​៧ភាគរយ។​

សម្រាប់អ្នកស្រា​វជ្រាវ​ជាន់​ខ្ពស់ ​ជំនាញ​ផ្នែក​​សេដ្ឋ​កិច្ច​ លោក កែម ឡី ​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ​តាម​ការ​សិក្សា ​ការរស់​នៅ​សម​រម្យ​នៅ​តាម​​តំបន់​ មាន​​ការ​​ចំណាយ​​ខុស​ៗគ្នា​ ដោយ​នៅ​ជន​បទ​ក្នុង​មួយ​ខែ ​១០០ដុល្លារ​ នៅ​ជាយ​​ក្រុង​ ១៥០​ ទៅ​២០០​​ដុល្លារ​ នៅ​រាជ​ធានី​​ភ្នំពេញ​ ២៥០ដុល្លារ ទៅ​៣០០​​ដុល្លារ។​

ដូច្នេះ ផលិត​ផល​ក្នុង​ស្រុក​សរុប (GDP)​ ឡើង​ដល់​១ពាន់​ដុល្លារ ​ក្នុងមួយ​ខែ ​មានន័យថា ​ចំណូល​មួយ​ខែ​៨០ដុល្លារ។​ លោក​បន្តថា ​ប្រាក់​ឈ្នួល​កម្ម​ករ​ អាច​ដំឡើង​ពី១៥០ ទៅ២០០ដុល្លារ​ ដែល​រោង​ចក្រ​មាន​លទ្ធភាព​ដំឡើង​បាន ​តាមរយៈ​ការបំបាត់​អំពើ​ពុក​​រលួយ​ផ្សេង ​និង​ការ​ដាក់​សម្ពាធ​ពី​រាជ​រដ្ឋា​ភិបា​លកម្ពុជា​។ លោក​ កែម ឡី ​លើក​ឡើងថា ​ប្រាក់​ឈ្នួល​កម្ម​ករ​សមរម្យ​អាច​ជួយ​កម្ពុជា​ ច្រើន​ក្នុង​ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​បាន​មួយ​ចំណែក ៖ “កម្មករ​មាន​ប្រាក់​ខែ​សមរម្យ ហើយ​កម្មករ​ហ្នឹង​អាច​ចិញ្ចឹម​កូន​ចៅ​ យាយ​តា ឪពុក​ម្តាយ​របស់​គាត់​បាន​ទៀត អញ្ចឹង​មិន​តិច​ជាង ៤០​ទៅ​៥០​​ម៉ឺន​គ្រួសារ​ទេ ដែល​អាច​ចាក​ផុត​ពី​ភាព​អត់​​ឃ្លាន ហើយ​អាច​រស់​នៅ​សម​រម្យ នៅ​​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ពី​ ៥​ទៅ​១០​ឆ្នាំ នៅ​ពេល​គាត់​ធ្វើ​ការ​បាន​យូរ គាត់​អាច​សន្សំ​បាន​ខ្លះ បើសិន​ជា​ប្រាក់​ខែ​សម​រម្យ​ប៉ុណ្ណឹង”។

រោងចក្រកាត់​ដេរ​នៅកម្ពុជា​ មាន​ជាង៣០០រោងចក្រ​ ស្រូបកម្លាំង​​កម្មករ​ប្រមាណជា ​៣៣៥៤០០នាក់ ​ដែល​ក្នុងនោះ​៩១​ភាគ​រយ ​ជា​​កម្មកា​រិនី​។ វិស័យ​កាត់​ដេរ ជាវិស័យ​សំខាន់​មួយ ​ដែលអា​ចរកចំ​ណូល​ច្រើន​ជាង​គេ ​ជួយដ​ល់សេ​ដ្ឋកិច្ចក​ម្ពុជា។ របាយការណ៍​របស់​ក្រសួងពា​ណិជ្ជកម្ម​  ​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១២​ ការនាំចេញ​ក្នុង​វិស័យ​កាត់​ដេរ ​បាន​កើន​ឡើង៨ភា​គរយ ​គិត​ជា​ទឹក​ប្រាក់​ស្មើ​នឹង​៤​ពាន់​៦​រយ​​លាន​​ដុល្លារ​អាមេរិក។​

ជារួម​ អ្នកវិភាគ​យល់​ឃើញថា ​រោង​ចក្រ​កាត់​ដេរ​នៅកម្ពុជា ​​មាន​​លទ្ធភាព​ដំ​ឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​ដល់​កម្មករ​ ឲ្យ​បាន​សម​រម្យ​ជាង​នេះ ​ដែល​អាច​ជួយ​ដល់​សេដ្ឋ​កិច្ច​កម្ពុជា។ ​លទ្ធ​ភាពនៃ​ការដំឡើង​ប្រាក់​ឈ្នួល​ ​តាមរយៈ​ការ​ដាក់​សម្ពា​ធ​ពី​រាជ​រ​ដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជា​ លើ​​រោងចក្រ​ និង​ការ​លុប​បំបាត់​អំពើ​ពុក​រលួយ​៕​

វិភាគ៖​ ស្ថាន​ភាព​ទំនាក់ទំនង​កម្ពុជា ​និង​ជប៉ុន ​ក្នុង​អាណ​ត្តិ​នាយករដ្ឋ​មន្រ្តី​ជប៉ុន​ថ្មី​លោក​ ហ្ស៊ីនហ្ស៊ូ ​អាបេ​

​ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃពុធ ទី30 មករា ឆ្នាំ2013

លោក ​ហ្ស៊ីនហ្ស៊ូ ​អាបេ ​(Shinzo Abe)​ ជានា​យក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថ្មី​របស់​ជប៉ុន ​​ជំនួស​លោក ​យូស៊ីហ៊ីកូ ​ណូដា​ (Yoshihiko Noda)​ ដែល​ធ្លាប់​បាន​មក​កម្ពុជា​ ក្នុង​កិច្ច​​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ កាល​ពីឆ្នាំ២០១២។​ លោក​ជាមេដឹក​នាំ​ជប៉ុន​ម្នាក់ ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ជាតិ​និយម។​ ថ្មីៗនេះ​ លោកបាន​ថ្លែង​សុន្ទរ​កថា​ទៅកាន់​សមាជិក​សភា​របស់​លោក ​ដោយ​អត្ថន័យ​ស្នេហាជា​តិ ​ខណៈ​ក្រុង​តូក្យូ​កំពុង​មាន​ជម្លោះ​ជា​មួយ​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ចិន ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ភាគ​ខាង​កើត។ ​កន្លង​ទៅ លោក​ ហ្សីនហ្សូ ​អាបេ ​បាន​ធ្វើ​ទស្សន​កិច្ច​នៅ​តំបន់​អាស៊ាន ​តែ​មិន​បាន​ចូល​មក​កម្ពុជា។​ អ្នក​វិភាគ​លើក​ឡើង​ថាប្រទេស​ជប៉ុន ​ចង់​ឲ្យ​សមាជិក​អាស៊ាន ​ស្អប់​ប្រទេស​ចិន។​ តើ​ទំនាក់​ទំនង​កម្ពុជា​និង​ប្រទេស​​ជប៉ុន​ នឹង​​មាន​​ស្ថា​ន​ភា​ព​​ដូច​ម្តេច​ក្នុង​​អាណ​ត្តិ​​របស់​លោក ​​ហ្ស៊ីនហ្ស៊ូ ​អាបេ ​ស្រប​​ពេល​​ដែល​​កម្ពុជា​​ កំពុង​​តែមាន​ទំនាក់ទំន​ង​ចាក់​ទឹក​មិន​លិច​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន?​

កាលពីថ្ងៃទី១៧ ​ខែធ្នូ ​ឆ្នាំ២០១២ ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ ហ៊ុន ​សែន ​ថ្លែងថា ​ បើ​ទោះបីជា​ការផ្លាស់​ប្តូរថ្នាក់​ដឹកនាំរ​បស់ជប៉ុន​ ទំនាក់​ទំនងរ​វាងប្រទេស​កម្ពុជា ​និង​ប្រទេស​មួយ​នេះ​ ​គឺនៅដ​ដែល ​៖ “គូរ៉ាគី ​ ​សួរខ្ញុំថា​តើ ​ណូដា ​និង​អាបេ ​យ៉ាង​ម៉េច? ​ខ្ញុំ​ថាសេមៗ​ដូចគ្នា​ សរសើរ​មួយ​ដាក់​មួយ​ម្តេច​នឹង​បាន​ ប្រជា​ជន​ជប៉ុន​ទេ​តើ​អ្នក​សម្រេច​ជ្រើស​រើស​ ហើយ​យើង​ទៅ​សម្រេច​ជ្រើស​រើស​ ប៉ុន្តែ​សូម​បញ្ជាក់​ថា ​ បើទោះបី​​មានការ​ផ្លាស់ប្តូរ​​បក្ស​នយោបាយ ​និងនាយ​ក​រដ្ឋមន្ត្រី​ និង​គណៈរ​ដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន ​នយោ​បាយ​របស់​ជប៉ុន​ចំពោះ​ព្រះរាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា​មិន​មាន​​ការ​ផ្លាស់​ ប្តូរទេ ​ព្រោះ​នៅជប៉ុន​ដំណើរ​ការប្រជាធិប​តេយ្យ​របស់គេ គឺ​ជាដំណើរ​ការ ​គឺតែមួយ​ថ្ងៃ​ ពីរ​ថ្ងៃហ្នឹង​ គេ​បង្កើត​រដ្ឋាភិ​បាល​ថ្មីហើយ។​ ប៉ុន្តែ​យ៉ាង​ណាក៏ដោយ​ គឺហ្ស៊ីហ្ស៊ូ អាបេ ​ច្បាស់​ជានាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ហើយ​ ហើយ​មនុស្ស​ស្គាល់​គ្នា​ស្រាប់។”​

កាល​ពីថ្ងៃទី២៣​ ខែមករា​ ប្រទេស​ចិន​ បាន​សម្រេ​ច​ផ្តល់​ឲ្យ​កម្ពុជា ​នូវ​សម្ភារៈ​បំពាក់ដល់​កង​កម្លាំង​យោធា​កម្ពុជា ​ក្នុង​ការ​បណ្តុះ​បណ្ដាល​ និង​ហ្វឹក​ហ្វឺន​ ដើម្បី​បង្កើន​សមត្ថ​ភាព​យោធា។​ ភាគី​ចិន​ក៏បាន​សម្រេច​ផ្តល់​ឲ្យ​កម្ពុជា ​នូវ​ឧទ្ធម្ភាគ​ចក្រ​ចំនួន​១២គ្រឿង ​ជា​លក្ខណៈ​កម្ចី​សម្បទាន​ ស្មើនឹ​ងតម្លៃ​​១៩០លានដុល្លា​រអាមេរិក​ សម្រាប់​បម្រើការ​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់ ​និង​ការពារ​បូរណភាព​ដែនដី ​ដែន​ទឹក និង​ដែន​អាកាសក​ម្ពុជា។

បណ្ឌិត​វិទ្យាសាស្រ្ត​នយោបាយ ​លោក សុខ ទូច​ មាន​ប្រសាសន៍ថា​បញ្ហានេះ ​​ជាប់ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ប្រទេស​ជប៉ុន ​និងចិន​ ដោយ​សារនាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ថ្មី​របស់​ជប៉ុន ​លោក ​ហ្សីន​ហ្សូ ​អាបេ ​បាន​ធ្វើ​ទស្សន​កិច្ចអាស៊ាន ​តែមិ​នបាន​ចូល​មក​កម្ពុជា​ ហើយ​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ចង់ឲ្យ​សមាជិក​អាស៊ាន​ស្អប់ប្រទេស​ចិន​ ខណៈ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ទំនាក់​ទំន​ងជិត​ស្និទ្ធិ​ជាមួយ​ចិ​ន។ ​ដូច្នេះ​ប្រទេស​ចិន ​សម្រេច​ផ្តល់​ជំនួយ​យោធា​មក​កម្ពុជា ​៖ “ហ្ស៊ីនហ្សូ អាបេ ​ហ្នឹងគាត់​ធ្វើដំណើរ​មក ​គាត់​អត់​បាន​ចូលម​កក​ម្ពុជា​ទេ ​តែ​គាត់​ចូល​ទៅ​វៀតណាម ​គាត់​ចូល​ទៅ​ហ្វីលីពីន​ និង​ឥណ្ឌូ​នេស៊ី ​ហើយ​គាត់​ក៏ឧបត្ថម្ភ​ទាំង​នយោបាយ​ការ​បរទេស ​ទាំង​សេដ្ឋកិច្ច​ ទាំង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ដូច្នេះ​ទេ ​គេ​បង្ហាញអំ​ពី​ភារ​ភាព​រវាងន​យោបាយ​ជប៉ុន ​ដើម្បី​ទប់​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន​ អញ្ចឹ​ងទេចិន​ក៏ចង់​បង្ហាញ​ដែរថា ​គេក៏មា​នមិត្តភ័ក្ត​នៅអាស៊ីអា​គ្នេយ៍ ​គឺមាន​កម្ពុជា​អញ្ចឹង​ដែរ​ អញ្ចឹង​ហើយ​បាន​គេ​ផ្តល់​នូវ​សម្ភារៈ​ខាង​យោធា”។​

លោក​ សុខ ទូច ​លើក​ឡើងទៀ​តថា ​ប្រទេស​ជប៉ុន ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​លើ​ទំនាក់​ទំនង ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាមួយ​កម្ពុជា​ ដោយសារ​ស្ថាន​ភាព​ភូមិសាស្រ្ត​របស់​កម្ពុជា ​មាន​លក្ខណៈ​ល្អ​ប្រសើរ​តម្លៃកម្លាំង​ការងារ​នៅទាប​ស្ថិរភាព​នយោបាយ​ល្អ។​ តែលោ​កថា​ ទំនាក់​ទំនង​កម្ពុជា​ ជាមួយ​ចិន​អាចធ្វើឲ្យ​ប្រទេស​ជប៉ុន​ មិន​បោះប​ង់កម្ពុជា​នោះទេ៖ “រឿង​នយោបាយ​ជប៉ុនមិន​មុជ​ជ្រៅទេ ប៉ុន្តែ ក៏​ជប៉ុន​មិន​អាច​លែង​កម្ពុជា​ដែរ​​​ ប៉ុន្តែ​សេដ្ឋ​កិច្ចជប៉ុន​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​”។

អ្នកវិភាគ​ថៃម្នាក់​ លើក​ឡើង​ជាលក្ខណៈ​បទអត្ថា​ធិប្បាយ​តាម​រយៈកា​សែត​បាង​កក​ប៉ុស្តិ៍ ​​កាល​ពីថ្ងៃ​ចន្ទថា​ កា​រចុះ​ហត្ថ​លេខា​រវាង​ចិន​ និង​កម្ពុជា​​លើការ​ពង្រឹង​យោធា ​មិន​មែន​ជាដំណឹង​ល្អ​សម្រាប់​តំបន់​នោះទេ។ ​អ្នកវិភាគបន្តថា ​មានការ​បារម្ភ​ខ្ពស់ពី​សកម្មភាព​របស់​ប្រទេសចិ​នក្នុង​តំបន់។​

ប្រទេស​ជប៉ុន ​និងចិន ​កំពុង​មានជម្លោះ​នឹង​គ្នា​អស់រយៈ​ពេលជា​ច្រើនទសវត្សរ៍​ លើកា​រដណ្តើមយ​កប្រជុំកោះ ដែ​លមានឈ្មោះថា ​ស៊ិនកាគូ (ជាភាសា​ជប៉ុន)​ ឬហៅថា ​ដាយ​អូយូ​ (ជាភាសា​ចិន)​។ ចំណែក​ប្រទេ​សចិន​ កំពុង​តែមាន​ភាពតាន​តឹង​ក្នុង​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង ​ជាមួយ​ប្រទេស​ចំនួន​បួន​ជាសមាជិក​អាស៊ាន ​មាន​ដូច​ជា​ប្រទេស​ហ្វីលីពីន​ ម៉ាឡេស៊ី ​វៀតណាម​ និង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី។ ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ាន​ក្នុង​ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ២០១២ ​កម្ពុជា​ ជាម្ចាស់ផ្ទះ​រងការរិះគន់​​ពីសមាជិកអា​ស៊ាន​ថា ​បាន​ដើរ​តួនាទី​ជាអាយ៉ង​របស់​ប្រទេស​ចិន ​ក្នុង​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។​

អ្នកវិភាគព្រឹត្តិការណ៍​សង្គម​ លោក អ៊ូ វីរៈ ​កត់​សម្គាល់​ថា ​ប្រទេស​ជប៉ុន ​មិន​សប្បាយចិត្ត​នឹងប្រទេស​កម្ពុ​ជាទេ ​ដោយ​សារទំនាក់​ទំន​ងយ៉ាង​ស្និទ្ធិ​នឹងប្រទេស​ចិន។ ​លោក​បន្តថា​ នេះ​អាច​ប៉ះពាល់ដ​ល់ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​តិច​តួច ​ដែល​នាំឲ្យ​ក​​ម្ពុ​ជា​ខាតបង់៖ “ខ្ញុំ​មើល​ទៅ​ជ​ប៉ុន​ប្រហែល​ជា​មិន​ សប្បាយ​ចិត្តទេ​ ជាពិសេស នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថ្មី ដែល​ចាប់​ផ្តើម​គិត​ពី​ប្រយោជន៍​ប្រទេ​ស​ជប៉ុនខ្លះ​ ប្រទេស​ជប៉ុន​ជា​ពិសេសទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ជម្លោះ​ហ្នឹង​ ហើយ​​នឹង​សន្តិ​សុខ ហើយ​នឹង​ទាក់ទង​នឹង​សេដ្ឋ​កិច្ច​ផង ខ្ញុំ​មើល​ទៅ​វា​មិន​ប៉ះពាល់អ្វី​ធ្ងន់​ធ្ងរ​នៅពេលខាង​មុខ​ទេ ប៉ុន្តែទោះបី​ម៉េច​​ក៏​​វាអាច​ប៉ះពាល់​រឿង​វិនិយោគក្រុម​ហ៊ុន គេអាច​មើល​ថា​ប្រទេស​កម្ពុជា​ស្និត​ជាមួយនឹង​ប្រទេសចិន​ពេក​ ចឹង​មិន​អាច​ មិន​ហ៊ាន​វិនិយោគ​ក្នុ​ង​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ចឹង​ទៅ វាអាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សេដ្ឋ​កិច្ច​”។

លោក អ៊ូ វីរៈ ​បន្តថា ប្រទេស​ចិន​ចាប់​យក​កម្ពុជា​ ដើម្បីកុំ​ឲ្យអាស៊ាន ​អាចធ្វើ​កិច្ចកា​រអ្វីមួយ​កើត​ ដោយ​សារមិន​មាន​ការឯក​ភាព​ពីកម្ពុជា។​

សម្រាប់អ្នកស្រាវ​ជ្រាវជាន់ខ្ពស់ ​លោក កែម ឡី លើ​កឡើងថា​ ចាប់​តាំង​ពីឆ្នាំ១៩៩២ ​មក​ដល់ឆ្នាំ២០១១​ ប្រទេស​ជប៉ុន ​បាន​ផ្តល់​ជំនួយ​ប្រមាណជា១៧.​៦ភាគរយ​ ដែល​មាន​​ចំនួន​ច្រើនហើយ​ភាគច្រើន​ជាជំនួយ​ឥត​សំណង។​ លោកថា ​មិន​ត្រឹមតែ​ប្រទេស​ជប៉ុន​ទេ ​ដែល​មិនសប្បាយ​ចិត្តនឹង​កម្ពុជា ​សមាជិកអាស៊ាន​ផ្សេង​ទៀត ​ក៏មិន​ពេញ​ចិ​ត្ត​ដែរ៖ “រហូត​មក​ដល់​ពេល​ នេះគេស្គាល់​ជំហរខ្មែរ​យើង​ច្បាស់​ណាស់​ចំពោះ​ជម្លោះ​ចិន ហើយ​ខ្មែរ​យើង​អាច​ជា​ឧប​សគ្គ​មួយសម្រាប់​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​​នៅ​ក្នុង​ មហា​សមុទ្រចិន​ដែរ”។

នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ជប៉ុន​ថ្មីលោក ​ហ្ស៊ីនហ្ស៊ូ ​អាបេ ​ជាប្រធាន​សមាគមក​សាង​សាលារៀន​នៅកម្ពុជា​ ដែល​ធ្លាប់​មកធ្វើ​ទស្សន​កិច្ចនៅ​កម្ពុជា​ម្តង​មក​ហើយ ​ក្រោយ​ពេល​ដែល​គាត់​លាលែង​តំណែង​ ជា​នាយករ​ដ្ឋមន្រ្តី​កាលពីឆ្នាំ​២០០៧។​

ថ្មីៗនេះ  ​កម្ពុជាបា​នបើក​ការ​ដ្ឋាន​សាងសង់​ផ្សារ​ទំនើប​ជប៉ុនមួយ​ ដែល​មានតម្លៃ​ប្រមាណជា​២០០លានដុល្លារ​។ អតីត​នាយករដ្ឋ​មន្រ្តី​ជប៉ុន ​លោក យូស៊ីហ៊ីកូ ​ណូដា ​(Yoshihik​o Noda) ​ដែលទើ​បតែចាញ់​ឆ្នោត​ ធ្លា​ប់បាន​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ាន​នៅកម្ពុជា ​កាលពីខែវិច្ឆិកា ​ដែល​ក្នុងនោះ​លោកបាន​ជួប​ទ្វេភាគី ​ជាមួយ​លោក​នា​យករដ្ឋ​មន្រ្តី​ ហ៊ុន សែន​ ពិភាក្សា​ការ​ពង្រឹង​ទំនាក់​ទំនង​វិនិយោគ​ទុន​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​វប្បធម៌​នៃ​ប្រទេស​ទាំងពីរ៕​

លោក មឿង សុន ទទូចជាថ្មី សុំការលើកលែងទោសនៅថ្ងៃថ្វាយព្រះភ្លើង

ប្រធានអង្គការមូលនិធិទ្រទ្រង់អរិយធម៌ខ្មែរ លោក មឿង សុន ដែលកំពុងនិរទេសខ្លួននៅក្រៅ​ប្រទេស ដោយ​​សារបញ្ហា​ប្រាសាទអង្គរវត្ត បានសរសេរលិខិតអំពាវនាវជាថ្មីម្តងទៀត ទទូច​សុំ​ឲ្យមាន​ការ​លើក​លែងទោសនៅថ្ងៃថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបរមសព​ព្រះរតនកោដ្ឋព្រះមហាវីរក្សត្រ​។

កាលពី​ថ្ងៃទី​១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០០៩ សាលាដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ បានផ្តន្ទាទោស​កំបាំងមុខ លោក មឿង សុន ដាក់​ពន្ធនាគារ​២ ឆ្នាំ និង​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ចំនួន ៧ លាន​រៀល ពី​បទ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត តាមរយៈ​ការរិះគន់​រឿង​រាជរដ្ឋាភិបាល អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន ដាក់​អំពូល​​ភ្លើង បំភ្លឺ​លម្អ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​។
ក្នុងលិខិតមួយ ជូនអ្នកសារព័ត៌មាន ចុះកាលបរិច្ឆេតថ្ងៃទី២១ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣ ផ្ញើ​ទៅ​ខុទ្ទកាល័យនាយករដ្ឋមន្រ្តី លោក មឿង​សុន សរសេរថា «សំខាន់ពេលនេះមាន​បុណ្យបូជា​ព្រះសព្វ សម្តេចឪ រួមទាំងមានការដោះ​លែង​​អ្នក​ទោស​នយោ​​បា​យបរទេសជនជាតិថៃ ដែល​បាន​​ចូល​ដែនដីកម្ពុជាខុស​ច្បាប់​តែ​សំណាង បានរួច​ទោស​ដោយ​ការប្រោ​សប្រណីពី​សម្តេច ហ៊ុ​ន សែន»។ លិខិតបន្តថា ទោះ​តុលា​​ការ​បានដាក់ទោសដល់រូបលោក ក៏លោក​បន្ត​​ក្តីសង្ឃឹម​​ថា នឹង​មានការលើកលែង​ន​ទោស​ដែរ ព្រោះលោក ជាកូនខ្មែរ ធ្លាប់បានរួម ចំណែក​ក​សាង​​មាតុប្រទេ​សកន្លងមក។

កាលពីថ្ងៃចន្ទ ម្សិលមិញ តំណាង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​​កម្ពុជា ​លោក រ៉ុង ឈុន  បានសរសេរ​លិខិត​មួយគោរព​​ជូន​​លោក​​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ​ហ៊ុន សែន​ លើក​​ចោល​​ការ​​ចោទ​​ប្រកាន់ ​និងដោះ​លែង​លោក សម រង្ស៊ី​ លោក​ ម៉ម សូណង់​ដូ​ លោក​ មឿង​ សុន ​និង​​អ្នក​​ស្រី​ យ៉ោម បុប្ផា​ នៅ​ថ្ងៃថ្វាយ​ព្រះភ្លើង​ព្រះ​បរមសព​។ លិខិតរបស់ លោក រ៉ុង ឈុន សរសេរថា ពេ​ល​ព្រះ​បិតា​ជាតិ​​នៅមានព្រះជន្ម​​ ព្រះ​អង្គ​តែង​មាន​​ព្រះរាជ​​បន្ទូល​​ផ្ដាំ​ផ្ញើ​ដល់​​កូន​ចៅ ចៅ​ទួត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ ជាពិ​សេស​​អ្នក​​នយោ​បាយ​គ្រប់​​និន្នាការ​ ឲ្យ​ឈរលើ​គោលនយោបាយ​​បង្រួប​​បង្រួម​ និង​ផ្សះផ្សារ​​ជាតិខ្មែរ​។

កាលពីថ្ងៃទី១៨ខែតុលា លោក មឿង សុន ធ្លាប់បាន​សរសេរ​លិខិត​មួយច្បាប់​ថ្វាយ​​ព្រះម​ហា​ក្ស​ត្រ ព្រះ​បរមនាថ នរោត្តម សីហ​មុនី ដើម្បី​ទូល​ ព្រះរាជ​អនុញ្ញាតចូលរួម​មរណទុក្ខនៃ​ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ និង​ព្រះរាជទាន ព្រះ​អន្តរាគមន៍​ដល់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាលលើក​លែងទោស ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន ដែល​តុលាការ​ផ្តន្ទាទោស អាច​ចូលរួម​គោរពព្រះ​សព និង​ឃើញ​ព្រះ​ភ័ក្ត្ររបស់​សម្តេចឪ​។ កន្លងទៅ លិខិតរបស់ លោក មឿង សុន ត្រូវ​បានខុទ្ទកាល័យ​លោក​នាយក​​រដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ច្រានចោល។

VOD មិនទាន់អាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីមន្រ្តីខុទ្ទកាល័យលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បាននៅឡើយទេ៕ ដោយ ស៊ុន ណារិន

សរសេរមកស៊ុន ណារិន តាមរយៈអ៊ីម៉េលៈ sun_narin@yahoo.com

 

និស្សិត​ច្បាប់​ជំនាន់​ក្រោយ រិះ​គន់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ និង​វិជ្ជា​ជីវៈ​ចៅ​ក្រម​បច្ចុប្បន្ន

​ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី17 មករា ឆ្នាំ2013

នៅ​ពេល​​ឮ​បទ​ចម្រៀង​នេះ ប្រជាជន​កម្ពុជា នឹងឃើញដល់​រឿង​ចិន​មួយ​ឈ្មោះ​​ថា «តុលាការមុខ​ដែក» ដែល​មនុស្ស​ភាគ​ច្រើន​ស្គាល់​ថា រឿង​ប៉ាវ​ចិន។ រឿង​នេះ​បង្ហាញ​ពី​ភាព​អយុត្តិ​ធម៌​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ដែល​កាត់​ក្តី​ឲ្យ​អ្នក​មាន​អំណាច អ្នក​មាន​លុយ​ឈ្នះ តែ​ប្រជា​រាស្រ្ត​ក្រី​ក្រ ទន់​ខ្សោយ រង​គ្រោះ​ពិត​ប្រាកដ មិន​ទទួល​បាន​យុត្តិ​ធម៌។ ប៉ុន្តែ​មាន​ប្រជា​រាស្រ្ត​ថា មាន​តែ​តុលាការ​ប៉ាវ​ចិន​មួយ​គត់ ដែល​ប្រជា​រាស្រ្ត​អាច​ទុក​ចិត្ត​បាន ដោយ​អាច​កាត់​ទោស​អ្នក​មាន​អំណាច​បាន។

សម្រាប់​នៅ​កម្ពុជា​វិញ ប្រជាជន​កំពុង​តែ​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​តុលាការ​មួយ ដូច​ជា​តុលាការ​ប៉ាវ​ចិន​អញ្ចឹង ដោយ​សារ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា រង​ការ​រិះ​គន់​ថា មិន​បាន​ផ្តល់​ភាព​យុត្តិ​ធម៌​ដល់​ប្រជា​ជន។ តើ​និស្សិត​ដែល​នឹង​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ច្បាប់ មាន​ទស្សនៈ​យ៉ាង​ណា លើ​ការ​កាត់​ទោស​របស់​តុលាការ និង​វិជ្ជា​ជីវៈ​របស់​ចៅក្រម​បច្ចុប្បន្ន?

ខ្ញុំបាន​ទៅ​ជួប​និស្សិត​មួយ​ចំនួន នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​នី​តិ​សាស្រ្ត និង​វិទ្យា​សាស្រ្ត​សេដ្ឋ​កិច្ច (RULE) ដើម្បី​សាក​សួរ​មតិ​របស់​គាត់​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា ៖ “ប្រ​ព័ន្ធ​យុត្តិ​ធម៌​នៅប្រទេស​​កម្ពុជា ខ្ញុំ​គិតថា ស្ថិត​នៅក្រោម​អ្នក​កាន់​អំណាច មាន​ន័យ​ថា​តុលាការគឺ​​មិន​ឯករាជ្យ តុលាការ​ឃើញ​តែលុយ ហើយ​ចំពោះ​បញ្ហាដីធ្លី​នៅកម្ពុជាក៏​ដូច​គ្នា ​និង​បញ្ហា​ផ្សេង​ៗ​ទៀត ដូច​ជា បញ្ហា​ជា​ច្រើន​​​ចំពោះ​​លោក ម៉ម សូណង់​ដូ ជា​​ដើម តាម​ពិត​គាត់​ចង់​ឯករាជ្យ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ដោយ​សារ​មាន​គំនាប តែមាន​គំនាប ពេល​មាន​គំនាប​ទៅគាត់មាន​បញ្ហា​ដូច​ថា​​ដក​គាត់​ចេញ​តំណែងអ្វីមួយ។ ការ​កាត់​ក្តីនៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា អ្នក​មាន​អំណាច​ស្ថិត​នៅ​លើ អ្នក​ដែល​​មាន​អំណាច​​មាន​លុយ​កាក់​​ជា​ច្រើន​ ដែល​យើង​ឃើញ​ថា ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ភាគ​ច្រើន អ្នកក្រ​តែង​តែទទួលបាន​នូវ​ភាព​អយុត្តិ​ធម៌ ពី​សំណាក់​អ្នកមាន​អំណាច​ផង​ដែរ​ ដូច​មាន​ពាក្យ​មួយ​ថា តុលាការ​ជា​ទីគោរព ដាក់​លុយ​មិន​គ្រប់​អញ្ជើញ​ចាញ់ ដូច​ជា​រឿង​លោក​ ជា​ វិជ្ជា​ ជា​ដើម​ គឺ​ជន​បង្ក​បទ​ល្មើស យើ​ងមិន​ទាន់​អាច​រក​ឃើញ​ទេ ប៉ុន្តែគាត់​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​បុរស​ពីរ​នាក់ ដែល​យើង​ពុំ​ទាន់​ដឹង​ថា​គាត់​ហ្នឹង​បាន​ប្រ​ព្រឹត្ត​បទ​ល្មើស ឬ​មិនបាន​ប្រ​ព្រឹត្ត​ទេ​”។

ចំណែក​និស្សិត​ច្បាប់ ឆ្នាំ​ទី៤ នៃ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ​បញ្ហា​សាស្រ្ត កញ្ញា​ងួន សុមាលី និយាយ​ថា ចៅ​ក្រម​ឥឡូវ មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​រក​ភាព​ឯក​រាជ្យ និង​ការ​រៀប​ចំ​រចនា​សម្ព័ន្ធ កាន់​តែ​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង​មុន។ តែ​កញ្ញា សោក​ស្តាយ​ដែល​ករណី​មួយ​ចំនួន ចៅ​ក្រម​មិន​ហ៊ាន​ដោះ​ស្រាយ​ទៅ​វិញ ៖ “Case (ករណី)ខ្លះគាត់រុញ​ឲ្យ​ផុត​ៗ ដូច​ឧទាហរណ៍​ Case ខ្លះ​អញ្ចឹងទៅ មក​ដល់​សាលា​ដំបូង​អញ្ចឹង​ទៅ ​​ដោយសារ​តែ​គាត់​មិន​អាច​ធ្វើការ​សម្រេច​ចិត្ត​បាន គាត់​រុញ​ឲ្យ​ផុត​ឲ្យ​ទៅ​ដល់​ថ្នាក់​លើ​ៗទៀត​អញ្ចឹង អាហ្នឹង​វា​ធ្វើ​ម៉េច​ឲ្យរួច​ផុត​ពីដៃគាត់ ​ព្រោះ​អីគាត់អត់ហ៊ាន​សម្រេច​​ ហើយ​និង​​អត់ហ៊ាន​ទទួលខុស​ត្រូវ​រឿង​ហ្នឹង”។

ករណី​មួយ​ចំនួន ដែល​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ថា ចៅក្រម​កាត់​ក្តី​មិន​បាន​ផ្តល់​ភាព​យុត្តិ​ធម៌ ដូច​ជា គឺ​ករណី អតីត​អភិបាល​ក្រុង​បាវិត លោក ឈូក បណ្ឌិត ដែល​រង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា បាន​បាញ់​ប្រហារ​កម្មករ ក្នុង​ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង ករណី​កាត់​ទោស​ប្រធាន​សមាគម​អ្នក​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ លោក ម៉ម សូណង់ដូ ថា បាន​បង្កើត​​តំបន់​អបគមន៍ និង​ការ​កាត់​ក្តី​លើ​ឃាតក​សម្លាប់​លោក ជា វិជ្ជា ដែល​មាន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ នឹង​លោក ប៊ន សំណាង និង​សុខ សំអឿន។

ក្នុងសំណុំរឿង លោក ម៉ម សូណង់ដូ មានលោកស្រីចៅក្រម ចាំង ស៊ីណាត ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះ រួមជាមួយ ចៅក្រម ៣រូបផ្សេងទៀត និងលោក មាស ចាន់ពិសិដ្ឋ ព្រះរាជអាជ្ញារង ជាតំណាងអយ្យការ។ អ្នកស្រី ចាំង ស៊ីណាត បានផ្ទន្ទាទោស លោក ម៉ម សូណង់ដូ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន២០ឆ្នាំ ពីបទបង្កើតតំបន់អបគមន៍នៅខេត្តក្រចេះ។

VOD មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយពីអ្នកស្រី ចាំង ស៊ីណាត និងចៅក្រមពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត លើបញ្ហានេះ នៅឡើយទេ។

ករណី​កាត់​ទោស ប៊ន សំណាង និងសុខ សំអឿន ដែល​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​សម្លាប់ លោក ជា វិជ្ជា អនុ​ប្រធាន​សាលា​ឧទ្ធរណ៍ និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជំនុំ​ជម្រះ លោក ជួន ស៊ុន​ឡេង រួម​ជាមួយ​លោក​ចៅ​ក្រម សេង ស៊ីវុត្ថា និង​លោក​ចៅ​ក្រម ឃុន លាង​ម៉េង សម្រេច​តម្កល់​សាល​ក្រ​ម​របស់​សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ ដែល​កាត់​ឲ្យ​ជាប់​ទោស​២០​ឆ្នាំ។

ចៅក្រម​ទាំង​បី មិន​អាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​បក​ស្រាយ​លើ​បញ្ហា​នេះ​បាន​ទេ។

ខ្ញុំ​បាន​ព្យាយាម​ទាក់​ទង​ចៅក្រម​ផ្សេង​ទៀត និង​សាស្រ្តា​ចារ្យ​ច្បាប់​នៅ​តាម​សាកល​​វិទ្យា​ល័យ​ផ្សេងៗ តែ​ពួក​គាត់​ប្រាប់​ថា មិន​ហ៊ាន​បញ្ចេញ​មតិ​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ និ​ង​វិជ្ជា​ជីវៈ​ចៅ​ក្រម​បាន​ទេ។

មាត្រា ១២៩ នៃ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​កម្ពុជា​ចែង​ថា ការ​ជម្រះ​ក្តី​ផ្តល់​យុត្តិ​ធម៌ ត្រូវ​ធ្វើ​ក្នុង​នាម​ប្រជា​រាស្រ្ត​ខ្មែរ តាម​នីតិ​វិធី និង​ច្បាប់​ជា​ធរមាន។ មាន​តែ​ចៅក្រម​ទេ ដែល​មាន​សិទ្ធិ​ជម្រះ​ក្តី។ ចៅ​ក្រម ត្រូវ​បំពេញ​ភារកិច្ច ដោយ​គោរព​ច្បាប់​យ៉ាង​ម៉ឺង​ម៉ាត់ និង​ឱ្យ​អស់​ពី​ដួង​ចិត្ត និង​សម្ប​ជញ្ញៈ​របស់​ខ្លួន។

លោក សុក សំអឿន ជា​ប្រធាន​ក្រុម​អ្នក​ច្បាប់​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​កម្ពុជា និង​ជា​មេធាវី​មួយ​រូប។ លោក​ពន្យល់​ថា ចៅ​ក្រម​នៅ​កម្ពុជា អាច​ជា​សមាជិក​គណបក្ស ដែល​ជា​សំណួរ​សម្រាប់​ភាព​ឯករាជ្យ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ៖ “ចំណុច​មួយ​យើង​ឃើញ​ថា ចៅ​ក្រម​គាត់​​អាច​ជា​​សមា​ជិក​គណបក្ស ហើយ​ពេល​ខ្លះ​យើ​ងសង្កេត​ឃើញ​ថា មាន​ការ​ដូច​ថា ឲ្យ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភពី​សមា​ជិក​អី​អញ្ចឹង ទៅ​គណបក្ស​ ហើយ​ជួនកាល​រហូត​ដល់មាន​​ការ​ជួយ​ឃោស​នា​ទៀត មួយ​ទៀត បញ្ហា​​តំណែង​​តុលាការ​ធំៗ ដូច​ជា​ប្រធាន​អីក្តី យើង​សង្កេត​ឃើញថា ទាល់តែ​មានការ​ឯក​ភាព​ពី​គណបក្ស ហេតុដូច្នេះ​បើ​​សិន​ជា​​ក្នុងករណី​បែប​ហ្នឹង យើង​បើ​គិត​ពី​បច្ចេក​ទេស​ យើង​សួរ​ថា​អាច​ឯករាជ្យ​ដែរ​អត់”។

លោក សុក សំអឿន បាន​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ខ្វះ​ចន្លោះ​នៃ​សមត្ថ​ភាព​របស់​ចៅ​ក្រម និង​នីតិ​វិធី​មួយ​ចំនួន ដែល​ត្រូវ​ពង្រឹង​បន្ថែម។ តែ​លោក សុក សំអឿន មាន​សុទិដ្ឋិ​និយម​ថា ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា នឹង​អាច​មាន​ភាព​ល្អ​ប្រសើរ​ជាង​នេះ ដោយ​អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ ជា​អ្នក​កែ​ប្រែ ៖ “ទីមួយ​បើ​សិន​ជា​គាត់​ឃើញ ហើយ​គាត់​ខ្លាច សង្គម​​នេះ​​មិន​អាច​កែ​ប្រែ​បានទេ មិន​អញ្ចឹង តែ​បើ​គាត់​ឃើញ ហើយ​គាត់​យល់​ថា ការ​ធ្វើ​ហ្នឹង​អត់​ត្រឹម​ត្រូវ អាហ្នឹង​មិន​ជា​អាក្រក់​ទេ មាន​ន័យ​ថា ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​អាច​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ ខ្ញុំ​ដូច​ជា​មិនអស់​សង្ឃឹម​ទេ ហើយ​សង្គម​អ្នក​ណាមួយ សួរ​ថា​អ្នក​ណា​មួយ ដែល​ចង់បានឲ្យ​ភាព​អយុត្តិ​ធម៌មក​លើ​ខ្លួន គឺ​ម្នាក់​ៗ​​សុទ្ធ​តែ​ចង់​បាន​​ភាពយុត្តិ​ធម៌ មិនអញ្ចឹង “។

សម្រាប់​​ប្រជាជន​ដែល​រង​គ្រោះ ដោយ​សារ​ដីធ្លី និង​មិន​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ពី​តុលាការ ឬ​តុលាការ​ក្តី ដោយ​មិន​យុត្តិ​ធម៌ ទាម​ទារ​ឲ្យ​តុលាការ​មួយ​នេះ ធ្វើ​ការ​ងារ​ឲ្យ​ដូច​ជា តុលាការ​ប៉ាវ​ចិន។

មុននឹង​ធ្វើ​ជា​ចៅ​ក្រម ឬ​អ្នក​រក​យុត្តិ​ធម៌​ជូន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ចៅ​ក្រមនឹង​សច្ចា​ប្រណិធាន​តាម​ពាក្យ​សម្បថ និង​ផឹក​ទឹក​សម្បថ ជា​ការ​បង្ហាញ​ភាព​ស្មោះ​ត្រង់ ក្នុង​ការ​រក​យុត្តិ​ធម៌ ជូន​ប្រជាជន។

មាត្រា​១២៨ នៃ​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​​កម្ពុជា បញ្ញត្តិ​ថា អំណាច​តុលាការ​ជា​អំណាច​ឯក​រាជ្យ។ អំណាច​តុលាការ ធានា​រក្សា​អនាគត និង​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ។ អំណាច​តុលាការ គ្រប​ដណ្តប់​លើ​រឿង​ក្តី​ទាំង​អស់ រួម​ទាំង​រឿង​ក្តី​រដ្ឋបាល​ផង។ អំណាច​នេះ ត្រូវ​ប្រគល់​ឱ្យ​តុលាការ​កំពូល និង​សាលា​ជម្រះ​ក្តី​គ្រប់​ផ្នែក និង​គ្រប់​ជាន់​ថ្នាក់ ៖ “សុំ​ឲ្យ​និសិត្ស​ច្បាប់​ទាំង​អស់​ ដែល​រៀន​នៅ​សកល​វិទ្យា​ល័យ​ភូមិន្ទ​នីតិ​សាស្ត្រ និង​សកល​វិទ្យាល័យ​ផ្សេង​ៗ ហ៊ាន​បក​ស្រាយនូវ​បញ្ហា​ដែល​ខ្លួន​មិន​បាន​ច្បាស់ ឬ​ក៏​បញ្ហាដែល​ខ្លួន​យល់​ដឹង​ថា​ ប្រ​ព័ន្ធ​តុលាការ​ស្រុក​ខ្មែរ វា​យ៉ាង​ណា យើង​ត្រូវ​ហ៊ាន​និយាយ យើង​អត់មាន​ត្រូវ​លាក់​បាំង ព្រោះ​ប្រទេស​យើងជា​ប្រទេស​មួយ​​ដែល​ប្រជា​​ធិបតេយ្យ ប្រជា​ធិបតេយ្យមាន​ន័យ​ថា គឺ​យកសំឡេងប្រជា​ជន​ ប្រជា​រាស្ត្រ​ជា​ធំ រួច​ទៅ​និសិត្ស ឬក៏​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ទាំង​អស់​មានសិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ​របស់​ខ្លួន​ផ្ទាល់”៕

តើ​កម្ពុជា​គួរ​មាន​វប្ប​ធម៌​នៃ​ការ​លាលែង​ពី​តំណែង​ឬ​ទេ សម្រាប់​អ្នក​បម្រើ​ប្រជា​ជន?

​ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃពុធ ទី16 មករា ឆ្នាំ2013

កន្លង​​មក នៅ​កម្ពុជា មាន​ការ​ស្នើ​សុំ​ពី​គណបក្ស​ជំទាស់ ឲ្យ​ដក​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន ដែល​មិន​មាន​សមត្ថ​ភាព​គ្រប់​គ្រាន់ ក្នុង​ការ​បម្រើ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ឬ​គ្រប់​គ្រង​ស្ថាន​ការណ៍​អ្វី​មួយ។ តួ​យ៉ាង កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​មករា ក្រុម​អ្នក​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​ប្រ​ឆាំង ស្នើ​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី លោក ហ៊ុន សែន ដក​តំណែង​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​ពាណិជ្ជ​កម្ម លោក ចម ប្រសិទ្ធ ដោយ​អះ​អាងថា រដ្ឋ​មន្ត្រី​រូប​នោះ​មិន​មាន​សមត្ថ​ភាព រក​ទីផ្សារ​លក់​ផលិត​ផល​កសិកម្ម​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​បាន។

ព្រឹត្តិ​ការណ៍​រត់​ជាន់​គ្នា នៅ​កោះ​ពេជ្រ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១០ ដែល​ស្លាប់​មនុស្ស​ជាង​៣៥០​នាក់ មាន​ការ​លើក​ឡើង​ថា គួរ​តែ​មាន​ការ​លាលែង​ពីតំ​ណែង​ពីសំ​ណាក់​មន្រ្តី​ទទួល​ខុស​ត្រូវ ដូច​ជា រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ លោក ស ខេង អភិបាល​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ លោក កែប ជុតិមា និង​អតីត​ស្នង​ការ​នគរ​បាល​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ លោក ទូច ណារ៉ុថ ជា​ដើម។ តើ​កម្ពុជា គួរ​មាន​វប្ប​ធម៌ លាលែង​ពី​តំណែង​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ដែរ​ឬ​ទេ? 

នៅប្រទេស​ជប៉ុន កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៧ នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ជប៉ុន​បច្ចុប្បន្ន លោក ហ្សីន​ហ្សូ អាបេ (Shinzo Abe) បាន​លាលែង​ពី​តំណែង​ជា​​នាយក​​រដ្ឋ​​មន្រ្តី ដោយ​​សារ​​កង្វះ​​ការ​​ទុក​​​ចិត្ត​​​ពី​​ប្រជា​​ពលរដ្ឋ។ តែ​​នៅ​​ឆ្នាំ​​២០១២ លោក​​ត្រូវ​​បាន​​ប្រជា​​ពលរដ្ឋ​​ជប៉ុន ដាក់​សេច​​ក្តី​​ទុក​​ចិត្ត​​ឡើង​​វិញ ដោយ​​បោះ​​ឆ្នោត​​ឲ្យ​​លោក​​ជាប់​​ជា​​នាយក​​រដ្ឋ​​មន្រ្តី​​ម្តង​​ទៀត។ កាល​​ពីថ្ងៃ​​ទី​​០៩ ខែ​​មករា ឆ្នាំ​​២០១៣ អភិបាល​​ក្រុង​​បាង​​កក ប្រទេស​​ថៃ លោក Sukhumbhand Paribatra បាន​​លាលែង​​ពី​​តំណែង ដោយ​​​សារ​​ការ​​ចោទ​​ប្រកាន់​​ជាប់​​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​កិច្ច​សន្យា​ពន្យារ។ សម្រាប់​នៅ​កម្ពុជា មិន​ធ្លាប់​មាន​មន្រ្តី​ណា ដាក់​ពាក្យ​លាលែង​ពី​តំណែង​ទេ។ តើ​ដោយ​សារ​មូល​ហេតុ​អ្វី? តើ​ការ​លាលែង​ពី​តំណែង អាច​មាន​ប្រយោជន៍​ដល់​កម្ពុជា​ដែរ​ឬ​ទេ? តើ​កម្ពុជា អាច​អនុវត្ត​វប្បធម៌​នៃ​ការ​លាលែង​ពី​តំណែង ដូច​ប្រទេស​ដទៃ​បាន​ទេ?

បណ្ឌិត​វិទ្យា​សាស្រ្ត​នយោបាយ លោក សុខ ទូច លើក​ឡើង​ថា ​បញ្ហាកង្វះ​សមត្ថ​ភាព ការ​ប្រកាន់​គោល​ជំហរ​​អំណាច​​មិន​​មែន​​ជា​ទី​សក្ការៈ និង​ឆន្ទៈ​សម្រាប់​ប្រយោជន៍​ជាតិ ធ្វើ​ឲ្យ​បុគ្គល ដែល​មាន​មុខ​ងារ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិ​បាល គាំទ្រ​ដោយ​ប្រជា​ជន លាលែង​ពី​តំណែង ៖ “ប្រទេស​ជាតិគឺ​ជា​របស់​យើង​ទំាង​អស់​គ្នា​ មិនមែន​​របស់​យើង​តែ​ម្នាក់​ឯង​ ឬរបស់​គ្រួសារ​យើង​ទេ​ ចឹង​ការយើង​មិន​មាន​សមត្ថភាព​​គ្រប់​គ្រាន់​ យើង​ត្រូវ​តែ​លាលែង​ចេញ​ ហេតុអី​ត្រូវ​ការ​លាលែង​​ យើង​កុំ​យល់​ថា​អំណាច​គឺ​ជាគ្រឿង​សក្ការៈ អំណាច​គឺ​យក​មក​ដើម្បី​បំរើ​​ និង​រក​ផល​ប្រយោ​ជន៍​ទៅ​ឲ្យ​មនុស្ស​នៅ​ក្រោម​យើង ដែល​គេ​គ្មាន​សមត្ថ​ភាព​ ឬក៏​មាន​អ្នក​ដ៏ទៃ ដែល​គេ​មាន​សមត្ថភាព តែ​គ្មាន​ឱកាស​ ការលាលែង​ចេញ​ពី​អំណាចនេះ​គឺជាការ​ឆន្ទៈ​ដ៏មុះ​មុត​​​របស់​បុគ្គល​ម្នាក់​ ដែល​ទទួល​ខុសត្រូវ​ ទៅ​​មុខ​តំណែង​របស់​ខ្លួន​”។​​

លោក​បន្ត​ថា ការលា​លែង​ពី​តំណែង​នេះ អាច​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ ដែល​ទាម​ទារ​មេដឹក​នាំ​នានា យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ និង​ចេះ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ។ លោក​បន្ត​ថា ការ​ទុក​បញ្ហា​ប្រទេស​ជាតិ ជាធំ ធ្វើ​ឲ្យ​បុគ្គល​មួយ មាន​ឆន្ទៈ​លាលែង​ពី​តំណែង នៅ​ពេល​ដែល​គេ​ប្រព្រឹត្ត​កំហុស​ណា​មួយ និង​រង​ការ​រិះ​គន់​ពី​ប្រជា​ជន ៖ “ប្រទេស​កសិកម្ម ទិញ​កសិផល​បញ្ចូល យើង​ត្រូវ​ដឹង​ យើង​ត្រូវ​ យើង​អត់​មាន​សមត្ថ​ភាព​ហើយ​​ ត្រូវ​តែ​លាលែង​ហើយ ហាម​មិន​ឲ្យ​កាប់​ព្រៃ​ឈើ ឈើអស់​ចឹង​ត្រូវ​តែ​លាលែង​​ លាលែង​ទទួល​បន្ទុក​កសិកម្ម អ្នក​ទទួល​បន្ទុក​ខាង​ហ្នឹង ប៉ុន្តែ​យើងអត់​មាន​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ ទទួល​យក​តែ​ត្រូវ​ អត់​ដែល​ទទួល​យក​តែ​ខុស​ បើ​ទទួល​យក​ខុស​វាលាលែង​បាត់ហើយ បើទទួល​យក​ត្រូវ​ អាណា​ត្រូវ​ទទួល​យក​​ដាក់​ឲ្យ​កូន​ចៅ​ អាហ្នឹង​វាខុស​ទៅ​នឹង​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​”

សម្រាប់​អ្នក​វិភាគ​សង្គម លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ការ​បាត់​បង់​ទំនុក​ចិត្ត​​​ពី​ប្រជាជន ធ្វើ​ឲ្យ​បុគ្គល​ឬ​មន្រ្តី​នោះ លាលែង​ពី​តំណែង។ លោក​ហៅក​រណី​នៃ​ការ​បន្ត​អំណាច ទាំង​ប្រជាជន​មិន​ពេញ​ចិត្ត ជា​ឥទ្ធិពល​នៃ​អំណាច​ផ្តាច់​ការ ៖ “ហើយ​សំខាន់​ណាស់​ការ​ទុកចិត្ត​ ពីសាធារណៈជន​​ គេ​ប្រគល់​ភារកិច្ច​ហ្នឹង គេ​​ទុក​ចិត្ត​ ដោយសារ​ថាគំនិត​ផ្តាច់ វា​មាន​ជា​ហូរ​ហែ​​​ ​អ្នកគ្រប់​គ្រង់​យើង​គឺ​ថា​របៀប​ចឹង​ដែរ ឃើញ​ក្រសួង​មួយ​ៗ ឬ​មន្ទីរ​មួយៗ ឃើញ​ថា ការ​ចាត់​ចែង​ស្រែក​ចិត្ត យក​ជា​អាជីព​របស់​ខ្លួន​​”។

លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ លើក​ឡើង​បន្ថែម​ថា ការ​ទុក​ឱកាស​សម្រាប់​អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ មាន​សមត្ថ​ភាព ក៏​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មន្រ្តី​រដ្ឋាភិបាល​ណា​មួយ សម្រេច​លាលែង​ពី​តំណែង ពេល​ដែល​ប្រជា​ជន​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ខ្លួន ដែល​មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ណា​មួយ​សម្រាប់​ជាតិ​បាន ៖ “អ្នក​ឯទៀតៗក៏​ ដែល​​ដឹក​នាំ​​ល្អជាង​ ហើយ​មាន​គំនិត​ថ្មី សម្រាប់​កាលទេសថ្មី​”។

សម្រាប់​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ជាន់​ខ្ពស់ លោក កែម ឡី មាន​ប្រសាសន៍​ថា កម្ពុជា​គួរ​យក​បទ​ពិសោធន៍​នៃ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន ក្នុង​ការ​លាលែង​តំណែង មក​ពិចារណា ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ ៖ “ខ្ញុំ​គិត​ថា កម្ពុជា​គួរតែរៀន គ្មាន​អ្វី​ដែល​មិន​អាច​ធ្វើ​បាន​ទេ ​ឲ្យ​តែគាត់​ចង់​ធ្វើ​ ព្រោះនៅ​ស្រុក​គេ គេ​ផ្តល់​កិត្តិ​យស​ខ្ពស់​ណាស់ នៅ​ក្នុង​ការ​លាលែង​ពី​ដំណែង ទីមួយ​ បើ​គេ​ធ្វើ​អ្វី​ខុស​ ​​​គេ​ជាអ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ ទោះ​បី​ជា​កំហុស​ហ្នឹង​ ដោយ​ចេតនា​ក្តី ដោយ​អចេត​នាក្តី ​ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​ទ្រង់​ទ្រាយ​ជាតិ​ធំ​ គឺ​គេ​លាលែង​ពី​ដំណែង​ ដើម្បី​រក្សា​កិត្តិ​យស់​របស់​គេ​ ទីពីរ កាល​ណា​គេ​មានកំហុសហើយ គេ​លាលែង​ពី​ដំណែង ទទួល​បាន​ការ​គំាទ្រ​កាន់​តែ​ខ្ពស់​ពី​សមាជិក​គំាទ្រ​ ​នៅ​ក្នុង​គណបក្ស ឬនៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន ឬ​ក្នុង​ប្រទេស​  ទីបី ពេល​គេលាលែង​ពី​ដំណែង​ ពេល​ដែល​គេ​មាន​កំហុស​ហ្នឹង​ គឺគេ​រក្សា​កិត្តិ​យស​សម្រាប់​កូន​ចៅ​គេ​ ដើម្បី​ឲ្យ​កូន​ចៅ​របស់​គេ​ជំនាន់​ក្រោយគឺថា ឪពុក​របស់​ខ្លួនបាន​ធ្វើ​ខុស​នេះ ខុស​នេះ​ ហើយ​លាលែង​ហ្នឹង​​ គឺ​ឪពុក​ទទួល​បាន​កិត្តិ​យស​ខ្ពស់​ណាស់សម្រាប់គេ ជាតិ​ទំាងមូល​ត្រូវ​មាន​គោល​ការណ៍ ដើម្បី​ផ្តល់​កិត្តិ​យសអ្នក ទំាង​អស់​ហ្នឹង​លាលែង​ពី​ដំណែង​ ដោយសារ​តែ​កំហុស​លះ​បង់​ខ្ពស់​គឺគេ​ផ្តល់កិត្តិ​យស​សម្រាប់ ជា​​អ្នក​ដែល​មាន​ស្នា​ដៃ​ទៅ​វិញ​​​”។

ទោះជាយ៉ាង​ណា អ្នក​វិភាគ បាន​លើក​ឡើង​ជា​រួម​ថា ឆន្ទៈ​របស់​បុគ្គល​ចំពោះ​ផល​ប្រយោជន៍​ជាតិ ជា​កត្តា​ចាំបាច់​មួយ ជំរុញ​ឲ្យ​មន្រ្តី​ណា​មួយ ដែល​គិត​ថា ខ្លួន​មិន​មាន​សមត្ថ​ភាព មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​បាន និង​កង្វះ​ការ​ទុក​ចិត្ត​ពី​ប្រជា​ជន លាលែង​ពី​តំណែង ដោយ​ទុក​ឲ្យ​អ្នក​ថ្មី ដែល​មាន​សមត្ថ​ភាព ឡើង​មក​សិក្សា​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​បន្ត៕

រាជ​រដ្ឋាភិបាល ផ្តល់​ប្រាក់​​មួយ​លាន៨សែន​ដុល្លារ ដល់​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម

ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃអង្គារ ទី08 មករា ឆ្នាំ2013

whole-ecccមន្រ្តី ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម ឲ្យ​ដឹង​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​នេះ​ថា រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​ផ្តល់​ថវិកា​ជាង​មួយ​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដល់​តុលាការ​កូន​កាត់ ដើម្បី​ដំណើរ​ការ​ការ​ងារ​មួយ​ចំនួន ក្នុ​ង​ឆ្នាំ​២០១៣​នេះ។

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម លោក នេត្រ ភក្រ្តា មាន​ប្រសាសន៍​ថា សាលា​ក្តី​បាន​ទទួល​ថវិកា​ប្រមាណ​ជា​ ១​លាន៨​​សែន​ដុល្លារ ពី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​​កម្ពុជា សម្រាប់​ដំណើរ​ការ​សាលាក្តី​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​នេះ។ លោក​​​បន្ត​ថា សាលា​ក្តី​កំពុង​ស្វះ​ស្វែង​រក​ជំនួយ ពី​បណ្តា​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​​ដើម្បី​ដំណើរ​ការ​សាលា​ក្តី និង​ប្រាក់​ខែ​សម្រាប់​បុគ្គលិក​ជាតិ ដែល​​មិន​ទាន់​បាន​បើក​សម្រាប់​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១២។ លោក​រំពឹង​ថា បុគ្គលិក​​ជាតិ​​នៅ​សាលា​ក្តី នឹង​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ខែ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ពីរ​បី​សប្តាហ៍​ទៀត។

កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២១​ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១២ ការិយាល័យ​រដ្ឋបាល​នៃសា​លាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម ប្រកាស​ជា​ផ្លូវ​ការ​ថា បុគ្គ​លិក​ជាតិ​ទាំង​អស់ ចាប់​ពី​អ្នក​បើក​ឡាន រហូត​ដល់​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា និង​ចៅ​ក្រម នឹង​ខ្វះ​ប្រា​ក់ខែ​ចាប់​ពី​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០១២​ទៅ។

សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ដំណើរ​ការ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦។ ចាប់​ពី​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​រហូត​ដល់​ចុង​ឆ្នាំ​២០១១ សាលា​ក្តី​កូន​កាត់​មួយ​នេះ ចំណាយ​ប្រាក់​អស់ ១៤១​លាន​១សែន​ដុល្លារ​អាមេរិក។ ជប៉ុន​ជា​ប្រទេស​ដែល​ផ្តល់​ជំនួយ​ច្រើន​ជាង​គេ។ តុលាការ​នេះ មាន​បុគ្គលិក​ខ្មែរ​ចំនួន ២៩២នាក់ និងអន្តរជាតិចំនួន ១២០​នាក់។

គួរបញ្ជាក់ថា សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ចាប់​ផ្តើម​បើក​សវនាការ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០១៣ នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ​នេះ បន្ទាប់​ពី​ឈប់​សម្រាក​ឆ្លង​ឆ្នាំ តាំង​ពីថ្ងៃ​ទី​១៨​ខែ​ធ្នូ។ មេធាវី​អន្តរ​ជាតិ ការ​ពារ​ក្តី​ឲ្យ លោក នួន ជា បីរូប គឺ​លោក អេនដ្រូ អេន​ណូហ្ស៊ី លោក ជេសប៉ឺ ផៅ និង​លោក មីឃៀល ផេស្តមេន បាន​លាឈប់​ពី​សាលា​ក្តី ដោយ​នៅ​សល់​តែ​មេធាវី​អន្តរ​ជាតិ​មួយ​រូប គឺ​លោក វីកទ័រ កូប៉េ រួម​ជាមួយ​មេធាវី​ជាតិ សម្រាប់​ការ​ពារ​ជន​ជាប់​ចោទ លោក នួន ជា៕

នាយករដ្ឋ​មន្រ្តី​ថៃ សន្យា​នឹង​​តស៊ូ​​ខ្លាំង​ក្លា​លើ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ ​នៅ​ ICJ​

​ដោយ ស៊ុន ណារិន ថ្ងៃអង្គារ ទី08 មករា ឆ្នាំ2013

ying-luck

នាយក ​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ លោកស្រី យីងឡាក់ ស៊ីណាវ៉ាត់ (Yingluck Shinawatra) និយាយ​​នៅថ្ងៃ​ចន្ទ​​ថា រដ្ឋាភិ​បាល​​ខ្លួន នឹង​ធ្វើអ្វី​គ្រប់​បែប​យ៉ាង ​ដើម្បី​តតាំង​​ជាមួយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ លើការ​គ្រប់​គ្រង​​ដី ​ដែល​មាន​ជម្លោះ នៅជុំវិញ​​ប្រាសាទ​​ព្រះ​វិហារ។​

នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ថៃ ដែល​ត្រូវ​ជាប្អូនរបស់​អតីតនាយករដ្ឋ​មន្រ្តី លោក ថាក់​ស៊ីន លើក​ឡើង​បែបនេះ ​បន្ទា​ប់ពីមេដឹក​នាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ធំ​មួយ​​​របស់​ថៃ​ ជំរុញ​រដ្ឋា​ភិបាល​ខ្លួន​ពង្រឹង​ជំហរ​ហ៊ាន​​តតាំង​ក្តី ជាមួយ​កម្ពុជា ​ចំពោះកា​រដណ្តើម​​កាន់​​កាប់​​ដី​នៅ​​ក្បែរ​​តំប​ន់​ប្រាសាទ​​ព្រះ​វិហារ។ ​តុលាការ​​​យុត្តិ​​ធម៌​​​អន្ត​​រ​ជាតិ ​​(ICJ) គ្រោង​ចាត់​ការ​សំណុំ​រឿង​នេះ​​ឡើង​​វិញ នៅខែ​មេសា​​ខាង​មុខ​​​នេះ ​និង​​ប្រកាស​​ការ​​សម្រេច នៅក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០១៣។

លោកស្រី យីង ​ឡាក់ ត្រូវ​បាន​ដក​ស្រង់​សម្តី​ក្នុង​​កាសែត​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍ថា ចំណង​ទាក់ទង​ឯកជន​របស់​លោកស្រី​ផ្ទាល់ ជាមួយ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន ​នឹង​មិនមែន​ជា​មធ្យោបាយ​​ក្នុង​ការ​ប្រឹងប្រែង​របស់​​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ដើម្បី​ការពារ​ប្រយោជន៍​ជាតិ​នោះ​ទេ។

កន្លងទៅ ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​ស្នើឲ្យ​តុលាការ​អន្តរជាតិ បកស្រាយនូវការសម្រេចកាល​ពីឆ្នាំ១៩៦២ ដែល​បាន​ប្រគល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ជាការ​កាន់​កាប់​របស់​​កម្ពុជា។ ​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ថៃ កំពុង​ទាមទារ​តំបន់​ជម្លោះដី ​៤.៦គីឡូម៉ែត្រ នៅជុំវិញ​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ។

VOD ​មិន​ទាន់​អាច​​ទាក់​ទង​មន្រ្តី​​ក្រសួង​​ការ​​បរទេសកម្ពុជា បាន​នៅឡើយ ​តែ​មន្រ្តី​រាជ​​រដ្ឋា​ភិបាល ធ្លាប់​អះអាង​​ថា វា​មិនមែន​​ជា​រឿង​​​ចម្លែក​ ដែល​​​ក្រុម​ប្រឆាំង​អាវ​​​លឿង​​​ថៃ​​ បាន​​ព្យាយាម​​ដាក់​​សម្ពាធ​​ទៅលើ​​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ដែល​ដឹកនាំ​​ដោយ​លោកស្រី យីង​ឡាក់ លើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ។

គួរ​បញ្ជាក់ថា ​តុលាការ ICJ នៅទីក្រុង​ឡាអេ នឹងបើក​សវនាការនៅ​ថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣​ខាង​មុខ លើ​សំណុំ​​រឿង​​ប្រាសាទ​​​ព្រះ​វិហារ​ តាម​បណ្តឹង​របស់​ភាគី​កម្ពុជា៕